Những bình luận gần đây từ các quan chức châu Âu về tiến độ của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ thứ sáu mang tên Hệ thống Không quân Chiến đấu Tương lai (FCAS), cho thấy dự án này đang trên đà thất bại.
Tờ báo Mỹ Breaking Defense (BD) cũng đã đưa ra nhận định về triển vọng của dự án này khi nhắc lại rằng FCAS đã ở trong "chế độ duy trì sự sống" trong vài tháng qua, và những tuyên bố gần đây của Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho thấy chương trình đã bị bỏ rơi.
"Pháp muốn một loại máy bay chiến đấu thế hệ mới có khả năng mang vũ khí hạt nhân và cất cánh từ tàu sân bay. Đó không phải là thứ mà lực lượng vũ trang Đức cần ngay lúc này", ông Merz nói.
Bình luận về phát ngôn của Thủ tướng Merz, Bộ trưởng Quốc phòng Bỉ Theo Francken tuyên bố rằng "sẽ không có máy bay chiến đấu thế hệ thứ sáu hợp tác Pháp - Đức".
Văn phòng tổng thống Pháp vẫn chưa đưa ra bình luận theo yêu cầu của tờ báo, tuy nhiên Cựu Đại sứ Anh tại Đức - ông Paul Lever, cho rằng những phát ngôn của Thủ tướng Merz đã mở đường cho việc đóng băng dự án FCAS sắp tới.
Ông Lever nhắc lại rằng dự án đã gặp phải nhiều vấn đề do những bất đồng giữa phía Đức và công ty Dassault của Pháp. Nhà sản xuất này muốn nắm giữ một phần "hoàn toàn không tương xứng" trong dự án.
Điển hình như tham vọng của Pháp trong việc dẫn đầu một phần quan trọng của dự án đã dẫn đến tình trạng trì trệ kéo dài từ nhiều năm trước, do sự phân bổ vai trò phức tạp, đặc biệt là với Tập đoàn Airbus - đơn vị chịu trách nhiệm về phần công nghiệp tại Đức.
Vị thế dẫn đầu được cho là của Pháp, kể từ đó tiếp tục gây lo ngại cho hai đối tác thuộc chương trình FCAS khác, đó chính là Đức và Tây Ban Nha.
Paris đã nhiều lần phát tín hiệu rằng họ có khả năng phát triển giải pháp máy bay chiến đấu thế hệ thứ sáu của riêng mình mà không cần chia sẻ với bất kỳ quốc gia nào khác.
Điều này thực tế đã được chứng minh vào năm 2023, khi họ trình bày kế hoạch nâng cấp máy bay chiến đấu Rafale. Trong tương lai, Rafale sẽ có khả năng sử dụng máy bay không người lái (UAV) theo dự án Neuron.
Thực tế trên sẽ mang lại cho Pháp năng lực UAV "người bạn đồng hành trung thành" đã được lên kế hoạch cho tiêm kích FCAS 10 năm sau đó, vào khoảng đầu thập niên 2030.
Chương trình FCAS do Airbus (đối tác công nghiệp chính của Đức trong dự án) dẫn đầu, cùng với Dassault Aviation (phía Pháp) và Indra (phía Tây Ban Nha).
Các nhà cung cấp động cơ cấp độ hai bao gồm Safran (Pháp), MTU Aero (Đức) và ITP Aero (Tây Ban Nha), cùng với hai công ty điện tử Thales (Pháp) và Hensoldt (Đức).
Trong tương lai gần, có thể các bên tham gia dự án sẽ độc lập phát triển tiêm kích thế hệ thứ sáu của riêng mình, hoặc tận dụng thành tựu có sẵn và mời những đối tác mới tham gia.
Nhưng trên hết, thất bại của tiêm kích FCAS khiến châu Âu tụt lại phía sau Mỹ và cả Trung Quốc trong cuộc đua làm chủ bầu trời tương lai.
Bạch Dương