Mỹ suy nghĩ lại cách đào tạo lực lượng lao động

3 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa: Financial Times

Trong nhiều thập niên, bằng đại học được xem là con đường gần như mặc định để bước vào tầng lớp trung lưu tại Mỹ. Tuy nhiên, những biến động của thị trường lao động, cùng sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và trí tuệ nhân tạo, đang buộc nước Mỹ phải suy nghĩ lại về cách đào tạo và chuẩn bị nguồn nhân lực cho nền kinh tế.

Từ trường học, doanh nghiệp đến công đoàn, nhiều thiết chế xã hội đang tìm cách khôi phục vai trò của mình trong việc kết nối người lao động với những công việc ổn định và có thu nhập tốt.

Sự trở lại của đào tạo nghề

Tại Hadrian, một doanh nghiệp sản xuất linh kiện hàng không vũ trụ và quốc phòng ở bang California, các kỹ thuật viên được tuyển dụng ngay cả khi chưa có kinh nghiệm. Họ bắt đầu công việc dưới sự hướng dẫn của đội ngũ phát triển nguồn nhân lực, những người có thể từng phục vụ trong quân đội hoặc đến từ các ngành dịch vụ như chuỗi thức ăn nhanh.

Mô hình này phản ánh xu hướng ngày càng phổ biến: doanh nghiệp trực tiếp tham gia đào tạo lực lượng lao động thay vì chờ đợi thị trường cung cấp sẵn nguồn nhân lực có kỹ năng.

Cách đó khoảng 200 dặm, Học khu Fresno Unified, hệ thống trường công lập lớn thứ ba tại California cũng đang đẩy mạnh đào tạo nghề ngay từ bậc phổ thông. Chỉ riêng năm ngoái, 12.000 học sinh trong hệ thống này đã đạt được 32.000 chứng chỉ nghề nghiệp trong 81 lộ trình nghề khác nhau. Các chương trình không chỉ cung cấp đào tạo kỹ thuật và học tập gắn với thực tế doanh nghiệp địa phương, mà còn chú trọng các kỹ năng mềm như khả năng giao tiếp, làm việc nhóm, kỹ năng lãnh đạo và phát triển năng lực xã hội.

Doanh nghiệp Mỹ đang trực tiếp tham gia đào tạo lực lượng lao động thay vì chờ đợi thị trường cung cấp sẵn nguồn nhân lực có kỹ năng

Từ các trường trung học, cao đẳng cộng đồng đến nhà máy và công đoàn, ngày càng nhiều tổ chức tại Mỹ đang phối hợp để xây dựng những con đường nghề nghiệp đa dạng hơn cho người trẻ, thay vì chỉ tập trung vào đại học.

Niềm tin vào bằng đại học suy giảm

Một trong những nguyên nhân quan trọng thúc đẩy xu hướng này là sự suy giảm niềm tin vào giá trị của bằng đại học truyền thống.

Trong nhiều năm, các chính trị gia Mỹ thường nhấn mạnh rằng đại học là “tấm vé vào tầng lớp trung lưu”. Tuy nhiên, thực tế cho thấy con đường từ phổ thông đến đại học và sau đó là việc làm ổn định không hề suôn sẻ đối với phần lớn người trẻ.

Thống kê cho thấy trong số 100 học sinh bước vào trung học, chỉ khoảng 17 em có thể đi trọn vẹn con đường từ phổ thông, vào đại học và sau đó bước vào sự nghiệp ổn định. Nhiều người không thể vào đại học, trong khi không ít sinh viên bỏ học giữa chừng.

Trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI, số lượng cử nhân tại Mỹ tăng nhanh gấp đôi so với tốc độ tăng của các vị trí việc làm thực sự yêu cầu bằng đại học. Hệ quả là tỷ lệ thất nghiệp của những người trẻ có bằng đại học hiện đã tăng lên mức từng thấy trong giai đoạn tồi tệ nhất của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 - 2009.

Đáng chú ý, lần đầu tiên kể từ thập niên 1970, tỷ lệ thất nghiệp của những người có bằng cử nhân cao hơn so với những người có bằng nghề chuyên môn. Điều này khiến nhiều gia đình bắt đầu cân nhắc những lựa chọn khác ngoài đại học.

Tỷ lệ thất nghiệp của những người trẻ có bằng đại học ở Mỹ hiện đã tăng lên mức từng thấy

Không ít phụ huynh cho rằng nếu phải lựa chọn giữa học bổng toàn phần vào đại học và một chương trình học nghề kéo dài ba năm dẫn tới công việc ổn định, họ sẵn sàng chọn con đường thứ hai.

Sự đảo chiều của “nền kinh tế tri thức”

Xu hướng thứ hai đang làm thay đổi cách nhìn về đào tạo lao động là sự đảo chiều của quá trình chuyển dịch sang “nền kinh tế tri thức”.

Trong nhiều năm, người ta tin rằng các ngành nghề trí óc, đặc biệt là công việc văn phòng sẽ ngày càng chiếm ưu thế, trong khi lao động kỹ thuật và sản xuất dần suy giảm. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang khiến giá trị của một số công việc văn phòng bị đặt dấu hỏi.

Ngược lại, chính sự bùng nổ của công nghệ lại tạo ra nhu cầu rất lớn đối với lao động kỹ thuật. Các trung tâm dữ liệu, hạ tầng năng lượng và hệ thống sản xuất công nghệ cao cần lượng lớn thợ điện, thợ lắp ống, kỹ thuật viên và công nhân lành nghề.

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang khiến giá trị của một số công việc văn phòng bị đặt dấu hỏi. Ảnh: Adobe Stock

Cùng lúc đó, sự đồng thuận của cả hai đảng tại Mỹ về việc phục hồi nền công nghiệp trong nước đang mở ra nhiều cơ hội việc làm mới tại những khu vực từng bị xem là “bị bỏ lại phía sau”.

Doanh nghiệp tham gia đào tạo

Một số tập đoàn công nghệ và sản xuất lớn đã bắt đầu đầu tư mạnh vào đào tạo nguồn nhân lực.

Tập đoàn Micron Technology đang mở rộng sản xuất bộ nhớ băng thông cao phục vụ các trung tâm dữ liệu với sự hỗ trợ hàng tỷ USD từ chính phủ liên bang. Dự án trị giá 100 tỷ USD của công ty tại bang New York không chỉ cần hàng chục nghìn lao động xây dựng mà còn đòi hỏi lực lượng kỹ thuật viên để vận hành các nhà máy sản xuất chip.

Để đáp ứng nhu cầu này, Micron hợp tác với các công đoàn ngành xây dựng địa phương và triển khai nhiều chương trình học nghề nhằm đào tạo công nhân ngay từ đầu.

Trong khi đó, Google cũng đã bắt đầu tài trợ cho Electrical Training Alliance - một chương trình hợp tác giữa Liên đoàn Công nhân Điện quốc tế và Hiệp hội Nhà thầu Điện quốc gia - nhằm mở rộng đào tạo thợ điện.

Những sáng kiến như vậy cho thấy đào tạo nghề ngày càng trở thành chiến lược dài hạn của doanh nghiệp, thay vì chỉ là trách nhiệm của hệ thống giáo dục.

Thách thức và cơ hội

Thực tế mới cũng mang đến những thông điệp rõ ràng cho các doanh nghiệp Mỹ.

Trước hết, họ không thể tiếp tục dựa vào nguồn lao động nước ngoài dồi dào như trước. Đồng thời, sau nhiều năm bị bỏ bê, hệ thống chuẩn bị nguồn nhân lực cho thị trường lao động, từ giáo dục nghề đến đào tạo tại chỗ, đã suy yếu đáng kể.

Tuy nhiên, thách thức này cũng tạo ra cơ hội cạnh tranh mới. Những doanh nghiệp coi đào tạo là khoản đầu tư chiến lược, hợp tác chặt chẽ với cộng đồng và lực lượng lao động sẽ có lợi thế lớn trong việc thu hút nhân tài.

Khoảng cách kỹ năng hay tình trạng thiếu lao động không phải là “căn bệnh” của nền kinh tế thị trường tự do mà ai đó khác sẽ đến giải quyết. Đó là trạng thái tự nhiên của thị trường lao động, và giải pháp cũng phải xuất phát từ chính các doanh nghiệp, trường học và tổ chức xã hội.

Trong cuộc cạnh tranh đó, những đơn vị tiếp tục phàn nàn sẽ tụt lại phía sau. Ngược lại, những bên chủ động hành động và đầu tư vào con người có nhiều khả năng trở thành người chiến thắng.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/my-suy-nghi-lai-cach-dao-tao-luc-luong-lao-dong-10409398.html