Mỹ bỏ thuế đối ứng tác động gì tới doanh nghiệp Việt?

3 giờ trướcBài gốc

Đơn hàng “ấm”, đối tác thận trọng hơn

Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ cơ sở pháp lý áp thuế đối ứng theo cơ chế khẩn cấp, chính quyền Mỹ nhanh chóng chuyển sang công cụ khác, áp thuế bổ sung 15% trên diện rộng và đồng thời kích hoạt các kênh điều tra thương mại theo những đạo luật truyền thống. Với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, cú chuyển hướng này buộc phải đánh giá lại thị trường Mỹ ngay từ đầu năm: cơ hội có mở ra, nhưng rủi ro chính sách cũng hiện hữu rõ hơn.

Chia sẻ với PV Tiền Phong, ông Trần Văn Lĩnh - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Thực phẩm Thuận Phước - cho biết, ngay sau khi chính sách thuế mới của Mỹ được công bố, các nhà nhập khẩu Mỹ đã chủ động liên hệ để chốt lại lịch giao hàng. Đơn hàng không tăng đột biến, nhưng nhịp giao dịch trở lại tích cực, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, chuẩn bị nguyên liệu và dòng tiền.

Theo ông Lĩnh, tâm lý thị trường đã “hạ nhiệt” so với giai đoạn lo ngại kịch bản thuế cao, song các đối tác Mỹ vẫn thận trọng trong chốt giá và siết chặt yêu cầu về tiến độ, chất lượng.

Khi Mỹ chuyển sang áp mức thuế bổ sung tương đối đồng đều cho nhiều quốc gia, mặt bằng cạnh tranh được kéo lại gần nhau hơn. “Điều này buộc các nhà xuất khẩu của Việt Nam, Ấn Độ, Thái Lan, Bangladesh… phải cạnh tranh bằng năng lực thực chất, thay vì trông chờ vào chênh lệch thuế như trước”, ông Lĩnh nhận định.

Sự thay đổi trong chính sách thương mại của Mỹ đang buộc các doanh nghiệp tính toán lại kế hoạch sản xuất, kinh doanh trong năm mới.

Ở lĩnh vực dệt may, đại diện Tổng Công ty May 10 cho biết các nhãn hàng Mỹ đã nối lại trao đổi kế hoạch đơn hàng cho nửa cuối năm 2026. Lượng đơn không tăng vọt, nhưng nhịp sản xuất ổn định hơn, đủ để các nhà máy duy trì công suất.

Thực tế năm 2025 cho thấy, nhiều dòng dệt may của Việt Nam từng chịu thuế đối ứng khoảng 20%, trong khi Bangladesh và Ấn Độ ở mặt bằng xấp xỉ 18-19% theo các thỏa thuận riêng với phía Mỹ; một số sản phẩm từ Trung Quốc phải gánh mức thuế cao hơn nhiều, có dòng vượt 30%. Khi mặt bằng thuế giữa các nguồn cung lớn được kéo lại gần nhau, cuộc cạnh tranh quay về tương quan năng lực: Nhà cung cấp nào giao hàng ổn định hơn, linh hoạt hơn sẽ giữ được đơn.

Theo lãnh đạo May 10, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở chi phí thuế, mà ở độ “nhiễu” của chính sách. Sự thiếu ổn định khiến khách hàng Mỹ dè dặt với các cam kết dài hạn, chuyển sang đặt hàng ngắn vòng theo nhu cầu thực, làm doanh nghiệp khó chủ động kế hoạch sản xuất - đầu tư.

Không còn hơn thua ở thuế?

Theo giới chuyên gia, việc điều chỉnh thuế của Mỹ đang tạo hiệu ứng lan tỏa lên hầu hết nhóm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, từ điện tử, máy tính - linh kiện, máy móc - thiết bị, dệt may, giày dép đến gỗ - nội thất và một phần nông sản. Tuy nhiên, lợi ích không phân bổ đồng đều.

Khoảng thời gian 150 ngày tới cần được coi là thời gian đệm để doanh nghiệp cơ cấu lại thị trường xuất khẩu.

Bà Đỗ Thị Thúy Hương - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam - đánh giá trong ngắn hạn, việc Mỹ điều chỉnh thuế tạo “khoảng thở” nhất định cho ngành điện tử. Mức thuế thấp hơn giúp doanh nghiệp duy trì nhịp giao hàng, giữ chân đơn hàng hiện hữu và có thêm dư địa đàm phán các hợp đồng trung hạn với đối tác Mỹ, qua đó ổn định kế hoạch sản xuất - xuất khẩu ngay từ đầu năm.

“Ngay trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, hoạt động xuất khẩu linh kiện điện tử vẫn diễn ra liên tục. Nhiều container hàng được giao đều sang Mỹ và một số thị trường lớn khác, cho thấy chuỗi đơn hàng chưa bị đứt gãy”, bà Hương dẫn chứng.

Tuy vậy, theo bà Hương, doanh nghiệp không nên nhìn việc hạ thuế lần này như một sự đảo chiều căn bản trong chính sách thương mại của Mỹ. Các tín hiệu chính sách gần đây cho thấy xu hướng bảo hộ vẫn mang tính hệ thống và có thể thay đổi nhanh theo bối cảnh chính trị - kinh tế. Vì vậy, khoảng “dễ thở” hiện nay cần được coi là thời gian đệm để doanh nghiệp cơ cấu lại thị trường xuất khẩu, rà soát mức độ phụ thuộc vào Mỹ và chủ động chuẩn bị kịch bản ứng phó nếu chính sách thuế tiếp tục biến động.

PGS.TS. Đỗ Phú Hải - chuyên gia thương mại quốc tế - cho rằng rủi ro lớn nhất không nằm ở con số thuế hiện tại mà ở độ bất định của chính sách. Tính tạm thời khiến các nhãn hàng Mỹ hạn chế cam kết dài hạn, chuyển sang đặt hàng ngắn vòng bám sát sức mua thực; đồng thời, cạnh tranh thực lực sẽ khốc liệt hơn khi các công cụ điều tra thương mại được kích hoạt song song.

Vị chuyên gia này khuyến nghị doanh nghiệp Việt không nên đặt cược vào một thị trường duy nhất, cần tận dụng sâu các thị trường đã ký kết hiệp định thương mại tự do; đồng thời nâng chuẩn chuỗi cung ứng bằng cách tăng tỷ lệ nội địa hóa, hoàn thiện truy xuất nguồn gốc và hồ sơ tuân thủ để giảm rủi ro bị soi xét phòng vệ thương mại khi chính sách đảo chiều.

Xuân Phong

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/my-bo-thue-doi-ung-tac-dong-gi-toi-doanh-nghiep-viet-post1823339.tpo