Mỹ suýt mất phi cơ 90 triệu USD vì một bánh răng lỗi

3 giờ trướcBài gốc

Ngày 15/11/2024 tại khu huấn luyện không quân ở bang New Mexico, một chiếc trực thăng lai cánh quạt phản lực CV-22 thuộc Phi đoàn Đặc nhiệm số 20 của không quân Mỹ gặp sự cố nghiêm trọng giữa lúc thực hiện bài bay huấn luyện.

Trên máy bay có 4 người gồm hai phi công dày dặn kinh nghiệm và một sĩ quan kỹ thuật. Khi đang bay ở độ cao trung bình, nhiều đèn cảnh báo trong buồng lái bật sáng cùng tiếng cảnh báo liên tiếp vang lên, báo hiệu hệ thống hộp số và động cơ gặp vấn đề lớn.

Theo báo cáo điều tra do ủy ban an toàn hàng không quân đội Mỹ công bố ngày 13/1/2026, nguyên nhân sự cố là một bánh răng làm bằng thép thuộc bộ truyền động hộp số có mã hiệu X-53 bị vỡ đôi khi máy bay đang vận hành.

Mảnh vỡ của bánh răng văng với tốc độ cao, xuyên thủng và làm hỏng nhiều chi tiết quan trọng xung quanh, dẫn đến mất lực truyền động cho động cơ và hệ thống điều khiển chính. Tình huống này có thể khiến máy bay mất kiểm soát nếu không được xử lý kịp thời.

Ngay sau khi nhận cảnh báo, tổ lái đã nhanh chóng giảm tốc độ và hạ độ cao để hạ cánh khẩn cấp.

Khi chiếc CV-22 còn cách mặt đất khoảng 12 m, lực đẩy tiếp tục giảm và máy bay rơi nhanh xuống với vận tốc khoảng 3 mét mỗi giây, gấp đôi so với vận tốc hạ cánh an toàn thông thường.

Nhờ phản xạ và kỹ năng xử lý sự cố xuất sắc của phi công, máy bay chạm đất an toàn, không gây thương vong cho bất kỳ người nào trên khoang.

Trực thăng lai cánh quạt phản lực CV-22 là loại khí tài phức hợp có cả tính năng của trực thăng và máy bay cánh cố định.

Máy bay dài khoảng 17,5 mét, sải cánh tính cả cánh quạt gần 26 mét và khối lượng cất cánh tối đa đạt khoảng 27 400 kg.

Điểm đặc biệt của CV-22 là hệ thống động cơ xoay, cho phép cánh quạt dựng thẳng đứng để cất và hạ cánh thẳng đứng như trực thăng, trong khi nghiêng động cơ về phía trước để bay nhanh như máy bay cánh cố định.

Máy bay có khả năng chở tới 24 binh sĩ đầy đủ trang bị hoặc mang tải trọng hàng hóa tối đa khoảng 9 000 kg.

Tầm bay ước tính khoảng 1 600 km, phù hợp cho các chiến dịch đòi hỏi cự ly xa và độ linh hoạt cao..

Mỗi chiếc CV-22 có giá khoảng 90 triệu đô la Mỹ, tương đương hơn 2 000 tỷ đồng theo tỷ giá hiện tại.

Tính từ khi dòng máy bay này được biên chế từ thập niên 1990, đã có khoảng 400 chiếc V-22 thuộc nhiều biến thể khác nhau được sản xuất và phân bổ cho các lực lượng quân sự của Mỹ.

Tuy nhiên, dòng máy bay này cũng từng trải qua nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng trong quá trình hoạt động. Tính đến nay, có ít nhất 66 vụ tai nạn đã được ghi nhận kể từ năm 1991, trong đó 19 vụ khiến máy bay bị phá hủy hoàn toàn và làm 62 người thiệt mạng.

Đáng chú ý, theo điều tra, bánh răng thép X-53 là bộ phận nhỏ nhưng có vai trò lớn trong hệ thống truyền động hộp số.

Thanh tra tai nạn xác nhận rằng các bánh răng X-53 từng được sử dụng trong các bộ phận hộp số của nhiều chiếc V-22 gặp sự cố trước đó kể từ năm 2009.

Điều này đặt ra câu hỏi về chất lượng kiểm soát vật liệu và quy trình chế tạo linh kiện hàng không, đặc biệt là các chi tiết chịu tải cao trong vận hành.

Một yếu tố quan trọng giúp tránh thảm họa trong tình huống này là quy trình huấn luyện nghiêm ngặt của Phi đoàn Đặc nhiệm số 20.

Trước khi xảy ra sự cố, lực lượng này đã vừa hoàn tất giai đoạn huấn luyện nâng cao về xử lý các tình huống trục trặc liên quan đến hộp số và động cơ.

Giai đoạn luyện tập tập trung vào kỹ năng ưu tiên hạ cánh sớm nhất khi gặp sự cố nghiêm trọng. Việc chuẩn bị kỹ càng này được cho là đã góp phần quan trọng giúp tổ lái xử lý kịp thời và đưa máy bay xuống mặt đất an toàn trong thời gian chỉ còn chưa đầy một phút để phản ứng sự cố.

Sự cố ngày 15/11/2024 nhắc nhở về tầm quan trọng của an toàn hàng không quân sự đối với những khí tài phức tạp như trực thăng lai cánh quạt phản lực CV-22.

Trong bối cảnh các nhiệm vụ quân sự ngày càng đòi hỏi tính linh hoạt, tầm hoạt động xa và khả năng thích ứng với nhiều môi trường khác nhau, mỗi bộ phận, dù nhỏ, cũng đóng vai trò quyết định tới sự thành công hay thất bại của cả nhiệm vụ.

Báo cáo điều tra kết luận rằng ngành kỹ thuật hàng không cần kiểm soát chặt chẽ hơn chất lượng vật liệu và nâng cao tiêu chuẩn sản xuất các linh kiện quan trọng như bánh răng truyền động.

Đồng thời, các đơn vị sử dụng phải tiếp tục đầu tư vào huấn luyện và kiểm tra định kỳ để ngăn ngừa tái diễn các sự cố tương tự trong tương lai.

Trong khi dòng CV-22 tiếp tục phục vụ như một trong những khí tài linh hoạt nhất của không quân Mỹ, sự cố vừa qua là lời cảnh tỉnh về sự mong manh của các hệ thống cơ khí trong môi trường hoạt động khắc nghiệt.

Việc duy trì các tiêu chuẩn chất lượng và an toàn cao nhất là điều bắt buộc để đảm bảo tính mạng phi công và hiệu quả nhiệm vụ trong các chiến dịch phức tạp phía trước.

Việt Hùng

Nguồn ANTĐ : https://anninhthudo.vn/my-suyt-mat-phi-co-90-trieu-usd-vi-mot-banh-rang-loi-post635553.antd