Mỹ muốn đạt thỏa thuận hòa bình Ukraine vào tháng 3: Thực tế hay ảo tưởng?

2 giờ trướcBài gốc

Vòng đàm phán thứ hai giữa Nga và Ukraine ở Abu Dhabi. Ảnh: Reuters

Thỏa thuận vào tháng 3, bầu cử vào tháng 5?

Theo ba nguồn tin am hiểu vấn đề, các nhà đàm phán Mỹ và Ukraine đã bàn bạc khả năng Nga và Ukraine đạt được một thỏa thuận hòa bình ngay trong tháng 3, dù hầu hết đều thừa nhận mốc thời gian này nhiều khả năng sẽ bị lùi lại.

Theo khuôn khổ đang được thảo luận, bất kỳ thỏa thuận nào đạt được sẽ được đưa ra trưng cầu ý dân tại Ukraine, đồng thời cử tri nước này cũng sẽ tham gia bỏ phiếu trong một cuộc bầu cử toàn quốc, theo 5 nguồn tin yêu cầu giấu tên do tính chất nhạy cảm của các cuộc thảo luận.

Theo các nguồn tin, phái đoàn đàm phán của Mỹ do đặc phái viên Steve Witkoff và ông Jared Kushner, con rể của Tổng thống Donald Trump dẫn đầu đã nói với phía Ukraine trong các cuộc gặp gần đây tại Abu Dhabi và Miami rằng việc tổ chức bỏ phiếu càng sớm càng tốt sẽ là phương án tối ưu.

Theo các nguồn tin khác, phía Mỹ lo ngại rằng khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội Mỹ vào tháng 11 đến gần, Tổng thống Trump sẽ phải tập trung nhiều hơn vào các vấn đề trong nước, khiến chính quyền Mỹ có ít thời gian và “vốn chính trị” hơn để hoàn tất một thỏa thuận hòa bình.

Vòng đàm phán thứ hai do Mỹ làm trung gian đã kết thúc hôm thứ Năm tại Abu Dhabi, với kết quả là 314 tù binh chiến tranh được trao trả và cam kết sớm nối lại các cuộc thảo luận. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết cuộc họp ba bên tiếp theo nhiều khả năng sẽ diễn ra tại Mỹ trong thời gian tới.

Các nguồn tin cho biết, các quan chức Mỹ và Ukraine đã đề cập khả năng tổ chức trưng cầu dân ý và bầu cử quốc gia vào tháng 5. Tuy nhiên, nhiều nguồn tin tham gia hoặc theo dõi tiến trình đàm phán cho rằng mốc thời gian do Mỹ đề xuất là “phi thực tế”.

Giới chức phụ trách bầu cử của Ukraine ước tính cần khoảng 6 tháng để tổ chức một cuộc bầu cử trong điều kiện hiện nay. “Người Mỹ đang quá vội vàng", một nguồn tin nhận định, đồng thời cho rằng, dù có thể rút ngắn thời gian chuẩn bị xuống dưới 6 tháng, quá trình này vẫn đòi hỏi không ít thời gian và nguồn lực.

Việc tổ chức bầu cử cũng sẽ cần thay đổi luật pháp, do Ukraine hiện cấm tổ chức bầu cử và trưng cầu dân ý trong thời gian thiết quân luật. Ngoài ra, chi phí cho quá trình này sẽ rất lớn.

Ukraine yêu cầu phải có một lệnh ngừng bắn trong suốt chiến dịch bỏ phiếu để bảo đảm tính toàn vẹn của trưng cầu dân ý, đồng thời bày tỏ lo ngại Nga có tiền lệ không tuân thủ các thỏa thuận ngừng bắn trước đây. “Lập trường của Kiev là không thể đạt được bất kỳ thỏa thuận nào nếu chưa có các bảo đảm an ninh rõ ràng từ Mỹ và các đối tác”, một nguồn tin cho biết.

Nhà Trắng từ chối bình luận. Văn phòng Tổng thống Ukraine và Đại sứ quán Nga tại Washington chưa phản hồi các yêu cầu bình luận.

Hoài nghi về thời hạn hòa bình

Trong khi Ukraine cử các quan chức chính trị cấp cao tham gia đàm phán, bao gồm Chánh văn phòng Tổng thống và lãnh đạo phe đa số tại Quốc hội thì phái đoàn Nga lại mang nặng tính quân sự, do Đô đốc Igor Kostyukov, người đứng đầu cơ quan tình báo quân đội GRU, dẫn đầu.

Cấp phó của ông Kostyukov, Trung tướng Vladimir Alexeyev, đã bị bắn tại Moscow hôm 6/2 bởi một kẻ tấn công chưa rõ danh tính. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cáo buộc Ukraine đứng sau vụ việc nhằm phá hoại tiến trình hòa đàm, cáo buộc mà Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đã bác bỏ trong trả lời Reuters.

Một quan chức Ukraine cho biết, Tổng thống Zelensky sẵn sàng xem xét khả năng tổ chức bầu cử trong tương lai gần - một yêu cầu được phía Mỹ nhắc đi nhắc lại kể từ khi ông Donald Trump nhậm chức vào tháng 1/2025. Dù mức độ ủng hộ dành cho ông Zelensky đã giảm so với thời điểm đầu cuộc chiến năm 2022, tỷ lệ này vẫn trên 50% và ông tin rằng mình sẽ tái đắc cử, theo nguồn tin.

Trở ngại lớn nhất đối với một thỏa thuận hòa bình trong ngắn hạn là sự thiếu rõ ràng về tương lai của vùng Donbas ở miền đông Ukraine. Nga yêu cầu kiểm soát toàn bộ Donbas như một phần của thỏa thuận, dù Ukraine hiện vẫn kiểm soát hơn 2.000 dặm vuông lãnh thổ tại khu vực này. Kiev coi yêu cầu đó là không thể chấp nhận, song cũng để ngỏ khả năng tìm kiếm các giải pháp “sáng tạo” như thiết lập khu phi quân sự hoặc khu thương mại tự do.

Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia lớn nhất châu Âu, cũng là một điểm nghẽn lớn. Nga phản đối đề xuất của Mỹ về việc Washington tiếp quản nhà máy và phân phối điện cho cả Nga và Ukraine, đồng thời đòi quyền kiểm soát nhà máy, đổi lại là cung cấp điện giá rẻ cho Ukraine, phương án mà Kiev bác bỏ.

Ngay cả khi các vấn đề trên được giải quyết, vẫn tồn tại nguy cơ cử tri Ukraine bác bỏ bất kỳ nhượng bộ lãnh thổ nào trong một cuộc trưng cầu dân ý.

Hiện Nga đang chiếm khoảng 20% lãnh thổ Ukraine, bao gồm Crimea và một phần Donbas bị sáp nhập trước cuộc xâm lược năm 2022. Các nhà phân tích cho biết, Nga chỉ giành thêm khoảng 1,3% lãnh thổ Ukraine kể từ đầu năm 2023. Dù đa số người dân Ukraine vẫn phản đối việc nhượng bộ lãnh thổ để đổi lấy các bảo đảm an ninh từ phương Tây nhưng tỷ lệ này đã thu hẹp phần nào trong năm qua.

Quỳnh Vũ

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/my-muon-dat-thoa-thuan-hoa-binh-ukraine-vao-thang-3-thuc-te-hay-ao-tuong-10406389.html