Khi xung đột giữa Iran với Israel và Mỹ leo thang, hệ thống "thành phố tên lửa" của Tehran được xem là một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng lớn đến cán cân chiến lược.
Nhật báo El Páis mô tả đây là các căn cứ quân sự ngầm quy mô lớn được xây trong lòng núi, có độ sâu ước tính tới 500 m, phân bố tại nhiều khu vực chiến lược nhằm bảo vệ kho tên lửa đạn đạo trước nguy cơ bị tấn công phủ đầu.
Chúng được thiết kế để lưu trữ tên lửa, bệ phóng và phương tiện hỗ trợ, qua đó duy trì khả năng triển khai ngay cả khi hạ tầng trên mặt đất bị tấn công.
Kho vũ khí trong lòng núi và học thuyết "loạt bắn"
Các "thành phố tên lửa" được cho là nơi bố trí những dòng tên lửa tầm trung và tầm xa như Shahab-3, Sejil, Khorramshahr với tầm bắn có thể đạt 2.000 km.
Tên lửa đạn đạo được phóng từ một căn cứ ngầm ở Iran. Ảnh: Israel Hayom/ AP.
Kênh Al Jazeera cho biết tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) là trụ cột trong chiến lược răn đe của Iran, đặc biệt trong bối cảnh lực lượng không quân thiếu máy bay chiến đấu hiện đại.
Một số chuyên gia mô tả cách tiếp cận của Tehran là dựa trên các đợt phóng liên tiếp từ nhiều vị trí phân tán, thường được gọi là "chiến tranh loạt bắn". Trọng tâm của mô hình này không phải kiểm soát lãnh thổ bằng lực lượng mặt đất, mà là duy trì áp lực hỏa lực liên tục lên đối phương.
Lợi thế của hệ thống hầm ngầm nằm ở khả năng che giấu và phân tán, song hiệu quả còn phụ thuộc vào việc các bệ phóng có thể rời hầm và triển khai đúng thời điểm hay không.
Iran tung video hé lộ kho UAV dưới lòng đất ngày 2-3. Clip: Fars
Trang Long War Journal lưu ý nếu chuỗi hậu cần, phương tiện vận chuyển và các cửa hầm bị theo dõi hoặc tấn công liên tục, nhịp độ phóng có thể suy giảm đáng kể, làm giảm hiệu quả chiến lược "loạt bắn" ngay cả khi kho dự trữ tên lửa vẫn còn.
Liên quân Mỹ - Israel siết cửa hầm, truy bệ phóng
Tại cuộc họp báo trực tuyến ngày 3-3, Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh quân sự Mỹ tại Trung Đông, cho biết lực lượng Mỹ đang "truy lùng những bệ phóng tên lửa đạn đạo còn lại của Iran" nhằm làm suy giảm năng lực tấn công duy trì của Tehran.
Diễn biến thực địa cho thấy Israel và Mỹ đang chuyển trọng tâm sang các mắt xích then chốt của hệ thống này.
Tờ The Wall Street Journal ngày 4-3 cho biết chiến lược của liên quân tập trung vào bệ phóng di động, phương tiện vận chuyển và đặc biệt là lối ra vào hầm ngầm, thay vì tìm cách đánh sập toàn bộ cấu trúc nằm sâu dưới núi.
Cũng trong ngày 4-3, tờ The Washington Post dẫn phân tích ảnh vệ tinh thương mại ghi nhận dấu hiệu hư hại quanh khu vực cửa hầm và công trình phụ trợ tại các căn cứ tên lửa ở Tabriz và Kermanshah, Tây Bắc Iran. Riêng tại Kermanshah, ít nhất 10 công trình bên ngoài lối vào đường hầm được cho là đã bị san phẳng.
Trao đổi với tờ báo, ông Sean O'Conner, chuyên gia ảnh vệ tinh của hãng phân tích quốc phòng Janes, nhận định việc phá hủy bên ngoài có thể khiến nhân sự và trang thiết bị hỗ trợ bị loại khỏi vòng hoạt động, đồng thời ảnh hưởng tới các bệ phóng đang được sử dụng để huấn luyện hoặc bảo dưỡng.
Tuy nhiên, theo ông O'Conner, điều này không đồng nghĩa với việc các tên lửa, bồn chứa nhiên liệu lỏng hay bệ phóng lưu trữ sâu trong hệ thống hầm kiên cố đã bị phá hủy.
Ảnh vệ tinh ngày 3-3 cho thấy căn cứ tên lửa Tabriz bị phá hủy nghiêm trọng. Ảnh: The Washington Post.
Một căn cứ tên lửa của Iran trúng đòn không kích của Mỹ. Ảnh: Israel Hayom.
Đấu trí giữa hỏa lực và tình báo
Trong bối cảnh thương vong gia tăng và nguy cơ xung đột lan rộng, "thành phố tên lửa" đang trở thành tâm điểm của cuộc đấu trí giữa hỏa lực và tình báo.
Trao đổi với nhật báo El Páis, chuyên gia quốc phòng Guillermo Pulido cho rằng việc tấn công các căn cứ này "không quá phức tạp", song chừng nào đòn tập kích của Israel và Mỹ chưa phá hủy được các phương tiện phóng, Iran vẫn còn khả năng phát động tấn công.
Trong khi đó, nhà phân tích quân sự Jesús Pérez Triana lưu ý yếu tố then chốt của cuộc đối đầu sẽ nằm ở năng lực tình báo, đặc biệt là khả năng xác định vị trí và vô hiệu hóa các "thành phố tên lửa".