Mỹ đang thúc đẩy một thay đổi lớn trong ngành công nghiệp ôtô Bắc Mỹ khi đề xuất nâng tỷ lệ nội địa hóa đối với ôtô và xe bán tải sản xuất trong khu vực lên 82%, đồng thời yêu cầu 50% giá trị linh kiện phải được sản xuất tại Mỹ nếu muốn được hưởng ưu đãi thuế quan theo hiệp định thương mại khu vực.
Mỹ tăng mạnh tỷ lệ nội địa hóa ôtô Bắc Mỹ lên 82%
Theo một số nguồn tin, đề xuất này đã được phía Washington đưa ra trong các cuộc đàm phán song phương với Mexico nhằm sửa đổi Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA), kết thúc tại Mexico City vào ngày 29/5. Canada không được mời tham gia vòng đàm phán này.
Mỹ đang thúc đẩy một thay đổi lớn trong ngành công nghiệp ôtô Bắc Mỹ khi đề xuất nâng tỷ lệ nội địa hóa đối với ôtô và xe bán tải sản xuất trong khu vực lên 82%.
Nếu được chấp thuận, đây sẽ là thay đổi đáng kể so với quy định hiện hành của USMCA, vốn yêu cầu tỷ lệ nội địa hóa khu vực ở mức 75% để xe được hưởng chế độ thuế ưu đãi.
Theo đề xuất mới, không có cơ chế tính phần giá trị linh kiện được sản xuất tại Canada vào tổng tỷ lệ nội địa hóa. Điều này phản ánh quan điểm lâu nay của chính quyền Tổng thống Trump khi liên tục chỉ trích lượng xe và linh kiện ôtô Canada xuất khẩu sang Mỹ, đồng thời kêu gọi chuyển hoạt động sản xuất sang lãnh thổ Mỹ.
Theo đề xuất mới, không có cơ chế tính phần giá trị linh kiện được sản xuất tại Canada vào tổng tỷ lệ nội địa hóa. Đây là một bước đi nhằm thể hiện cứng rắn của chính quyền Tổng thống Trump trước sự nhượng bộ của Canada đối với các mẫu xe Trung Quốc.
Hiện tại, USMCA còn yêu cầu 40% giá trị các "linh kiện cốt lõi" trên xe du lịch phải được sản xuất tại các khu vực có mức lương cao, về thực chất là Mỹ hoặc Canada. Đối với xe bán tải, tỷ lệ này là 45%. Các linh kiện thuộc diện áp dụng gồm động cơ, hộp số, các bộ phận thân xe quan trọng và pin xe điện.
Sức ép lên ngành công nghiệp ôtô Mexico và Canada
Các quan chức trong ngành công nghiệp ôtô nhận định có khả năng cao Đại diện Thương mại Mỹ, ông Jamieson Greer, sẽ tiếp tục đàm phán các quy tắc xuất xứ mới với Mexico trước, sau đó đưa ra cho Canada theo hướng "chấp nhận hoặc từ chối".
USMCA có hiệu lực từ năm 2020 nhằm thay thế Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) năm 1994. Đây là điều kiện thúc đẩy nhiều hãng xe Mỹ như Ford mở rộng nhà máy tại Canada hay Mexico.
USMCA có hiệu lực từ năm 2020 nhằm thay thế Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) năm 1994, duy trì khu vực thương mại miễn thuế hỗ trợ khoảng 1.600 tỷ USD giao thương ba bên mỗi năm.
Vào năm ngoái, Tổng thống Donald Trump đã áp thuế 25% đối với xe và linh kiện nhập khẩu từ Canada và Mexico, đồng thời nâng thuế lên 50% đối với thép, nhôm và đồng nhập khẩu từ hai quốc gia này.
Các quan chức thương mại Mỹ đã thông báo với các nhóm vận động hành lang trong ngành về mục tiêu 82% giá trị khu vực, song hiện vẫn chưa rõ cách thức tính toán cụ thể đối với ngưỡng này cũng như yêu cầu 50% giá trị sản xuất tại Mỹ.
Vào năm ngoái, Tổng thống Donald Trump đã áp thuế 25% đối với xe và linh kiện nhập khẩu từ Canada và Mexico, đồng thời nâng thuế lên 50% đối với thép, nhôm và đồng nhập khẩu từ hai quốc gia này.
Reuters đưa tin các nhà đàm phán đang theo đuổi yêu cầu về tỷ lệ nội địa hóa riêng dành cho Mỹ trong ngành công nghiệp ôtô. Ngoài ôtô con và xe bán tải, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cũng đề xuất nâng tỷ lệ nội địa hóa đối với xe tải hạng nặng từ 70% lên 75%.
Tại sao Mỹ muốn thay đổi tỷ lệ nội địa hóa ôtô?
Một nguồn tin cho biết Washington còn muốn áp dụng phương pháp tính nghiêm ngặt hơn đối với hàm lượng nội địa của các linh kiện giá trị cao. Động thái này xuất phát từ phán quyết của hội đồng giải quyết tranh chấp vào tháng 1/2023, khi Mexico và Canada giành chiến thắng trong vụ kiện cho phép các nhà sản xuất sử dụng nhiều linh kiện ngoài Bắc Mỹ hơn trong các bộ phận có giá trị cao.
Động thái này xuất phát từ phán quyết vào tháng 1/2023, khi Mexico và Canada giành chiến thắng trong vụ kiện cho phép các nhà sản xuất sử dụng nhiều linh kiện ngoài Bắc Mỹ hơn trong các bộ phận có giá trị cao.
Trong tuyên bố chính thức, USTR cho biết các cuộc đàm phán tại Mexico City cũng đề cập đến thương mại thép, nhôm và các điều khoản an ninh kinh tế nhằm ngăn Trung Quốc cùng các quốc gia khác lợi dụng USMCA.
USTR cho biết: "Mỹ đã kết thúc các cuộc thảo luận với mục tiêu giảm thâm hụt thương mại với Mexico và củng cố chuỗi cung ứng của Mỹ". Hai nước cũng sẽ tìm cách tăng cường tính tương thích trong các quy định đối với những lĩnh vực như thiết bị y tế, dược phẩm và mỹ phẩm.
Đề xuất của USMCA mới cho thấy phương án bảo vệ nền công nghiệp ô tô Bắc Mỹ khi Canada chính thức "mở cửa" cho xe điện Trung Quốc phân phối với mức thuế ưu đãi, và thậm chí có thể mở nhà máy tại quốc gia này.
Về phía Mexico, một quan chức tham gia quá trình đàm phán nhận định các cuộc thảo luận vừa qua "không có bất ngờ nào" và phía Mỹ cũng không đưa ra bất kỳ tín hiệu nào cho thấy sẽ rút khỏi USMCA.
Tương lai của USMCA dưới thời Trump 2.0
USTR cho biết Mỹ và Mexico sẽ tiếp tục đàm phán tại Washington vào ngày 16-17/6, tập trung vào lĩnh vực nông nghiệp và các biện pháp bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng. Từ lâu, Washington vẫn chỉ trích Mexico vì không tạo điều kiện cho doanh nghiệp Mỹ đầu tư vào lĩnh vực năng lượng do nhà nước kiểm soát.
Mỹ muốn duy trì một mức thuế nhất định đối với các mặt hàng công nghiệp và kim loại chủ chốt từ Mexico và Canada trong khuôn khổ hiệp định sửa đổi. Dù vậy, 2 đối tác này có thể được hưởng một số mức thuế ưu đãi hơn trong tương lai.
Vòng đàm phán thứ ba dự kiến diễn ra tại Mexico City trong tuần bắt đầu từ ngày 20/7. Tuy nhiên, hiện chưa có cuộc họp nào được lên lịch với Canada. Ông Greer cũng khẳng định Mỹ muốn duy trì một mức thuế nhất định đối với các mặt hàng công nghiệp và kim loại chủ chốt từ Mexico và Canada trong khuôn khổ hiệp định sửa đổi.
Dù vậy, 2 đối tác này có thể được hưởng một số mức thuế ưu đãi hơn. Hiện nay, ôtô nhập khẩu từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu và Anh đang được áp dụng mức thuế thấp hơn so với xe nhập khẩu từ Canada hoặc Mexico.
Việt Hà