Mỹ thổi phồng mối đe dọa Iran?

2 giờ trướcBài gốc

Chính quyền Mỹ cho rằng Iran sắp chế tạo được tên lửa có khả năng tấn công lục địa Mỹ.

Khi trình bày trước công chúng về lý do cho một chiến dịch quân sự mới của Mỹ nhằm vào Iran, Tổng thống Donald Trump và các trợ lý khẳng định Iran đã tái khởi động chương trình hạt nhân, có đủ vật liệu hạt nhân để chế tạo bom chỉ trong vài ngày, và đang phát triển tên lửa tầm xa sớm có khả năng vươn tới lục địa Mỹ.

Cả 3 tuyên bố này đều sai hoặc chưa được chứng minh, theo New York Times.

Các quan chức Mỹ và châu Âu, các tổ chức giám sát vũ khí quốc tế và báo cáo từ cơ quan tình báo Mỹ đưa ra bức tranh rất khác về tính cấp bách của mối đe dọa từ Iran so với những gì Nhà Trắng mô tả trong những ngày gần đây.

Iran đã có động thái khôi phục các cơ sở hạt nhân bị Mỹ ném bom vào tháng 6 năm ngoái và đã nối lại công việc tại một số địa điểm vốn nằm trong tầm theo dõi của tình báo Mỹ. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cho biết không có bằng chứng cho thấy Iran đã tái khởi động việc làm giàu uranium hoặc tìm cách chế tạo cơ chế kích nổ bom.

Lượng uranium mà Iran đã làm giàu trước đó vẫn bị chôn vùi sau đợt không kích năm ngoái, khiến việc chế tạo bom “trong vòng vài ngày” gần như không thể.

Iran sở hữu kho tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung lớn, có khả năng tấn công Israel và các căn cứ quân sự Mỹ ở Trung Đông, nhưng các cơ quan tình báo Mỹ tin rằng Iran có thể còn cần nhiều năm nữa mới sở hữu tên lửa có thể vươn tới lục địa Mỹ.

Gần đây, Lầu Năm Góc điều động tàu chiến, máy bay và các đơn vị phòng không tới Trung Đông trong đợt tăng cường quân sự lớn nhất của Mỹ tại khu vực này trong hơn 2 thập kỷ. Sự leo thang này, cùng với những lời đe dọa của ông Trump, làm dấy lên chỉ trích rằng Nhà Trắng chưa đưa ra lập luận công khai đủ thuyết phục để biện minh cho một cuộc tấn công quân sự thứ 2 của Mỹ với Iran chỉ trong chưa đầy 1 năm.

Hiện nay, các quan chức cấp cao trong chính quyền Trump đã bắt đầu trình bày lập luận, nhưng những điểm cốt lõi của họ không trụ vững khi bị giới quan sát mổ xẻ, thậm chí còn mâu thuẫn nhau trong các phát biểu công khai.

Những tuyên bố của ông Trump về tính cấp bách của mối đe dọa từ chương trình hạt nhân và tên lửa Iran trong Thông điệp liên bang tuần này gợi nhớ thời điểm năm 2003, khi Tổng thống George W. Bush hồi đó dùng Thông điệp liên bang để lập luận cho cuộc chiến Iraq.

Khi đó, ông Bush khẳng định Iraq đã tìm kiếm uranium tại châu Phi nhằm phục vụ chương trình vũ khí hạt nhân non trẻ. Tuyên bố đó sau này bị chứng minh là sai, giống như nhiều khẳng định khác của chính quyền Bush về vũ khí của Iraq.

“Tôi rất lo ngại. Các cuộc chiến ở Trung Đông không mang lại kết quả tốt cho tổng thống, cho đất nước, và chúng tôi chưa nghe thấy một lý do thuyết phục nào giải thích vì sao thời điểm này lại là lúc phát động thêm một cuộc chiến nữa”, Hạ nghị sĩ Jim Himes, thành viên Dân chủ cấp cao nhất tại Ủy ban Tình báo Hạ viện, phát biểu ngày 24/2, sau cuộc họp kín với Ngoại trưởng Marco Rubio.

Tên lửa đạn đạo

Iran được cho là sở hữu khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung. Các chuyên gia cho biết nước này dường như đã bổ sung đáng kể kho vũ khí sau khi phóng hàng trăm tên lửa vào Israel và hơn chục quả vào một căn cứ quân sự Mỹ tại Qatar hồi tháng 6/2025.

Iran liên tục tăng tầm bắn tên lửa, và các tên lửa mạnh nhất của họ có thể vươn tới Trung và Đông Âu.

Tuy nhiên, trong Thông điệp liên bang ngày 24/2, ông Trump đưa ra một tuyên bố mới, rằng Iran đang “phát triển tên lửa sớm có thể vươn tới Mỹ”.

Hôm sau, Ngoại trưởng Rubio lặp lại khẳng định này, dù dùng ngôn ngữ khác về mốc thời gian. Trong khi ông Trump nói điều đó sẽ xảy ra “sớm”, ông Rubio nói là “một ngày nào đó”.

“Quý vị đã thấy họ tăng tầm bắn các tên lửa hiện có, và rõ ràng họ đang đi theo con đường mà một ngày nào đó sẽ phát triển vũ khí có thể vươn tới lục địa Mỹ”, ông Rubio nói với báo chí.

Theo New York Times, 3 quan chức Mỹ có quyền tiếp cận thông tin tình báo hiện tại về chương trình tên lửa Iran cho biết ông Trump đã phóng đại tính cấp bách của mối đe dọa nhằm vào Mỹ. Một người nói rằng một số nhà phân tích tình báo lo ngại các trợ lý cấp cao đã thổi phồng mối đe dọa hoặc chọn lọc, bóp méo thông tin khi báo cáo lên cấp trên.

Báo cáo của Cơ quan Tình báo quốc phòng Mỹ năm ngoái kết luận Iran chưa có tên lửa đạn đạo có thể vươn tới Mỹ và có thể mất tới 1 thập kỷ để sở hữu khoảng 60 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa.

Khi được hỏi về báo cáo này, ông Rubio từ chối bình luận.

Mối quan ngại của Mỹ về tên lửa Iran không phải là điều mới. Từ năm 2010, một đánh giá mật được WikiLeaks công bố cho thấy chính phủ Mỹ đã bí mật theo dõi khả năng Triều Tiên hỗ trợ công nghệ tên lửa cho Iran.

Các tên lửa được đề cập trong tài liệu là loại tầm trung, có thể bay hơn 2.000 dặm, đủ để Iran tấn công một số khu vực châu Âu. Theo công hàm ngoại giao ngày 24/2/2010, Iran đã nhận 19 tên lửa từ Triều Tiên. Khi đó, quan chức Mỹ cảnh báo hệ thống động cơ tiên tiến có thể đẩy nhanh quá trình phát triển tên lửa xuyên lục địa của Iran.

Nhưng sau 16 năm, vẫn chưa có bằng chứng cho thấy Iran đặt chương trình tên lửa tầm xa làm ưu tiên hàng đầu.

Thay vào đó, Iran tập trung nhiều hơn vào việc tăng cường kho tên lửa tầm ngắn và tầm trung, tin rằng đây là biện pháp răn đe hiệu quả nhất trước các nỗ lực của Israel hoặc Mỹ nhằm lật đổ chính phủ tại Tehran.

Chương trình hạt nhân

Ông Ali Khamenei - Lãnh đạo tối cao Iran, đã cho phép các quan chức chính phủ đàm phán với Mỹ về chương trình hạt nhân của nước này. Tuy nhiên, ông khẳng định chương trình tên lửa không phải là chủ đề có thể thương lượng.

Ông Steve Witkoff - Trưởng đoàn đàm phán của Nhà Trắng trong các cuộc thảo luận với Iran, phát biểu trên Fox News ngày 28/2 rằng Iran “có lẽ chỉ còn cách 1 tuần nữa là có vật liệu chế tạo bom ở cấp độ công nghiệp”.

Tuy nhiên, các quan chức Mỹ và thanh sát viên quốc tế cho biết điều đó không đúng, vì các cuộc không kích của Mỹ và Israel hồi tháng 6/2025 đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho 3 cơ sở hạt nhân chính của Iran tại Natanz, Fordo và Isfahan.

Đợt tấn công đó khiến Iran khó tiếp cận nguồn nhiên liệu gần cấp độ vũ khí mà họ cần để nhanh chóng sản xuất bom. Ngay cả khi đào lên được, các chuyên gia nói cũng phải mất nhiều tháng, thậm chí cả năm, để biến nó thành đầu đạn.

Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế, phần lớn trong gần 450kg uranium làm giàu ở mức 60% của Iran đang bị chôn vùi tại Isfahan. Có rất ít bằng chứng cho thấy Iran đang đào các thùng chứa sâu dưới lòng đất nơi uranium được lưu trữ.

Và nếu không có kho dự trữ này - phải được làm giàu lên mức 90% trước khi có thể chế tạo thành bom, quân đội Iran gần như không thể sản xuất vũ khí hạt nhân.

Ngay cả một số đồng minh của ông Trump tại Quốc hội cũng hoài nghi về tuyên bố của ông Witkoff rằng Iran có thể chế tạo bom nhanh như vậy.

“Tôi không thể nói thay Steve. Tôi chưa nhận được các báo cáo đó, dù tôi đã được cập nhật về một số chương trình này. Tôi không nói ông ấy đúng hay sai, tôi chỉ là chưa thấy những báo cáo như vậy”, Thượng nghị sĩ Markwayne Mullin nói trên CNN tuần này.

Ngày 25/2, Ngoại trưởng Rubio thừa nhận rằng không có bằng chứng cho thấy Iran hiện đang làm giàu nhiên liệu hạt nhân.

Trong Thông điệp Liên bang, ông Trump lặp lại tuyên bố rằng các cuộc không kích vào tháng 6 năm ngoái đã hoàn toàn phá hủy chương trình hạt nhân của Iran. “Chúng tôi đã xóa sổ nó”, ông nói, nhưng lại khẳng định Iran đã khởi động lại chương trình.

“Họ muốn bắt đầu lại từ đầu và vào lúc này đang tiếp tục theo đuổi tham vọng đen tối của mình”, ông nói.

Bình Giang

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/my-thoi-phong-moi-de-doa-iran-post1823849.tpo