Lực lượng an ninh chính phủ Syria canh gác trước trại al-Hol ở tỉnh Hasakeh. Ảnh: EPA
Theo hãng tin AP, ngày 21/1, quân đội Mỹ cho biết họ đã bắt đầu chuyển các tù nhân thuộc tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, hiện bị giam giữ ở Đông Bắc Syria, đến các cơ sở an toàn tại Iraq.
Động thái này diễn ra sau khi lực lượng của chính phủ mới ở Syria giành quyền kiểm soát trại giam giữ rộng lớn al-Hol, nơi đang giam giữ hàng nghìn người, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em, từ Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do Mỹ hậu thuẫn. Lực lượng SDF đã rút lui như một phần của thỏa thuận ngừng bắn. Truyền thông nhà nước Syria ngày 19/1 đưa tin quân đội nước này đã chiếm được một nhà tù ở thị trấn Shaddadeh, Đông Bắc Syria, nơi trước đó một số tù nhân IS trốn thoát và nhiều người sau đó đã bị bắt lại.
Lực lượng SDF do người Kurd lãnh đạo hiện vẫn kiểm soát hơn một chục cơ sở giam giữ, nơi đang giam khoảng 9.000 thành viên IS, song dự kiến sẽ bàn giao các nhà tù này cho chính phủ theo một tiến trình hòa bình. Tiến trình này cũng được cho là sẽ dẫn tới việc sáp nhập SDF với lực lượng chính phủ trong tương lai. Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ (CENTCOM) cho biết 150 thành viên IS đầu tiên đã được đưa từ tỉnh Hassakeh, Đông Bắc Syria, đến “các địa điểm an toàn” tại Iraq. Tuyên bố nêu rõ có thể có tới 7.000 tù nhân sẽ được chuyển đến các cơ sở do Iraq kiểm soát.
“Việc tạo điều kiện cho quá trình chuyển giao tù nhân IS một cách có trật tự và an toàn là rất quan trọng nhằm ngăn chặn nguy cơ vượt ngục, vốn có thể gây ra mối đe dọa trực tiếp đối với Mỹ và an ninh khu vực”, Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM, cho biết. Ông nói thêm rằng hoạt động chuyển giao này được phối hợp với các đối tác trong khu vực, bao gồm cả Iraq.
Quân đội Mỹ và các lực lượng đồng minh đã bắt giữ hơn 300 phần tử IS tại Syria và tiêu diệt hơn 20 đối tượng trong năm ngoái. Một cuộc phục kích hồi tháng trước của các tay súng IS đã khiến hai binh sĩ Mỹ và một thông dịch viên dân sự người Mỹ thiệt mạng tại Syria. Theo một quan chức Mỹ giấu tên, việc chuyển giao tù nhân xuất phát từ lo ngại của Washington về khả năng chính phủ Syria có thể canh giữ tù nhân một cách hiệu quả khi Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) rút lui.
Một tướng tình báo Iraq nói với hãng tin AP rằng Baghdad đã đạt được thỏa thuận với Mỹ về việc chuyển giao 7.000 tù nhân từ Syria sang Iraq. Ông cho biết chính quyền Iraq đã tiếp nhận những tù nhân đầu tiên vào tối 21/1 và các đợt chuyển giao tiếp theo sẽ được thực hiện bằng đường hàng không tới các nhà tù tại Iraq.
Vị quan chức tình báo này cũng cho biết các tay súng IS được chuyển đến Iraq mang nhiều quốc tịch khác nhau. Trong số đó có khoảng 240 người Tunisia, ngoài ra còn có các đối tượng đến từ Tajikistan, Kazakhstan và một số người Syria.
Tổ chức IS đã bị đánh bại tại Iraq vào năm 2017 và tại Syria hai năm sau đó, song các phần từ ngầm của nhóm này vẫn tiếp tục thực hiện các cuộc tấn công gây chết người ở cả hai quốc gia. Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) từng đóng vai trò then chốt trong chiến dịch đánh bại IS.
Đặc phái viên Mỹ tại Syria Tom Barrack cho biết trong một tuyên bố ngày 20/1 rằng vai trò của SDF với tư cách là lực lượng chủ chốt chống IS “về cơ bản đã kết thúc, khi Damascus hiện đã sẵn sàng và có đủ vị thế để tiếp quản các trách nhiệm an ninh”.
Ông nói thêm rằng “những diễn biến gần đây cho thấy Mỹ đang tích cực tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi này, thay vì kéo dài vai trò riêng biệt của SDF”.
Bộ Ngoại giao Syria hoan nghênh việc chuyển giao các tù nhân, gọi đây là “một bước đi quan trọng nhằm tăng cường an ninh và ổn định”.
Trước đó, trong ngày 21/1, một đoàn xe bọc thép chở lực lượng chính phủ Syria đã tiến vào trại al-Hol sau hai tuần giao tranh với Lực lượng Dân chủ Syria (SDF). Lực lượng này được cho là đang tiến gần hơn tới việc sáp nhập vào quân đội Syria theo yêu cầu của chính phủ.
Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc