Mỹ đối mặt bài toán Patriot trong thế trận Iran

3 giờ trướcBài gốc

Các đòn không kích qua lại giữa Mỹ - Israel và Iran đang đẩy hệ thống phòng không Patriot vào trạng thái quá tải. Khi Tehran gia tăng phóng tên lửa, lá chắn chủ lực của Washington và đồng minh phải “căng mình” đánh chặn trong bối cảnh nguồn dự trữ đạn dược ngày càng hạn hẹp.

Các địa điểm Iran không kích căn cứ quân sự tại Trung Đông. Ảnh: Reuters.

Trụ cột phòng không

Từ sau Thế chiến II, Mỹ đặt trọng tâm vào ưu thế không quân, trong khi năng lực pháo binh và phòng không mặt đất không được ưu tiên tương xứng. Hiện nay, lưới phòng không lục quân Mỹ chủ yếu dựa vào ba lớp: Stinger tầm ngắn, Patriot tầm trung - cao và THAAD tầm cao.

Do số lượng THAAD hạn chế, Patriot trở thành xương sống của cấu trúc phòng thủ, đảm nhiệm phần lớn trách nhiệm bảo vệ bầu trời Mỹ và các đồng minh.

Ra đời cách đây gần 50 năm, Patriot đã được sản xuất khoảng 15.000 tên lửa tại Mỹ và ít nhất 1.800 quả tại Nhật Bản. Washington xuất khẩu khoảng 120 tổ hợp cùng hơn 9.000 tên lửa cho các nước đối tác.

Đức là quốc gia sở hữu nhiều Patriot nhất sau Mỹ, với 28 hệ thống và khoảng 2.000 tên lửa, song Berlin cũng đang phân bổ lại cho các đối tác. Israel nhận 4 hệ thống từ Đức và 3 hệ thống từ Mỹ, tổng cộng khoảng 400 tên lửa.

Tuy nhiên, Tel Aviv đã chuyển giao một hệ thống cùng 90 tên lửa cho Ukraine. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) thậm chí tuyên bố rút Patriot khỏi biên chế do cạn đạn.

Quân đội Mỹ hiện có 63 tổ hợp Patriot, nhưng số lượng tên lửa thực tế không được công bố. Trong ba năm qua, khoảng 750 tên lửa PAC-2 đã được chuyển cho Đức và 1.000 tên lửa PAC-2/3 cho Ukraine, khiến kho dự trữ suy giảm đáng kể.

Tên lửa Patriot được phóng trong cuộc tập trận PATRIOT SPARK 23 tại trường bắn Biển Đen ở Capu Midia, Constanta (Romania) năm 2023. Ảnh: Reuters.

Nguồn cung hạn hẹp, bài toán tái phân bổ nan giải

Trong bối cảnh phải bảo vệ Israel, bổ sung dự trữ nội địa và tiếp tục hỗ trợ Kyiv, Mỹ đối mặt áp lực thiếu hụt nghiêm trọng. Công suất sản xuất hiện chỉ đạt khoảng 50 tên lửa Patriot mỗi tháng - con số khó đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Phương án mua lại từ các quốc gia đã đặt hàng trước đó cũng không dễ dàng. Các nước Đông Á khó có thể từ bỏ hệ thống phòng không then chốt của mình. Tại Trung Đông, nhiều quốc gia đang cần bổ sung đạn để thay thế số đã tiêu hao, thay vì bán lại.

Châu Âu là lựa chọn còn lại nhưng triển vọng không mấy khả quan. Đức được cho là còn tối đa khoảng 400 tên lửa PAC-2, Hà Lan khoảng 50 quả, Tây Ban Nha khoảng 90 quả. Hy Lạp sở hữu 6 tổ hợp và tới 200 tên lửa PAC-2, song chưa rõ Athens có sẵn sàng chia sẻ hay không.

Kịch bản khả thi hơn là Washington tạm dừng hoặc điều chỉnh các đơn hàng đang triển khai, như kế hoạch cung cấp 7 tiểu đoàn Patriot cho Romania và 4 tiểu đoàn cho Ba Lan, Thụy Điển. Trước đây, Mỹ từng giữ lại một tiểu đoàn cùng 70 tên lửa của Romania để chuyển cho Ukraine.

Hiện Ukraine đã tiếp nhận khoảng 8 tiểu đoàn Patriot và ít nhất 1.500 tên lửa, nhưng mức độ tiêu hao thực tế chưa được công bố. Nếu xung đột Mỹ - Israel với Iran kéo dài, dòng cung Patriot cho Kyiv nhiều khả năng sẽ chịu tác động mạnh.

Trong kịch bản Iran tiếp tục gia tăng tập kích, mỗi đợt đánh chặn đồng nghĩa với việc kho Patriot của Mỹ và đồng minh bị bào mòn thêm. Điều đó có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên các mặt trận khác.

Một số phân tích cho rằng Nga có thể là bên hưởng lợi gián tiếp: nếu nguồn lực phòng không phương Tây bị phân tán và tiêu hao tại Trung Đông, Moscow sẽ giảm bớt áp lực trong các đòn tập kích tên lửa nhằm vào mục tiêu ở Ukraine.

Phương Linh

Nguồn Znews : https://znews.vn/my-doi-mat-bai-toan-patriot-trong-the-tran-iran-post1631838.html