(Ảnh minh họa)
Các quan chức đang xem xét miễn trừ đạo luật này trong khoảng 30 ngày, trong bối cảnh cuộc chiến ở Trung Đông đẩy giá dầu và nhiên liệu tăng mạnh đồng thời làm gián đoạn các tuyến vận tải biển toàn cầu. Nếu được thông qua, biện pháp này sẽ cho phép các tàu chở dầu nước ngoài vận chuyển dầu thô, xăng, diesel, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và phân bón giữa các cảng của Mỹ - điều vốn bị cấm theo luật hiện hành của Mỹ.
Được ban hành từ những năm 1920, Jones Act quy định rằng mọi hàng hóa vận chuyển giữa các cảng của Mỹ phải được chở trên những con tàu được đóng tại Mỹ, treo cờ Mỹ và chủ yếu thuộc sở hữu của các công ty Mỹ. Chính sách này nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ với lập luận là biện pháp đảm bảo an ninh quốc gia, nhằm hỗ trợ ngành đóng tàu nội địa và duy trì đội tàu thương mại của Mỹ.
Tuy nhiên, quy định này cũng làm hạn chế đáng kể số lượng tàu có thể vận chuyển nhiên liệu trong nội địa nước Mỹ.
Các miễn trừ đối với Jones Act thường chỉ được sử dụng như công cụ khẩn cấp khi gián đoạn nguồn cung có nguy cơ khiến một số khu vực thiếu nhiên liệu. Chính phủ liên bang từng ban hành các miễn trừ tạm thời sau các cơn bão lớn như Hurricane Harvey và Hurricane Maria năm 2017 nhằm đẩy nhanh việc cung cấp nhiên liệu, cũng như sau Hurricane Sandy năm 2012. Những miễn trừ tương tự - tất nhiên chỉ mang tính tạm thời - cũng từng được áp dụng sau các sự cố đường ống lớn hoặc thiên tai nghiêm trọng.
Đề xuất hiện tại xuất hiện khi Washington tìm cách giảm bớt tác động từ cuộc xung đột leo thang với Iran, vốn đã làm gián đoạn hoạt động của các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz - điểm nghẽn vận tải quan trọng thường vận chuyển khoảng 1/5 lưu lượng dầu toàn cầu.
Giá xăng tại Mỹ đã bắt đầu tăng lên để phản ánh tình hình này. Mức giá trung bình toàn quốc đã đạt 3,60 USD/gallon vào ngày thứ Năm, mức cao nhất kể từ tháng 5/2024, theo dữ liệu của AAA. Giá dầu diesel cũng tăng lên 4,89 USD/gallon, mức cao nhất kể từ cuối năm 2022.
Việc cho phép các tàu nước ngoài vận chuyển nhiên liệu giữa các cảng của Mỹ sẽ mở rộng năng lực vận tải và giúp chuyển nhiên liệu từ khu vực Bờ Vịnh Mỹ tới các thị trường phụ thuộc nhập khẩu như Đông Bắc và Bờ Tây một cách hiệu quả hơn.
Tuy vậy, các nhà phân tích cho rằng tác động của biện pháp miễn trừ này chỉ ở mức khiêm tốn. Các ước tính cho thấy việc miễn trừ có thể làm chậm đà tăng giá xăng khoảng 5-10 cent mỗi gallon - mức giảm khó có thể bù đắp được tác động rộng lớn hơn từ cú sốc dầu toàn cầu.
Bình An