Mỹ lần đầu ghi nhận xu hướng giảm số ca tử vong do dùng thuốc quá liều

7 giờ trướcBài gốc

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đà giảm đang chậm lại và số người thiệt mạng vẫn cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước đại dịch Covid-19.

Hãng tin AP cho biết dữ liệu liên bang công bố tuần này cho thấy số ca tử vong do quá liều đã giảm liên tục hơn hai năm qua, đánh dấu chuỗi suy giảm dài nhất trong nhiều thập kỷ. Dù vậy, mức giảm đang có dấu hiệu hạ nhiệt, và tổng số ca tử vong theo tháng vẫn chưa quay về mức trước đại dịch, chứ chưa nói tới giai đoạn trước khi làn sóng khủng hoảng thuốc phiện bùng phát từ những năm 1990.

Một lượng thuốc viên thu giữ được có chứa thành phần giảm đau fentanyl tại phòng thí nghiệm của Cơ quan phòng chống ma túy Mỹ ở New York. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), trong 12 tháng kết thúc vào tháng 8/2025, ước tính khoảng 73.000 người Mỹ tử vong vì quá liều, giảm khoảng 21% so với 92.000 ca của giai đoạn trước đó. Dữ liệu này phản ánh sự sụt giảm rõ rệt so với đỉnh gần 110.000 ca vào năm 2022, sau đó giảm nhẹ năm 2023 và lao dốc 27% trong năm 2024, mức giảm theo năm lớn nhất từng được ghi nhận.

Giới nghiên cứu hiện vẫn chưa thể khẳng định nguyên nhân chính xác dẫn tới sự cải thiện này. Nhiều giả thuyết được đưa ra, bao gồm việc thuốc giải độc naloxone được phổ biến rộng rãi hơn, các chương trình điều trị nghiện được mở rộng, sự thay đổi trong hành vi sử dụng ma túy, cũng như tác động của hàng tỷ USD từ các vụ kiện liên quan đến thuốc phiện.

Một số chuyên gia cho rằng quy mô nhóm người có nguy cơ quá liều đang thu hẹp dần, khi tỷ lệ thanh thiếu niên bắt đầu sử dụng ma túy giảm xuống, trong khi nhiều người nghiện lâu năm đã tử vong trong các đợt trước.

Gần đây, hai giả thuyết mới tiếp tục thu hút chú ý. Trong một nghiên cứu công bố trên tạp chí Science, các nhà khoa học Đại học Maryland cho rằng những thay đổi trong chính sách quản lý của Trung Quốc vài năm gần đây có thể đã làm giảm nguồn cung các hóa chất tiền chất dùng để sản xuất fentanyl. Lập luận này dựa một phần vào dữ liệu của Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA), cho thấy độ tinh khiết và độc tính của fentanyl tăng mạnh đầu đại dịch nhưng suy giảm sau năm 2022, gợi ý việc sản xuất trở nên khó khăn hơn.

Nhóm nghiên cứu cũng dẫn các phản ánh trên mạng xã hội của người dùng Mỹ về tình trạng khan hiếm fentanyl trong năm 2023, đồng thời cho rằng Bắc Kinh, theo đề nghị của Washington, đã siết chặt việc buôn bán các chất liên quan. Dù thừa nhận bằng chứng còn hạn chế và mang tính suy đoán, các tác giả nhận định chuỗi động thái này có thể góp phần làm giảm số ca tử vong. Tuy nhiên, họ cũng lưu ý các nhà sản xuất ở Canada và Mexico có thể đã tìm được nguồn thay thế, khiến tốc độ giảm chậm lại.

Một giả thuyết khác liên quan tới các khoản trợ cấp kích thích kinh tế thời đại dịch. Trong nghiên cứu đăng trên International Journal of Drug Policy, các nhà khoa học Đại học Pittsburgh chỉ ra rằng số ca tử vong do quá liều tăng vọt sau mỗi đợt chi trả trợ cấp liên bang vào các năm 2020-2021. Khi các khoản hỗ trợ này chấm dứt, số ca tử vong ổn định trong năm 2022 và bắt đầu giảm từ đó. Theo nhóm nghiên cứu, dù các gói hỗ trợ giúp giảm khó khăn kinh tế, một phần tiền cũng có thể đã được sử dụng để mua ma túy bất hợp pháp.

Nhiều chuyên gia cho rằng thực tế phức tạp hơn, với nhiều yếu tố chồng chéo tác động đồng thời. Một số nhà nghiên cứu cũng bày tỏ lo ngại các chính sách dưới thời Tổng thống Donald Trump có thể làm chậm đà cải thiện, trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung căng thẳng vì thuế quan và nguy cơ Trung Quốc nới lỏng kiểm soát các tiền chất fentanyl.

Ngoài ra, chính quyền Trump gần đây đã hủy khoảng 2.000 khoản tài trợ liên bang, động thái được dự báo sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực tới các chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần, điều trị và phòng ngừa nghiện ma túy, những trụ cột được xem là then chốt để duy trì xu hướng giảm tử vong trong những năm tới.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/my-lan-dau-ghi-nhan-xu-huong-giam-so-ca-tu-vong-do-dung-thuoc-qua-lieu-20260115152242113.htm