Mục tiêu chính của các căn cứ này là giám sát các hoạt động hàng hải tiềm tàng của Nga và Trung Quốc tại khu vực Bắc Đại Tây Dương, cụ thể là tại eo biển GIUK (vùng biển nằm giữa Greenland, Iceland và Anh).
Các quan chức Mỹ đã đề xuất một phương án trong đó 3 căn cứ này sẽ chính thức được chỉ định là lãnh thổ có chủ quyền của Mỹ.
Một trong những căn cứ mới dự kiến đặt tại Narsarsuaq, nơi từng có căn cứ quân sự cũ và một sân bay nhỏ. Để tiết kiệm chi phí, Mỹ ưu tiên nâng cấp các địa điểm sẵn có cơ sở hạ tầng như cảng biển hoặc đường băng thay vì xây mới hoàn toàn.
Những ngôi nhà phủ đầy tuyết bên bờ một vịnh nhỏ ở Nuuk, Greenland, hồi tháng 3-2025. Ảnh AP
Cuộc đàm phán diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump gây ra căng thẳng khi tuyên bố Mỹ nên "sở hữu" Greenland để ngăn chặn ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc. Đồng thời, ông đe dọa sẽ thực hiện điều này "dù dễ dàng hay khó khăn".
Dù vậy, các nhà đàm phán đang làm việc một cách chuyên nghiệp để tách biệt các phát ngôn của ông Donald Trump khỏi tiến trình ngoại giao thực tế.
Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Đan Mạch xác nhận các cuộc thảo luận đang diễn ra nhưng từ chối đi sâu vào chi tiết.
Một quan chức Nhà Trắng bày tỏ sự lạc quan về hướng đi của các cuộc đàm phán. Đan Mạch cho biết họ sẵn sàng thảo luận về việc bổ sung căn cứ quân sự của Mỹ, dựa trên hiệp ước an ninh năm 1951 vốn cho phép Mỹ mở rộng hoạt động quân sự nếu được phía Đan Mạch chấp thuận.
Tiến trình ngoại giao này do ông Michael Needham, quan chức cao cấp của Bộ Ngoại giao Mỹ, dẫn dắt. Ông có nhiệm vụ xây dựng một thỏa thuận vừa đáp ứng mong muốn của ông Donald Trump, vừa tôn trọng các "lằn ranh đỏ" của Đan Mạch về chủ quyền biên giới.
Đội ngũ đàm phán bao gồm các quan chức ngoại giao hàng đầu từ cả Mỹ, Đan Mạch và Greenland. Trong khi đó, đặc phái viên của ông Donald Trump về Greenland, Thống đốc bang Louisiana Jeff Landry, được cho là không tham gia trực tiếp vào các cuộc đàm phán này.
Thủ tướng Greenland, ông Jens-Frederik Nielsen, ngày 12-5 xác nhận các cuộc đàm phán với Mỹ đang đi đúng hướng và đã có sự cải thiện so với giai đoạn căng thẳng trước đây.
Tuy nhiên, ông Nielsen đưa ra lập trường cứng rắn. Đó là Greenland không phải để bán và không để bị chiếm đoạt. Mọi thỏa thuận phải dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau.
Hiện tại, Mỹ chỉ có một cơ sở quân sự duy nhất tại Greenland là Căn cứ Không gian Pituffik, giảm mạnh so với khoảng 17 cơ sở thời cao điểm Chiến tranh lạnh. Căn cứ Pituffik chỉ tập trung vào cảnh báo tên lửa cho Bộ Chỉ huy Phòng không Bắc Mỹ (NORAD) mà không có chức năng giám sát hàng hải.
Các chuyên gia an ninh Bắc Cực cho rằng việc mở rộng sự hiện diện là cần thiết để Mỹ lấp đầy "khoảng trống" mà Nga và Trung Quốc có thể khai thác.
Huệ Bình