Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa đưa ra tuyên bố về việc xem xét điều động tàu sân bay thứ hai tới khu vực Trung Đông. Động thái này nhằm gia tăng áp lực quân sự lên Iran, đồng thời là lời cảnh báo rằng thời gian dành cho các giải pháp ngoại giao đang dần cạn kiệt. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh Mỹ và Iran chuẩn bị bước vào vòng đàm phán gián tiếp thứ hai, dự kiến diễn ra vào tuần tới tại Oman.
Chiến lược triển khai hạm đội và áp lực quân sự
Trong cuộc phỏng vấn với Axios vào ngày 10-2, ông Donald Trump xác nhận: "Chúng ta có một hạm đội đang hướng đến đó và một hạm đội khác có thể sẽ được điều động". Lời khẳng định này nhấn mạnh quyết tâm của chính quyền Mỹ trong việc buộc Tehran phải tham gia vào một thỏa thuận mới mà ông gọi là "không cần suy nghĩ".
Nhắc lại các cuộc không kích hồi tháng 6 năm ngoái nhằm vào những cơ sở hạt nhân của Iran tại Fordow, Natanz và Isfahan, Tổng thống Mỹ tuyên bố: "Hoặc chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận hoặc chúng ta sẽ phải làm điều gì đó rất cứng rắn như lần trước". Ông cho rằng chính sự răn đe quân sự mạnh mẽ này đã khiến giới lãnh đạo Tehran phải nhìn nhận các cuộc đàm phán một cách nghiêm túc hơn.
Chiến đấu cơ cất cánh từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln.
Các phương án tác chiến của Lầu Năm Góc
Hiện tại, tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã có mặt tại khu vực. Theo các quan chức Mỹ, hai ứng viên tiềm năng nhất để tăng cường lực lượng là tàu USS George Washington (đang hoạt động tại châu Á) và tàu USS George H.W. Bush (ở bờ Đông Mỹ). Tuy nhiên, việc triển khai các khí tài này sẽ cần ít nhất một tuần để có thể tiếp cận vị trí tại Trung Đông.
Ngoài ra, Lầu Năm Góc cũng đang cân nhắc phương án huy động tàu sân bay USS Gerald Ford từ vùng biển Caribe. Việc tập trung một lượng lớn hỏa lực hải quân tại khu vực không chỉ nhằm mục đích phong tỏa mà còn chuẩn bị cho các kịch bản leo thang nếu đàm phán thất bại. Bên cạnh vấn đề hạt nhân, Washington còn đặt mục tiêu giải quyết năng lực tên lửa đạn đạo của Iran – một vấn đề mà phía Mỹ coi là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh khu vực.
Lập trường cứng rắn của Iran
Phản ứng trước các áp lực từ Washington, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi khẳng định nước này sẽ không từ bỏ quyền làm giàu uranium, coi đây là vấn đề thuộc về chủ quyền quốc gia. Tehran tuyên bố sẵn sàng làm rõ bản chất hòa bình của các chương trình hạt nhân nhưng kiên quyết bác bỏ yêu cầu chấm dứt làm giàu uranium, ngay cả khi đối mặt với nguy cơ xung đột vũ trang.
Về chương trình tên lửa đạn đạo, giới chức Iran mô tả đây hoàn toàn là công cụ phòng thủ và loại trừ khả năng đưa vấn đề này vào bàn đàm phán. Tehran cũng gửi đi cảnh báo đanh thép rằng bất kỳ hành động quân sự nào của Mỹ sẽ kích hoạt sự trả đũa nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Ông Araghchi nhấn mạnh Iran sẽ không ngần ngại tấn công các cơ sở này nếu chủ quyền bị xâm phạm.
Bối cảnh đàm phán sắp tới
Vòng đàm phán gián tiếp tại Oman sắp tới được xem là nút thắt quan trọng để hạ nhiệt căng thẳng. Tuy nhiên, với các điều kiện tiên quyết mang tính đối đầu từ cả hai phía, triển vọng đạt được một thỏa thuận toàn diện vẫn còn là dấu hỏi lớn. Sự hiện diện của tàu sân bay thứ hai, nếu được thực hiện, sẽ chính thức đưa quan hệ Mỹ-Iran vào một giai đoạn đối đầu mới với rủi ro xung đột trực tiếp cao hơn bao giờ hết.
Tuệ Nhân