Không quân Mỹ đang đối mặt bài toán thiếu hụt lực lượng oanh tạc cơ chiến lược khi nhiều máy bay ném bom siêu âm cánh cụp cánh xòe Rockwell B-1B Lancer liên tục gặp sự cố kỹ thuật trong những năm gần đây.
Tình trạng này buộc Washington phải kích hoạt kế hoạch phục hồi các khung thân từng bị loại biên và đưa vào lưu trữ dài hạn tại căn cứ không quân Davis-Monthan, bang Arizona.
Động thái trên diễn ra sau vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra năm 2022, khi một chiếc oanh tạc cơ chiến lược B-1B bốc cháy trong quá trình bảo dưỡng.
Sự cố khiến quy mô phi đội đang hoạt động tiếp tục suy giảm, trong khi Mỹ vẫn phải duy trì hiện diện quân sự tại nhiều điểm nóng như châu Âu, Trung Đông và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Căn cứ Davis-Monthan từ lâu được mệnh danh là “nghĩa địa máy bay” lớn nhất thế giới, nơi lưu trữ hàng nghìn máy bay quân sự Mỹ đã ngừng hoạt động.
Khí hậu khô nóng tại bang Arizona giúp hạn chế ăn mòn khung thân và thiết bị điện tử, cho phép nhiều máy bay có thể được tái kích hoạt hoặc tháo dỡ lấy linh kiện sau nhiều năm niêm cất.
Trong trường hợp của B-1B, Mỹ không chỉ tận dụng phụ tùng từ các máy bay lưu kho mà còn nghiên cứu khôi phục một số khung thân để bổ sung lực lượng chiến đấu.
Đây được xem là giải pháp tình thế nhằm kéo dài tuổi thọ phi đội ném bom chiến lược cho tới khi oanh tạc cơ tàng hình thế hệ mới Northrop Grumman B-21 Raider đạt đủ số lượng biên chế.
Oanh tạc cơ chiến lược Rockwell B-1B Lancer được phát triển trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh với nhiệm vụ xuyên phá phòng không Liên Xô bằng tốc độ siêu âm và khả năng bay bám địa hình ở độ cao thấp.
Máy bay có chiều dài gần 45 m, sải cánh tối đa hơn 41 m và khối lượng cất cánh tối đa khoảng 216 tấn.
B-1B sử dụng 4 động cơ phản lực F101-GE-102, cho tốc độ tối đa khoảng 1.330 km/h. Máy bay có tầm bay hơn 9.400 km mà không cần tiếp nhiên liệu và tải trọng vũ khí tối đa khoảng 34 tấn, thuộc nhóm lớn nhất trong biên chế Không quân Mỹ hiện nay.
Sau khi Mỹ chấm dứt vai trò tấn công hạt nhân của B-1B theo các hiệp ước kiểm soát vũ khí, dòng máy bay này được chuyển sang nhiệm vụ mang bom thông thường và tên lửa hành trình.
Trong các chiến dịch tại Afghanistan, Iraq hay Syria, B-1B thường được sử dụng để mang lượng lớn bom dẫn đường chính xác nhằm yểm trợ hỏa lực tầm xa.
Những năm gần đây, oanh tạc cơ chiến lược B-1B tiếp tục được Mỹ triển khai tới Guam, Nhật Bản và Hàn Quốc nhằm răn đe Trung Quốc và Triều Tiên.
Máy bay có thể mang tên lửa chống hạm tầm xa AGM-158C LRASM, tên lửa hành trình AGM-158 JASSM cùng nhiều loại bom thông minh dẫn đường bằng vệ tinh.
Tuy nhiên, cường độ hoạt động liên tục suốt nhiều thập kỷ đã khiến phi đội B-1B xuống cấp nghiêm trọng.
Không quân Mỹ từng phải áp đặt nhiều giới hạn kỹ thuật, bao gồm hạn chế bay siêu âm và giảm các chuyến bay bám địa hình để tránh nứt khung thân.
Việc phải đưa máy bay từ “nghĩa địa” quay lại phục vụ cho thấy khoảng trống lớn trong năng lực oanh tạc chiến lược của Mỹ trước khi thế hệ mới hoàn thiện.
Dù chương trình oanh tạc cơ tàng hình B-21 Raider đang được thúc đẩy nhanh, Washington vẫn cần thêm nhiều năm để thay thế hoàn toàn các phi đội B-1B, B-2 Spirit và B-52 Stratofortress đã già cỗi.
Việt Hùng