Mỹ bắt tay Ấn Độ để kiềm chế trí tuệ nhân tạo Trung Quốc

6 giờ trướcBài gốc

Dưới lăng kính của giới quan sát địa chính trị, đây chính là sân khấu chứng kiến sự định hình của một trục liên minh chiến lược mới mang tính bước ngoặt. Giữa lúc cuộc đua làm chủ công nghệ lõi đang phân cực thế giới một cách sâu sắc, việc các tập đoàn công nghệ khổng lồ của Mỹ cam kết dồn hàng trăm tỉ USD vào quốc gia Nam Á này là một nước cờ mang đầy toan tính.

Nhiều CEO công nghệ hàng đầu của Mỹ đến Ấn Độ dự hội nghị về trí tuệ nhân tạo

Sự hợp tác đan chéo này không đơn thuần nhằm mở rộng thị trường, mà hướng tới một mục tiêu vĩ mô hơn: dịch chuyển trọng tâm của chuỗi cung ứng toàn cầu, giảm thiểu sự phụ thuộc vào các công xưởng truyền thống và thiết lập một đối trọng trực diện, sắc bén nhằm kiềm chế sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc trong kỷ nguyên thuật toán.

Pax Silica và vòi rồng tài chính định hình lại bản đồ hạ tầng phần cứng

Cuộc chiến giành quyền bá chủ trí tuệ nhân tạo không chỉ diễn ra trên không gian kỹ thuật số với các dòng mã lệnh, mà được quyết định bởi những nền tảng vật lý khổng lồ: trung tâm dữ liệu và chip bán dẫn. Các "hyperscaler" – những gã khổng lồ chi phối hạ tầng đám mây toàn cầu như Amazon, Microsoft, Meta và Alphabet – đang chuẩn bị tung ra một mức chi tiêu vốn (capex) kỷ lục, có thể chạm ngưỡng 700 tỉ USD chỉ riêng trong năm nay. Điều đáng nói là vòi rồng tài chính này đang được nắn dòng một cách có chủ đích về phía Ấn Độ.

Minh chứng rõ nét nhất cho sự dịch chuyển này là những tuyên bố mang tính định hình thập kỷ. Microsoft đã chính thức cam kết sẽ rót 50 tỉ USD vào việc phát triển AI tại khu vực Nam Bán cầu từ nay đến cuối thập kỷ, với Ấn Độ là tâm điểm tuyệt đối. Song song đó, dòng vốn tư nhân của Mỹ cũng không đứng ngoài cuộc khi quỹ quản lý tài sản khét tiếng Blackstone xác nhận đã tham gia vào đợt huy động vốn cổ phần trị giá 600 triệu USD cho Neysa – một thế lực đang lên trong mảng hạ tầng AI của Ấn Độ.

Để đáp lại và tạo ra sự cộng hưởng hoàn hảo với nguồn lực từ Washington, các đế chế tài phiệt nội địa của Ấn Độ cũng tung ra những siêu kế hoạch làm chấn động giới tài chính. Tập đoàn Reliance rầm rộ công bố kế hoạch 110 tỉ USD, trong khi đối thủ đồng hương Adani cũng phác thảo một lộ trình 100 tỉ USD nhằm xây dựng mạng lưới trung tâm dữ liệu AI khổng lồ trong thập kỷ tới.

Tuy nhiên, trọng tâm cốt lõi và mang tính phòng thủ cao nhất của trục liên minh này lại nằm ở các hiệp định cấp chính phủ. Việc đại diện hai nước ký kết thỏa thuận "Pax Silica" – một sáng kiến do Mỹ dẫn dắt nhằm đảm bảo an ninh tuyệt đối cho chuỗi cung ứng các công nghệ gốc silicon – là một đòn bẩy chiến lược.

Kết hợp với việc chính phủ Ấn Độ mạnh tay phê duyệt 18 tỉ USD cho các siêu dự án bán dẫn nội địa, đây là những viên gạch thực tế đầu tiên nhằm thiết lập một hệ sinh thái phần cứng hoàn toàn độc lập. Mục tiêu tối thượng không gì khác ngoài việc từng bước tách rời chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu khỏi quỹ đạo ảnh hưởng của Bắc Kinh, tạo ra một thành trì sản xuất an toàn cho các liên minh phương Tây.

Cuộc đổ bộ của giới tinh hoa và chiến lược chuyển giao năng lực lõi

Nếu dòng vốn là đạn dược, thì chất xám và tầm nhìn chiến lược chính là bộ chỉ huy của cuộc chiến này. Sự kiện tại Ấn Độ đã ghi nhận một cuộc đổ bộ chưa từng có trong lịch sử của giới tinh hoa Thung lũng Silicon. Sự xuất hiện đồng loạt của Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI), Sundar Pichai (Giám đốc điều hành Alphabet), Dario Amodei (người đứng đầu Anthropic) và Demis Hassabis (Giám đốc điều hành Google DeepMind) không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên. Danh sách khách mời quyền lực này phát đi một thông điệp đanh thép về sự đồng thuận tuyệt đối giữa giới chức Washington và các ông trùm công nghệ: quốc gia Nam Á này đã được chọn làm bệ phóng chiến lược ưu tiên số một.

Sự hiện diện của họ không dừng lại ở những bài diễn văn truyền cảm hứng hay những cái bắt tay xã giao trước ống kính truyền thông. Ngay lập tức, những thỏa thuận hợp tác sâu rộng mang tính bước ngoặt đã được hiện thực hóa.

Điển hình là việc OpenAI và nhà sản xuất chip AMD chính thức bắt tay với đế chế công nghiệp Tata Group để xây dựng năng lực AI cốt lõi ngay trên lãnh thổ Ấn Độ. Trong khi đó, "đứa con cưng" của ngành bán dẫn Mỹ là Nvidia cũng công bố việc mở rộng mạng lưới hợp tác với các quỹ đầu tư mạo hiểm nội địa. Động thái của Nvidia cho thấy họ không chỉ muốn bán GPU, mà đang chủ động thọc sâu vào hệ sinh thái, tìm kiếm và nuôi dưỡng những công ty công nghệ đầy hứa hẹn đang nảy mầm từ tầng đáy của thị trường Ấn Độ.

Quá trình này mang một ý nghĩa địa chính trị cực kỳ to lớn. Mỹ không chỉ đơn thuần biến Ấn Độ thành một thị trường tiêu thụ phần mềm hay một trung tâm gia công giá rẻ như thập niên trước. Đây là một chiến lược chuyển giao năng lực lõi, luân chuyển cả nguồn vốn khổng lồ lẫn chất xám đỉnh cao. Bằng cách trang bị cho các tập đoàn Ấn Độ những công cụ mạnh mẽ nhất, Mỹ đang kỳ vọng xây dựng một năng lực phát triển mô hình AI nội sinh đủ sức nặng để quốc gia tỉ dân này có thể tự đứng vững, từ đó tạo ra một gọng kìm công nghệ đủ sức cạnh tranh trực diện và làm suy yếu sức ảnh hưởng toàn cầu của các tập đoàn công nghệ Trung Quốc.

Giấc mơ về những "điểm uốn DeepSeek" và rào cản thực tại

Tầm nhìn vĩ mô của liên minh Mỹ - Ấn không chỉ dừng lại ở việc thiết lập hạ tầng, mà hướng tới việc tạo ra những đột phá công nghệ mang tính biểu tượng nhằm phá vỡ thế độc quyền. Chủ tịch Microsoft, ông Brad Smith, đã không ngần ngại vinh danh tài năng kỹ thuật nội địa của Ấn Độ và đưa ra một dự báo đầy ẩn ý. Ông khẳng định rằng với nguồn nhân lực kỹ sư dồi dào, Ấn Độ hoàn toàn có thể trở thành trung tâm phát triển các siêu mô hình AI.

Đặc biệt hơn, ông nhấn mạnh rằng thế giới sẽ chứng kiến nhiều "khoảnh khắc DeepSeek" khác nhau trong tương lai, và một phần trong số đó sẽ nổ ra tại Ấn Độ, đứng ngang hàng với những thành tựu đến từ Trung Quốc hay bất kỳ cường quốc nào khác. Lời nhận định này ngầm ám chỉ tham vọng tạo ra các mô hình ngôn ngữ xuất chúng với chi phí tối ưu, có khả năng thách thức trực tiếp những bước tiến thần tốc mà các kỹ sư đại lục đang nỗ lực xây dựng.

Tuy nhiên, giữa những lời có cánh và các bản hợp đồng tỉ đô, những rào cản thực tại của nền kinh tế Ấn Độ vẫn hiện lên một cách đầy thách thức. Bất chấp sự bùng nổ rực rỡ của thị trường chứng khoán đại chúng vào những tháng cuối năm 2025, dòng mạch máu cốt lõi để nuôi dưỡng khởi nghiệp là dòng vốn tư nhân lại đang bộc lộ những điểm yếu chí mạng.

Anirudh Suri, đối tác sáng lập của India Internet Fund, đã thẳng thắn chỉ ra một nghịch lý: dòng tiền đầu tư mạo hiểm và vốn cổ phần tư nhân thực sự chảy vào túi các nhà khởi nghiệp AI Ấn Độ vẫn còn rất khan hiếm. Lỗ hổng trong chuỗi cung ứng vốn sớm này khiến nhiều ý tưởng đột phá có nguy cơ chết yểu trước khi kịp vươn vai thành những siêu ứng dụng.

Thêm vào đó, giới phân tích tài chính quốc tế cũng đưa ra những lời cảnh báo vô cùng thực tế. Udith Sikand, chuyên gia phân tích cấp cao về thị trường mới nổi tại Gavekal, nhận định rằng Ấn Độ vẫn đang trong vị thế của một kẻ bám đuổi hụt hơi so với Mỹ và Trung Quốc trên biên giới của sự phát triển AI.

Những nỗ lực bơm tiền hiện tại, dù mang tính phô trương và thu hút sự chú ý mạnh mẽ trên các dòng tít báo chí, lại đang phớt lờ những căn bệnh trầm kha. Việc tung ra các gói ưu đãi khổng lồ không thể khỏa lấp được những khó khăn cơ bản trong môi trường kinh doanh cốt lõi của quốc gia này, từ sự rườm rà của hệ thống quan liêu đến sự thiếu hụt cơ sở hạ tầng năng lượng ổn định.

Cuộc chơi địa chính trị trên bàn cờ trí tuệ nhân tạo là một ván cờ tàn khốc và kéo dài. Trục liên minh Mỹ - Ấn đã tung ra những nước đi táo bạo với quy mô chưa từng có trong lịch sử nhằm thiết lập một vòng vây công nghệ. Thế nhưng, để những khoản đầu tư tỉ đô thực sự hóa thành "khoảnh khắc DeepSeek" và biến Ấn Độ thành một cực quyền lực có khả năng làm lu mờ Trung Quốc, quốc gia Nam Á này sẽ phải dám tự thân lột xác, thay vì chỉ dựa vào những vòi rồng tài chính được bơm từ bên ngoài đại dương.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/my-bat-tay-an-do-de-kiem-che-tri-tue-nhan-tao-trung-quoc-246521.html