Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) khẳng định các cuộc tấn công mới nhất là phản ứng trước điều mà Washington gọi là “hành động gây hấn vô cớ và kéo dài” của Iran.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth xác nhận Washington đang tiến hành các cuộc không kích nhằm vào những “cơ sở trọng yếu” của Iran, đồng thời mô tả đây là một phần trong nỗ lực thúc đẩy đàm phán hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.
Phát biểu với báo giới hôm 10/6 tại thành phố Tampa, bang Florida, khi rời trụ sở Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) - cơ quan phụ trách các chiến dịch quân sự của Mỹ tại Trung Đông và một phần châu Á - ông Hegseth lặp lại giọng điệu cứng rắn ngày càng gia tăng của Tổng thống Donald Trump.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth. Ảnh: Reuters.
Trước đó, ông Trump cảnh báo Iran sẽ “phải trả giá” vì kéo dài tiến trình đàm phán.
“CENTCOM sẽ có một đêm bận rộn. Tổng thống Trump đã nói rằng chúng ta sẽ giáng đòn mạnh vào Iran, và chúng ta sẽ làm như vậy”, ông Hegseth tuyên bố.
Người đứng đầu Lầu Năm Góc cho biết ông vừa rà soát kế hoạch tấn công đêm 10/6 cùng Đô đốc Bradley Cooper, Tư lệnh CENTCOM.
“Những đòn tấn công tối nay sẽ rất mạnh mẽ và dứt khoát”, ông Hegseth nhấn mạnh, đồng thời để ngỏ khả năng chiến dịch tiếp tục kéo dài sang ngày hôm sau. “Nếu cần tiến hành vào tối mai, các cuộc tấn công vẫn sẽ mạnh mẽ và rõ ràng như vậy”.
Vòng xoáy leo thang
Ngay sau phát biểu của ông Hegseth, CENTCOM đăng tải thông báo trên mạng xã hội, xác nhận Mỹ đang tiến hành “các cuộc không kích bổ sung mang tính tự vệ” vào lúc 17h15 theo giờ miền Đông nước Mỹ.
“Các cuộc tấn công được thực hiện nhằm đáp trả những hành động gây hấn vô cớ và liên tục của Iran”, CENTCOM cho biết.
Chỉ ít phút sau, hãng thông tấn IRNA của Iran đưa tin nhiều vụ nổ đã xảy ra tại Bandar Abbas, Qeshm, Gorgan và Hengam. Hệ thống phòng không cũng được kích hoạt tại tỉnh Fars.
Cuộc tấn công ngày 10/6 đánh dấu ngày thứ hai liên tiếp Mỹ tiến hành không kích nhằm vào Iran, làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hôm 8/4.
Khoảnh khắc Mỹ phóng tên lửa hành trình Tomahawk tấn công Iran Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đăng video được cho là ghi lại khoảnh khắc tàu USS Michael Murphy (DDG 112) phóng tên lửa hành trình Tomahawk để hỗ trợ các cuộc tấn công vào Iran hôm 10/6.
Mỹ và Iran rơi vào xung đột trực tiếp kể từ ngày 28/2, khi chính quyền Tổng thống Trump tham gia cùng Israel trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Washington và Tel Aviv khẳng định chiến dịch này là cần thiết để ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân, dù Iran nhiều lần bác bỏ cáo buộc đang theo đuổi chương trình chế tạo bom nguyên tử.
Tuy nhiên, trong những tháng qua, chính quyền Trump liên tục đưa ra các lý giải khác nhau về nguyên nhân dẫn đến cuộc chiến.
Có thời điểm, Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng Mỹ hành động “mang tính phòng ngừa” vì biết trước Israel sẽ tiến hành chiến dịch quân sự và Washington muốn ngăn chặn các đòn đáp trả. Sau đó, ông Rubio đã rút lại phát biểu này.
Trong phát biểu ngày 10/6, ông Hegseth cho rằng nguyên nhân của đợt không kích mới xuất phát từ sự thất vọng trước cách thức đàm phán của Tehran.
“Như Tổng thống Trump đã nói, họ liên tục câu giờ. Bạn có thể nhận ra khi ai đó cố kéo dài một thỏa thuận”, ông Hegseth nói. “Thay vì những cú gõ nhẹ đó, họ sẽ phải đối mặt với những quả bom rơi xuống các cơ sở trọng yếu của Iran từ Hợp chúng quốc Hoa Kỳ”.
Ngoại giao pháo hạm
Kể từ khi lệnh ngừng bắn tạm thời được công bố hôm 8/4, phần lớn các hoạt động giao tranh cường độ cao giữa Mỹ và Iran đã lắng xuống.
Tuy nhiên, căng thẳng leo thang trở lại trong tuần này sau khi một trực thăng tấn công AH-64 Apache bị bắn hạ gần eo biển Hormuz vào đêm 9/6.
Ngày 10/6, Tổng thống Trump quy trách nhiệm cho Iran về vụ việc. Dù không có quân nhân Mỹ nào thương vong, ông khẳng định Washington “buộc phải đáp trả”.
Iran khai hỏa tấn công căn cứ Mỹ Iran công bố video phóng tên lửa tập kích loạt căn cứ Mỹ ở Jordan, Kuwait và Bahrain để đáp trả những vụ tấn công vào thành phố gần eo biển Hormuz.
Khi công bố đợt không kích thứ hai, ông Hegseth phủ nhận việc Mỹ muốn tái khởi động một cuộc chiến toàn diện. Thay vào đó, ông mô tả chiến dịch quân sự là công cụ nhằm thúc đẩy tiến trình đàm phán đang đình trệ với Tehran.
“Không phải vì chúng tôi muốn khơi mào lại điều gì đó không cần thiết”, ông nói về cuộc tấn công đêm 10/6. “Mà bởi Bộ Chiến tranh đã sẵn sàng định hình các điều kiện để đạt được thỏa thuận mà Tổng thống Trump mong muốn”.
Hai bên hiện vẫn bất đồng sâu sắc về tương lai chương trình hạt nhân của Iran cũng như khả năng Tehran được dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
Trong thời gian qua, ông Trump nhiều lần đe dọa tấn công các cây cầu và hạ tầng năng lượng của Iran, thậm chí từng cảnh báo rằng “cả một nền văn minh sẽ chết” nếu Mỹ tiến hành các đòn đánh quy mô lớn.
Những tuyên bố này đã làm dấy lên lo ngại từ các tổ chức nhân quyền. Theo luật pháp quốc tế, việc cố ý nhắm mục tiêu vào hạ tầng dân sự có thể bị coi là tội ác chiến tranh. Một số nhà phê bình cũng cho rằng phát biểu của ông Trump về “nền văn minh Iran” mang hàm ý nguy hiểm.
Tại cuộc họp báo ngày 10/6, các phóng viên đã chất vấn ông Hegseth về vấn đề này.
“Ông vừa nói Mỹ sẽ tấn công mạnh vào Iran tối nay. Nếu mục tiêu là các cây cầu hay hệ thống điện, điều đó có thể bị coi là tội ác chiến tranh vì nhắm vào hạ tầng dân sự hay không?”, một phóng viên đặt câu hỏi.
Ông Hegseth bác bỏ câu hỏi, cho rằng đây là lập luận “thiếu thiện chí” và cáo buộc phóng viên đang “nghi ngờ động cơ” của quân đội Mỹ. Tuy nhiên, ông không loại trừ khả năng một số cơ sở hạ tầng dân sự có thể nằm trong danh sách mục tiêu.
Về phía Iran, Tehran phát tín hiệu sẽ không nhượng bộ. Sau loạt đòn tấn công đầu tuần này, Iran đã đáp trả bằng những cuộc tập kích nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, Jordan và Bahrain.
Nhiều nhà phân tích chính trị nhận định phát biểu của ông Hegseth tại Tampa cho thấy sự trở lại của chiến lược “ngoại giao pháo hạm” - sử dụng sức mạnh quân sự để đạt mục tiêu chính trị.
“Nếu cần đàm phán bằng bom đạn, chúng tôi sẽ đàm phán bằng bom đạn”, ông Hegseth tuyên bố.
Al Jazeera cho rằng những phát biểu này phản ánh một bước chuyển mới trong cách tiếp cận của chính quyền Trump.
“Nhiều người cho rằng những gì xảy ra trong đêm không chỉ đơn thuần là vụ bắn hạ một chiếc trực thăng”, ông Fisher nhận định. “Có vẻ như chúng ta đã bước sang một giai đoạn mới của điều mà một nghị sĩ Cộng hòa mô tả là ‘hòa bình bằng hỏa lực’".
Ông nhấn mạnh rằng chính quyền Trump vẫn chưa sẵn sàng tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn ngày 8/4 đã sụp đổ. Tuy nhiên, Washington dường như đang tìm cách sử dụng các cuộc tấn công quân sự như một đòn bẩy nhằm tạo ra không gian ngoại giao để đạt được thỏa thuận mà Tổng thống Trump mong muốn.