Cảnh trong phim Lion King. (Nguồn: Lifehacker)
Nhà soạn nhạc người Nam Phi từng đoạt giải Grammy, người đã sáng tác bài hát mở đầu kinh điển “Circle of Life” trong loạt phim “Vua sư tử” của Disney, đang kiện một diễn viên hài vì cáo buộc đã cố tình xuyên tạc ý nghĩa bài hát trên podcast và trong các tiết mục hài độc thoại của mình.
Nhà soạn nhạc Lebohang Morake cáo buộc diễn viên hài người Zimbabwe Learnmore Mwanyenyeka, nghệ danh Learnmore Jonasi, đã cố tình dịch sai bài hát mở đầu bộ phim Disney năm 1994 và là bài hát trung tâm trong cả các phiên bản sân khấu lẫn phiên bản làm lại năm 2019 của Disney.
“Circle of Life” là một ca khúc tiếng Anh, nhưng phần mở đầu lại được hát bằng tiếng Zulu - ngôn ngữ bản địa phổ biến của Nam Phi. Nguyên văn câu hát là “Nants ingonyama bagithi baba. Sithi uhm ingonyama,” dịch nghĩa là “Bố ơi, một con sư tử đang đến. Ừ đúng rồi, đó là một con sư tử.”
Trong một cuộc phỏng vấn podcast gần đây, Jonasi đã dịch câu hát đó sang tiếng Anh là “Nhìn kìa, có một con sư tử. Ôi trời ơi.” Những người dẫn chương trình sau đó đã bật cười, nói rằng trước đó họ đã nghĩ bài hát đó có ý nghĩa “đẹp đẽ và hùng vĩ” hơn.
Vụ việc này khiến Morake tức giận. Trước đó, bản dịch chính thức của Disney cho câu mở đầu “Nants’ingonyama bagithi Baba” là “Đức vua vạn tuế, chúng ta cùng cúi đầu trước đức vua.”
Vụ kiện đã được đệ trình vào tháng này tại tòa án liên bang ở Los Angeles, Mỹ, nơi Morake sinh sống và là nơi Jonasi đã biểu diễn gần đây. Đơn kiện cáo buộc Jonasi cố tình chế giễu “ý nghĩa văn hóa của bài hát bằng những màn bắt chước cường điệu.”
Trước đó, Jonasi từng chỉ trích loạt phim “The Lion King” vì đã lợi dụng những câu chuyện đơn giản về lục địa châu Phi để phục vụ khán giả không phải người châu Phi.
“Những con sư tử ở châu Phi lại nói giọng Mỹ, rồi con khỉ cũng nói giọng Mỹ,” Jonasi nói, và tiếp tục chỉ trích các bộ phim “Black Panther” và những hình ảnh khác về châu Phi trong văn hóa đại chúng Mỹ.
Luật sư của Morake thừa nhận trong đơn kiện rằng “ingonyama” có thể dịch theo nghĩa đen là “sư tử,” nhưng cho rằng nó được sử dụng trong bài hát như một “ẩn dụ hoàng gia” gợi lên hình ảnh vương quyền, và Jonasi đã cố tình xuyên tạc “một lời tuyên bố bằng giọng nói của người châu Phi bắt nguồn từ truyền thống Nam Phi.”
Theo đơn kiện, những phát ngôn lan truyền trên mạng như vậy đang gây ảnh hưởng đến mối quan hệ kinh doanh của Morake với Disney và thu nhập từ tiền bản quyền của ông, gây thiệt hại thực tế hơn 20 triệu USD. Disney không trả lời yêu cầu bình luận qua email vào tối thứ Hai.
Đơn kiện cũng lập luận rằng Jonasi đã trình bày bản dịch của mình “như một sự thật có tính xác thực, chứ không phải là hài kịch,” vì vậy nó không nên được hưởng sự bảo vệ của Tu chính án thứ nhất dành cho các tác phẩm nhại và châm biếm nhằm chế giễu các tác phẩm nghệ thuật khác.
Jonasi không có luật sư nào được công khai trong vụ kiện, và người đại diện của anh không trả lời yêu cầu bình luận qua email, nhưng nam diễn viên hài đã bày tỏ một số suy nghĩ trong một video được đăng tải tuần trước khi anh tiếp tục chuyến lưu diễn tại Mỹ.
Jonasi cho biết anh là một “fan hâm mộ lớn” các tác phẩm của Morake và rất yêu thích bài hát này. Khi biết Morake khó chịu, nam diễn viên hài cho biết anh muốn tạo một video với Morake để giải thích ý nghĩa sâu sắc hơn của bài hát.
“Hài kịch luôn có cách để khơi gợi cuộc trò chuyện,” Jonasi nói trong video anh đăng trên Instagram, thu hút hơn 100.000 lượt thích. “Đây là cơ hội để bạn thực sự giáo dục mọi người, bởi vì giờ đây mọi người đang lắng nghe.”
Nhưng Jonasi cho biết anh đã thay đổi ý định hợp tác với Morake khi nhà soạn nhạc này gọi anh là “kẻ tự ghét bản thân” trong cuộc trao đổi tin nhắn sau buổi podcast ngày 25/2. Hai nghệ sỹ này đã có những tranh cãi dữ dội trên mạng xã hội.
Anh nói rằng phản ứng của Morake đã bỏ qua phần còn lại trong tác phẩm của anh, vốn đi sâu vào phê bình tinh tế hơn về cách người Mỹ thể hiện bản sắc châu Phi./.
(Vietnam+)