Mỹ tấn công Iran: Một bước đi đầy rủi ro!

5 giờ trướcBài gốc

Ảnh: The New York Times

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chiến dịch tranh cử năm 2024 từng cam kết sẽ chấm dứt các cuộc chiến thay vì khởi đầu những xung đột mới. Tuy nhiên, trong năm qua, chính quyền Mỹ đã tiến hành nhiều đợt không kích tại một số quốc gia. Diễn biến mới nhất là quyết định mở rộng tấn công nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran, phối hợp cùng Israel. Theo các quan chức Mỹ, quy mô chiến dịch lần này có thể lớn hơn đáng kể so với cuộc ném bom có mục tiêu vào các cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6.

Quyết định này nhanh chóng làm dấy lên tranh luận tại Washington về mục tiêu chiến lược, cơ sở pháp lý cũng như những rủi ro mà Mỹ có thể phải đối mặt.

Mục tiêu chiến lược?

Giới quan sát quốc tế từ lâu nhìn nhận Tehran như một nguồn bất ổn trong khu vực. Kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, nước này nhiều lần bị cáo buộc đàn áp người biểu tình trong nước, hạn chế các quyền tự do dân sự và ủng hộ các lực lượng vũ trang ủy nhiệm tại Trung Đông. Mỹ và các đồng minh cũng cho rằng chương trình hạt nhân của Iran, dù được Tehran khẳng định là vì mục đích hòa bình, vẫn tiềm ẩn nguy cơ phát triển vũ khí hạt nhân.

Các đời Tổng thống Mỹ thuộc cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ đều tuyên bố không để Iran sở hữu bom nguyên tử. Trong bối cảnh các thỏa thuận kiểm soát hạt nhân trước đây rơi vào bế tắc, câu hỏi đặt ra là liệu hành động quân sự mà Tổng thống Donald Trump phát động có phải là biện pháp hiệu quả và bền vững hay không.

Nhà Trắng cho rằng, hành động quân sự là cần thiết nhằm ngăn chặn Iran tiến gần hơn tới năng lực chế tạo vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump chưa đưa ra một bản kế hoạch chi tiết về mục tiêu cuối cùng của chiến dịch, cũng như lộ trình triển khai và điều kiện kết thúc.

Tranh cãi pháp lý?

Một điểm gây tranh cãi khác là vai trò của Quốc hội. Hiến pháp Mỹ trao cho Quốc hội quyền tuyên chiến, song các Tổng thống gần đây thường dựa vào thẩm quyền Tổng Tư lệnh để tiến hành các chiến dịch quân sự hạn chế mà không cần một tuyên bố chiến tranh chính thức. Một số nghị sĩ thuộc cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa cho rằng, mọi hành động quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran cần có sự phê chuẩn rõ ràng của cơ quan lập pháp nhằm bảo đảm tính hợp hiến và sự đồng thuận chính trị rộng rãi.

Tổng thống Donald Trump chưa đưa ra một bản kế hoạch chi tiết về mục tiêu cuối cùng của chiến dịch ở Iran. Ảnh: Financial Times

Trong bối cảnh đó, một số nghị sĩ tại Hạ viện và Thượng viện Mỹ đã đề xuất các nghị quyết nhằm giới hạn khả năng Tổng thống phát động chiến tranh mà không có sự chấp thuận của Quốc hội. Các đề xuất này nhấn mạnh rằng, cơ quan lập pháp chưa từng thông qua một ủy quyền cụ thể cho hành động quân sự chống Iran, đồng thời kêu gọi xác định rõ phạm vi và thời hạn triển khai lực lượng nếu chiến dịch tiếp tục.

Hệ lụy với nước Mỹ và thế giới?

Một số chuyên gia an ninh cho rằng, Iran hiện ở trong giai đoạn suy yếu tương đối về kinh tế và quân sự, đặc biệt sau khi các đồng minh và lực lượng ủy nhiệm của họ trong khu vực chịu tổn thất đáng kể kể từ cuối năm 2023. Theo lập luận này, áp lực quân sự có thể buộc Tehran phải điều chỉnh tính toán chiến lược. Tuy nhiên, những ý kiến khác cảnh báo rằng, Iran vẫn là một quốc gia được quân sự hóa mạnh, sở hữu kho tên lửa đa dạng và có khả năng đáp trả bằng nhiều hình thức, trực tiếp hoặc thông qua các lực lượng liên kết trong khu vực.

Nguy cơ leo thang xung đột là điều được nhiều nhà phân tích đề cập. Một cuộc đối đầu trực diện có thể đặt lực lượng Mỹ, các cơ sở ngoại giao và công dân Mỹ tại Trung Đông vào tình thế rủi ro cao hơn. Đồng thời, thị trường năng lượng toàn cầu và an ninh khu vực Vùng Vịnh có thể chịu tác động đáng kể nếu căng thẳng vượt khỏi tầm kiểm soát.

Bước đi nhiều rủi ro

Bên cạnh câu chuyện pháp lý và chính trị trong nước, câu hỏi lớn hơn liên quan đến mục tiêu dài hạn của Mỹ. Nếu chiến dịch chỉ nhằm làm chậm hoặc phá hủy một phần chương trình hạt nhân, giới phân tích đặt vấn đề liệu Iran có thể tái thiết năng lực trong những năm tới, kéo theo nguy cơ một chu kỳ đối đầu lặp lại. Nếu mục tiêu rộng hơn là thay đổi hành vi chiến lược hoặc thậm chí thay đổi chế độ tại Tehran, thì kinh nghiệm từ các cuộc can thiệp trước đây của Mỹ ở Trung Đông cho thấy đây là quá trình phức tạp, tốn kém và tiềm ẩn nhiều hệ lụy ngoài dự tính.

Trong khi chiến dịch đã bắt đầu, nhiều tiếng nói tại Mỹ bày tỏ mong muốn bảo đảm an toàn tối đa cho binh sĩ được triển khai và hạn chế tối đa thương vong dân sự. Đồng thời, cuộc tranh luận về tính cần thiết, tính hợp pháp và hiệu quả của hành động quân sự dự kiến sẽ còn tiếp diễn, phản ánh những chia rẽ sâu sắc trong xã hội Mỹ về vai trò của nước này trên trường quốc tế và cách thức sử dụng sức mạnh quân sự.

Diễn biến sắp tới phụ thuộc vào phản ứng của Iran, mức độ phối hợp của các đồng minh và khả năng Washington xây dựng được một chiến lược rõ ràng, nhận được sự ủng hộ rộng rãi cả trong nước lẫn quốc tế. Trong một môi trường địa chính trị vốn đã nhiều bất ổn, mọi quyết định đều có thể tạo ra tác động lan tỏa vượt ra ngoài phạm vi song phương Mỹ - Iran.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/my-tan-cong-iran-mot-buoc-di-day-rui-ro-10408061.html