Bộ Tài chính Mỹ vừa chính thức ban hành văn bản cấp phép miễn trừ trừng phạt trong thời hạn 30 ngày đối với các quốc gia thu mua dầu thô và sản phẩm dầu mỏ của Nga hiện đang bị mắc kẹt trên các tuyến hàng hải quốc tế. Động thái này nhằm mục đích hạ nhiệt thị trường năng lượng đang biến động mạnh do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Cơ chế miễn trừ tạm thời nhằm ổn định nguồn cung
Theo quy định mới, việc giao và bán dầu thô cùng các sản phẩm dầu mỏ từ Nga sẽ được phép thực hiện nếu hàng hóa đã được xếp lên tàu trước ngày 12/3. Giấy phép này có hiệu lực đến hết nửa đêm ngày 11/4 theo giờ Washington. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nhấn mạnh đây là bước đi mang tính tạm thời để ổn định tâm lý thị trường sau khi cuộc xung đột tại Iran gây gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz.
Số liệu từ Fox News cho thấy tính đến ngày 12/3, khoảng 124 triệu thùng dầu có nguồn gốc từ Nga đang nằm trên các tàu tại 30 địa điểm khác nhau toàn cầu. Việc Mỹ cấp phép giao dịch có thể bù đắp khoảng 5-6 ngày lượng nguồn cung bị thiếu hụt do tình trạng đình trệ tại các cửa ngõ năng lượng quan trọng ở Trung Đông.
Chiến lược kiềm chế giá dầu vượt ngưỡng 100 USD
Quyết định nới lỏng được đưa ra trong bối cảnh giá dầu chuẩn quốc tế đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng, gây áp lực lớn lên chi phí sản xuất và tiêu dùng. Đây là một phần trong chiến lược rộng hơn của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm kiểm soát lạm phát năng lượng. Trước đó, vào ngày 10/3, Mỹ cũng thông báo kế hoạch giải phóng 172 triệu thùng dầu từ Kho dự trữ chiến lược (SPR).
Hoạt động này được phối hợp cùng Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Tổng cộng 32 quốc gia thành viên IEA cam kết sẽ đưa ra thị trường khoảng 400 triệu thùng dầu để đối phó với sự gián đoạn nguồn cung mà các chuyên gia đánh giá là lớn nhất trong lịch sử. Trước đó, Mỹ cũng đã cấp quyền miễn trừ tương tự cho Ấn Độ vào ngày 5/3 để giải quyết lượng dầu Nga mắc kẹt.
Phản ứng của các đồng minh và các biện pháp bổ sung
Mặc dù nới lỏng các quy định giao dịch dầu Nga, Washington khẳng định biện pháp này được thiết kế hạn chế và không mang lại lợi ích tài chính đáng kể cho chính phủ Nga. Tuy nhiên, động thái này vẫn gây ra những ý kiến trái chiều. Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen cho rằng hiện không phải thời điểm thích hợp để nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với Moscow.
Bên cạnh việc giải tỏa dầu Nga, Nhà Trắng đang xem xét thêm các giải pháp bổ trợ để hạ giá năng lượng:
Hỗ trợ tài chính: Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ có thể cung cấp bảo hiểm rủi ro chính trị và bảo lãnh tài chính cho thương mại hàng hải tại vùng Vịnh.
Hỗ trợ vận tải: Cân nhắc tạm miễn áp dụng Đạo luật Jones để cho phép tàu nước ngoài vận chuyển nhiên liệu giữa các cảng nội địa Mỹ, từ đó giảm chi phí logistic.
An ninh hàng hải: Hải quân Mỹ có thể triển khai hộ tống tàu thuyền trong khu vực xung đột để đảm bảo dòng chảy dầu khí không bị gián đoạn.
Phó Chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller khẳng định Tổng thống đang thực hiện mọi biện pháp có thể để hạ giá năng lượng và sẽ có thêm nhiều động thái quyết liệt hơn trong những ngày tới.
Tuệ Nhân