Trái ngược với những phát ngôn đối đầu, Liên Hợp Quốc và nhiều quốc gia đang khẩn trương thúc đẩy các sáng kiến ngoại giao, cho thấy cuộc khủng hoảng bước vào giai đoạn vừa gia tăng áp lực, vừa chạy đua tìm lối thoát.
Ảnh minh họa.
Nhà Trắng ngày 25/3 cảnh báo Tổng thống Donald Trump sẽ giáng “đòn mạnh hơn bao giờ hết” nếu Iran không chấp nhận thực tế rằng họ đã bị đánh bại về mặt quân sự. Dù để ngỏ cánh cửa ngoại giao, nhưng Mỹ nhấn mạnh sẵn sàng gia tăng sức ép nếu Iran tiếp tục từ chối.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói: “Tổng thống Trump không nói suông và sẵn sàng giáng một đòn chí mạng… Iran không nên tính toán sai lầm thêm lần nào nữa. Nếu họ không chấp nhận thực tế, họ sẽ phải hứng chịu những đòn mạnh hơn bao giờ hết”.
Ở chiều ngược lại, Iran cũng đưa ra những cảnh báo cứng rắn. Chủ tịch Quốc hội nước này tuyên bố Tehran có thể tấn công cơ sở hạ tầng của một “quốc gia khu vực” nếu có bất kỳ động thái nào nhằm chiếm đóng lãnh thổ của Iran. Trong khi Ngoại trưởng Abbas Araqchi khẳng định hiện không có bất kỳ cuộc đối thoại nào giữa hai bên, cho rằng việc trao đổi thông điệp qua trung gian không thể coi là đàm phán.
Dù vậy, ông Araqchi cho biết Iran vẫn muốn chấm dứt chiến tranh, nhưng theo các điều kiện của mình: "Chúng tôi muốn chiến tranh kết thúc, nhưng theo các điều khoản của chúng tôi, theo cách đảm bảo rằng nó sẽ không lặp lại và kẻ thù của chúng tôi sẽ học được một bài học để họ thậm chí không nghĩ đến việc tấn công Iran một lần nữa. Thứ hai, thiệt hại mà người dân Iran phải gánh chịu phải được bồi thường”.
Trong khi hai bên tiếp tục “đấu khẩu”, cộng đồng quốc tế đang tăng tốc các nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng. Ai Cập cho biết sẵn sàng đăng cai các cuộc đàm phán liên quan đến Iran, đồng thời phối hợp với các đối tác khu vực nhằm thúc đẩy đối thoại.
Các nỗ lực ngoại giao tại châu Âu cũng đang được đẩy mạnh, khi nhiều nước kêu gọi sớm chấm dứt xung đột nhằm hạn chế những tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu, đặc biệt là giá năng lượng. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết, Đức đang tích cực phối hợp với các đối tác nhằm thúc đẩy một giải pháp ngoại giao: “Chúng tôi đang làm mọi thứ có thể để thuyết phục Mỹ và Israel tìm kiếm giải pháp ngoại gia nhưng điều đó đòi hỏi sự sẵn sàng từ tất cả các bên, bao gồm cả Iran”.
Trong khi đó, Liên Hợp Quốc cảnh báo xung đột đã vượt khỏi tầm kiểm soát và có nguy cơ lan rộng. Tổng Thư ký Antonio Guterres cho biết đã bổ nhiệm đặc phái viên riêng nhằm thúc đẩy hòa giải, đồng thời kêu gọi chấm dứt chiến tranh.
“Chỉ vài giờ sau khi chiến tranh bùng nổ ở Trung Đông, tôi đã cảnh báo rằng cuộc chiến có nguy cơ gây ra một phản ứng dây chuyền mà không ai có thể kiểm soát được. Hơn ba tuần trôi qua, chiến tranh đã vượt khỏi tầm kiểm soát. Xung đột đã vượt qua những giới hạn mà ngay cả các nhà lãnh đạo cũng cho là không thể tưởng tượng nổi. Thế giới đang đối mặt với nguy cơ một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn, một làn sóng đau khổ của con người ngày càng gia tăng và một cú sốc kinh tế toàn cầu sâu sắc hơn. Điều này đã đi quá xa. Đã đến lúc ngừng leo thang xung đột và bắt đầu leo thang ngoại giao, quay trở lại tôn trọng đầy đủ luật pháp quốc tế”, ông Guterres nói.
Thực tế hiện nay cho thấy Trung Đông đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng: một bên là các tuyên bố cứng rắn và nguy cơ leo thang quân sự, bên kia là những nỗ lực ngoại giao khẩn trương. Việc các bên có sẵn sàng nhượng bộ hay không sẽ quyết định liệu khu vực có thể tránh được một cuộc xung đột rộng lớn hơn với những tác động toàn cầu sâu sắc.
Hồng Nhung/VOV1 Tổng hợp