Khoảnh khắc 'tổ hợp Patriot' bắn trượt tên lửa đạn đạo Iran.
Chiều 28/2 (giờ Việt Nam), căng thẳng Trung Đông leo thang khi Mỹ - Israel tấn công Iran bằng loạt tên lửa nhắm vào gần khu vực đặt văn phòng của Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei. Ông Khamenei cùng con gái, con rể và cháu trai được xác nhận đã thiệt mạng.
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA đưa tin Tổng tham mưu trưởng Các lực lượng vũ trang Abdul Rahim Mousavi và Bộ trưởng Quốc phòng Aziz Nasirzadeh cũng thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.
Tình báo đóng vai trò then chốt
Israel gọi tên chiến dịch phối hợp cùng Mỹ nhắm vào Iran là "Tiếng gầm của sư tử" (Lion's Roar), trong khi Mỹ đặt tên là "Cơn thịnh nộ kinh hoàng" (Epic Fury).
Theo trang Business Insider, quân đội Israel tuyên bố đây là chiến dịch không quân lớn nhất trong lịch sử nước này, với sự phối hợp của quân đội Mỹ và được xây dựng dựa trên quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng và "nguồn tình báo chất lượng cao".
Kênh Channel 12 cho biết chiến dịch này được Israel và Mỹ phối hợp chuẩn bị trong nhiều tháng qua. Theo nguồn tin, Israel đang “huy động tối đa nguồn lực” cho chiến dịch, đồng thời nhấn mạnh Washington cũng chia sẻ cùng lập trường và cách tiếp cận. Người này cho biết thêm “giai đoạn đầu” của đợt tấn công chung được dự kiến kéo dài khoảng 4 ngày.
Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) được cho là đơn vị xác định được vị trí của mục tiêu quan trọng bậc nhất: Đại giáo chủ Ali Khamenei, Lãnh tụ Tối cao của Iran. Theo nhiều nguồn tin, CIA theo dõi ông Khamenei trong nhiều tháng, ngày càng nắm chắc hơn về địa điểm và quy luật di chuyển của ông.
Sau đó, cơ quan này phát hiện cuộc họp của các quan chức cấp cao Iran dự kiến diễn ra vào sáng ngày 28/2, tại một khu phức hợp lãnh đạo ở trung tâm Tehran. Quan trọng nhất, CIA biết được rằng Lãnh tụ Tối cao sẽ có mặt tại đây.
Mỹ và Israel quyết định điều chỉnh thời điểm tấn công, một phần để tận dụng thông tin tình báo mới này. Cửa sổ cơ hội đó cho phép hai nước tìm kiếm một thắng lợi sớm và mang tính quyết định khi loại bỏ các quan chức cấp cao Iran và sát hại ông Khamenei.
Cột khói lớn bốc lên tại cảng Jebel Ali ở Dubai. (Ảnh: Getty)
Theo tờ The New York Times, chiến dịch ném bom hiện tại có thể sẽ có quy mô lớn hơn nhiều so với Midnight Hammer - chiến dịch 37 giờ của Mỹ nhằm vào chương trình hạt nhân Iran. Các cuộc tấn công của Mỹ hiện đang tập trung vào mục tiêu quân sự.
Trong cuộc tấn công lần này, cơ quan tình báo Mossad của Israel cũng đóng vai trò quan trọng. Dù vậy, trên mặt trận công khai, ngoài việc công khai kêu gọi người dân Iran "chống lại chính quyền Iran" và giúp "đưa Iran trở lại thời kỳ huy hoàng", tình báo Mossad đến nay vẫn chưa có bất cứ tuyên bố khác.
Tờ Jerusalem Post cho rằng dù đang tiến hành bất cứ hoạt động gì, nhiều khả năng đặc vụ tình báo Mossad vẫn đang âm thầm hoạt động phía sau hậu trường. Chiến dịch "Sư tử Trỗi dậy" của Israel diễn ra hồi tháng 6/2025 đã hé lộ mức độ xâm nhập đáng kinh ngạc của cơ quan tình báo Mossad vào sâu trong lòng Iran.
AI giúp sức
Theo các nguồn tin, Mossad có khoảng 7.000 nhân viên và ngân sách hàng năm ước tính 10 tỷ shekel (2,73 tỷ USD). Cơ quan này không chỉ thu thập thông tin tình báo mà còn tiến hành các chiến dịch phá hoại và ám sát ở nước ngoài với độ chính xác và hiệu quả đáng kinh ngạc.
Trong khi đó, Iran với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và mạng lưới tình báo nội địa luôn tìm cách chống lại sự xâm nhập của Israel. Tuy nhiên, các sự kiện gần đây cho thấy Iran dù có sự chuẩn bị nhưng vẫn đối mặt với những thách thức lớn trong việc bảo vệ lãnh thổ trước mạng lưới gián điệp của Mossad.
Tại Iran, Mossad chủ yếu dựa vào các "katsa" (sĩ quan tình báo) và "kidon" (biệt kích tinh nhuệ) để điều hành mạng lưới gián điệp và thực hiện các nhiệm vụ nguy hiểm. Theo tiến sĩ Ori Goldberg, chuyên gia làm việc với cơ quan quốc phòng Israel, ngoài các đặc vụ như vậy, Mossad còn tuyển mộ nhiều người Iran phục vụ cho mình bằng động cơ tài chính hoặc chính trị.
Hồi năm ngoái, cựu Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad từng cho hay chính người đứng đầu đơn vị phản gián chống Mossad của Iran cũng bị tuyển mộ, trở thành "điệp viên hai mang", cung cấp thông tin về chương trình hạt nhân cho Israel.
Tổng thống Donald Trump và các quan chức chính quyền theo dõi cuộc tấn công của Mỹ - Israel vào Iran.
Trong chiến dịch lần này, cơ quan tình báo Mossad cũng đăng tải bài viết trên kênh Telegram chính thức, kêu gọi người dân Iran giúp "đưa Iran trở lại thời kỳ huy hoàng".
“Hỡi những người dân Iran, các bạn không hề đơn độc! Chúng tôi đã lập một kênh Telegram bảo mật cao và chuyên dụng dành riêng cho các bạn. Cùng nhau, chúng ta sẽ đưa Iran trở lại thời kỳ huy hoàng", tuyên bố cho biết. Mossad cũng kêu gọi người dân Iran “chia sẻ hình ảnh và video về cuộc đấu tranh chính nghĩa chống lại chính quyền với chúng tôi".
Theo báo cáo trên tờ Wall Street Journal và New York Times, Israel và Mỹ cũng sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo và thông tin tình báo chi tiết của CIA để giúp lập kế hoạch và xác định thời điểm cuộc tấn công phối hợp nhằm vào giới lãnh đạo Iran tại Tehran.
Tờ Wall Street Journal đưa tin cuộc tấn công được thực hiện với sự hỗ trợ của “Claude”, một công cụ trí tuệ nhân tạo do công ty Anthropic phát triển, chỉ vài giờ sau khi chính quyền liên bang tuyên bố chấm dứt hợp đồng với công ty này và xem nó là “mối đe dọa an ninh”.
Theo báo cáo, các sở chỉ huy quân sự trên khắp thế giới, bao gồm cả Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ở Trung Đông đang sử dụng Claude AI “để đánh giá tình báo, xác định mục tiêu và mô phỏng kịch bản chiến đấu”. CENTCOM từ chối bình luận về những hệ thống cụ thể đang được sử dụng trong chiến dịch này.
Các nguồn tin cũng mô tả chiến dịch là kết quả của quá trình chuẩn bị nhiều tháng và mạng lưới tình báo hiệu quả. Sau cuộc tấn công vào địa điểm hạt nhân của Iran kéo 12 ngày hồi năm ngoái, Mỹ giờ đây thu thập thêm nhiều thông tin về cách ông Khamenei và IRGC liên lạc, di chuyển khi chịu sức ép, từ đó nâng cao khả năng theo dõi và dự đoán hành tung của lãnh đạo Iran.