Trước đó, trả lời câu hỏi của các phóng viên khi lên chuyên cơ Air Force One rời Palm Beach đến Miami, Tổng thống Donald Trump cho biết đang xem xét đề xuất mới của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh nhưng cũng bày tỏ sự hoài nghi rằng đề xuất này có thể dẫn đến một thỏa thuận hòa bình.
Một bệ phóng tên lửa Patriot di động trưng bày bên ngoài Căn cứ quân sự Fort Sill gần Lawton, Oklahoma (Mỹ). Ảnh: AP
Không lâu sau đó, viết trên mạng xã hội Truth Social, nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố "không thể tưởng tượng điều đó có thể chấp nhận được" và nhấn mạnh Iran "vẫn chưa phải trả giá đủ lớn cho những gì họ đã gây ra cho nhân loại và thế giới trong 47 năm qua". Trong khi nguồn tin từ Axios hé lộ, tại cuộc gặp mới đây ở Nhà Trắng, Đô đốc Brad Cooper-người đứng đầu Bộ chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) và tướng Dan Caine-Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân đã báo cáo với Tổng thống Donald Trump về các kế hoạch mới cho hành động quân sự có thể xảy ra nhằm chống lại Iran. Đô đốc Cooper sau đó đã lên đường tới Trung Đông và gặp gỡ các binh sĩ Mỹ trên tàu USS Tripoli ở biển Arab hôm 2-5.
Liên quan đến đề xuất mới, hãng thông tấn bán chính thức của Iran Tasnim cho biết, Tehran đã gửi đề xuất 14 điểm thông qua trung gian Pakistan để chuyển tới phía Mỹ. Nội dung đề xuất bao gồm việc rút quân Mỹ khỏi các khu vực xung quanh Iran, dỡ bỏ lệnh phong tỏa, giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran, bồi thường thiệt hại, dỡ bỏ lệnh trừng phạt và chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon, cũng như thừa nhận một cơ chế kiểm soát mới đối với eo biển Hormuz. Đài Truyền hình nhà nước Iran đưa tin, Quốc hội nước này sắp thông qua một đạo luật nhằm hạn chế các loại tàu thuyền được phép đi qua eo biển Hormuz. Theo đó, tàu thuyền của Israel “sẽ không bao giờ được phép đi qua” tuyến đường thủy quan trọng này, còn tàu thuyền từ “các quốc gia thù địch” sẽ phải trả tiền bồi thường để được cấp phép.
Trong khi đó, Washington tiếp tục cảnh báo các công ty vận tải biển rằng họ có thể phải đối mặt với các lệnh trừng phạt nếu chấp nhận trả tiền cho Iran để được đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn.
Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần tuyên bố rằng Iran “không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân” và cho biết ông không hài lòng với đề xuất mới nhất của Iran, trong khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho hay Tehran sẵn sàng đàm phán ngoại giao nếu Mỹ thay đổi lập trường.
Trong một diễn biến khác, Washington vừa phê duyệt thương vụ bán vũ khí trị giá 8,6 tỷ USD cho các đồng minh Trung Đông. Các vụ mua bán diễn ra sau khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio viện dẫn tình trạng khẩn cấp để đẩy nhanh quá trình chuyển giao vũ khí mà không cần được Quốc hội xem xét trước. Các thương vụ này bao gồm việc chuyển giao hệ thống vũ khí tiêu diệt chính xác tiên tiến (APKWS) và các thiết bị liên quan cho Israel với giá 992 triệu USD, bán hệ thống chỉ huy tác chiến cho Kuwait trị giá 2,5 tỷ USD. Qatar mua một hệ thống APKWS và bổ sung đạn dược cho hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot với chi phí gần 5 tỷ USD, trong khi Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) mua một hệ thống APKWS với giá 148 triệu USD.
Trong một loạt thông báo đưa ra hôm 2-5, Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố đã cung cấp "lý do chi tiết" về tình trạng khẩn cấp đòi hỏi việc bán vũ khí "vì lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ", bỏ qua quy trình xem xét của Quốc hội được nêu trong Đạo luật Kiểm soát xuất khẩu vũ khí. Trước đó, hồi tháng 3, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng đã phê duyệt các thương vụ bán vũ khí riêng biệt trị giá 16,5 tỷ USD cho UAE, Kuwait và Jordan, bao gồm máy bay không người lái, tên lửa, hệ thống ra-đa và máy bay chiến đấu F-16 cho UAE, cũng như hệ thống ra-đa phòng thủ tên lửa cho Kuwait.
HIỀN MINH