Phát biểu tại một sự kiện do Viện Hudson tổ chức ở Washington ngày 17/2, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Christopher Yeaw nói rằng một trạm địa chấn từ xa tại Kazakhstan đã ghi nhận một “vụ nổ” có cường độ 2,75, xuất phát từ bãi thử Lop Nor ở miền tây Trung Quốc, cách trạm đo khoảng 720km, vào ngày 22/6/2020.
“Tôi đã xem thêm dữ liệu kể từ đó. Theo tôi, khả năng rất thấp đây là bất cứ thứ gì khác ngoài một vụ nổ, một vụ nổ đơn lẻ”, ông Yeaw nói và cho biết thêm rằng dữ liệu này không phù hợp với các vụ nổ khai thác mỏ.
“Điều này cũng hoàn toàn không giống động đất. Nó đúng như những gì người ta biết đến về một vụ thử hạt nhân”, ông Yeaw nói thêm. Quan chức này từng là chuyên gia phân tích tình báo và quốc phòng, có bằng tiến sĩ kỹ thuật hạt nhân.
Tuy nhiên, Tổ chức Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện (CTBTO) cho biết chưa có đủ dữ liệu để xác nhận cáo buộc của ông Yeaw một cách chắc chắn.
Người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington nói rằng, cáo buộc Trung Quốc tiến hành thử hạt nhân là “hoàn toàn vô căn cứ” và là sự “bịa đặt vô cớ” để Mỹ nối lại việc thử hạt nhân.
“Đây là thao túng chính trị nhằm theo đuổi bá quyền hạt nhân và né tránh các trách nhiệm giải trừ hạt nhân của chính mình”, người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc Liu Pengyu nêu trong tuyên bố.
“Trung Quốc kêu gọi Mỹ tái khẳng định cam kết của 5 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân về việc không tiến hành thử hạt nhân, duy trì đồng thuận toàn cầu chống thử hạt nhân và thực hiện các bước đi cụ thể để bảo vệ cơ chế giải trừ và không phổ biến vũ khí hạt nhân quốc tế”, ông Liu nói thêm.
Tổng thống Donald Trump đang gây sức ép buộc Trung Quốc tham gia cùng Mỹ và Nga đàm phán một hiệp ước thay thế cho New START - thỏa thuận hạn chế vũ khí hạt nhân chiến lược song phương giữa Mỹ - Nga đã hết hiệu lực vào ngày 5/2 vừa qua. Hiệp ước này hết hạn làm dấy lên lo ngại thế giới đang đứng trước nguy cơ một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới.
Trung Quốc đã ký nhưng chưa phê chuẩn hiệp ước quốc tế từ năm 1996 về cấm thử hạt nhân.
Mỹ lần đầu đưa ra cáo buộc Trung Quốc kích nổ một vụ thử hạt nhân dưới lòng đất tại một hội nghị quốc tế vào đầu tháng này, nhưng Bắc Kinh bác bỏ.
Lần gần đây nhất mà Trung Quốc chính thức thử hạt nhân dưới lòng đất là vào năm 1996.
Trạm địa chấn PS23 tại Kazakhstan là một phần của hệ thống giám sát toàn cầu do CTBTO vận hành. Ông Robert Floyd - Tổng Thư ký điều hành CTBTO, cho biết trong một tuyên bố rằng trạm PS23 đã ghi nhận “2 sự kiện địa chấn rất nhỏ” cách nhau 12 giây vào ngày 22/6/2020.
Theo ông Floyd, hệ thống giám sát của CTBTO có thể phát hiện các sự kiện phù hợp với thử nổ hạt nhân có đương lượng từ 551 tấn TNT trở lên. “Hai sự kiện này thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng đó. Vì vậy, chỉ với dữ liệu này, không thể đánh giá nguyên nhân của các sự kiện một cách chắc chắn”, ông nói.
Ông Yeaw cho rằng Trung Quốc có thể che giấu vụ thử bằng phương pháp gọi là “tách rời” (decoupling), trong đó thiết bị được kích nổ bên trong một khoang ngầm lớn để làm giảm biên độ sóng xung kích truyền qua lớp đá xung quanh.
Trung Quốc bác bỏ lời kêu gọi của Tổng thống Mỹ Trump về việc đàm phán một hiệp ước ba bên thay thế New START, cho rằng kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Bắc Kinh nhỏ hơn nhiều so với Washington và Mátxcơva.
Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết Trung Quốc hiện có hơn 600 đầu đạn hạt nhân đang hoạt động và đang mở rộng mạnh mẽ lực lượng hạt nhân chiến lược. Cơ quan này dự báo Trung Quốc sẽ triển khai hơn 1.000 đầu đạn vào năm 2030.
Bình Giang