Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump có cuộc gặp riêng tại Trung Nam Hải (Bắc Kinh) ngày 15-5. Ảnh: Tân Hoa xã
Thiết lập "định hướng mới" cho quan hệ Mỹ - Trung
Ngày 15-5, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tiến hành cuộc gặp tiếp theo tại khu Trung Nam Hải ở thủ đô Bắc Kinh trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài ba ngày của nhà lãnh đạo Mỹ.
Phát biểu tại cuộc gặp, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định chuyến thăm của Tổng thống Trump mang ý nghĩa lịch sử, đánh dấu cột mốc quan trọng trong quan hệ song phương. Theo ông, hai bên đã đạt được nhận thức chung quan trọng về việc duy trì ổn định quan hệ Mỹ - Trung, mở rộng hợp tác thực chất trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư cũng như xử lý phù hợp các quan tâm của mỗi bên. Nhà lãnh đạo Trung Quốc nhấn mạnh Bắc Kinh và Washington cần tăng cường trao đổi, phối hợp trong các vấn đề quốc tế và khu vực nhằm củng cố lòng tin và thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước.
Về phần mình, Tổng thống Trump đánh giá chuyến thăm Trung Quốc lần này là "thành công và đáng nhớ", đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục duy trì trao đổi chân thành và sâu sắc với phía Trung Quốc. Ông cũng mời Chủ tịch Tập Cận Bình thăm Washington trong thời gian tới. Trước đó một ngày, trong cuộc hội đàm tại Đại lễ đường Nhân dân, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí hướng tới xây dựng khuôn khổ quan hệ "ổn định chiến lược và mang tính xây dựng". Theo Chủ tịch Tập Cận Bình, định hướng mới này sẽ đóng vai trò chiến lược cho quan hệ song phương trong ba năm tới và xa hơn nữa. Tổng thống Trump cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng Trung Quốc và Mỹ "có thể có một tương lai tuyệt vời cùng nhau", đồng thời khẳng định hai nền kinh tế lớn nhất thế giới hoàn toàn có khả năng hợp tác để giải quyết các vấn đề toàn cầu.
Thúc đẩy hợp tác kinh tế, vấn đề Iran trong chương trình nghị sự
Một trong những nội dung được dư luận đặc biệt chú ý là các cuộc trao đổi liên quan kinh tế - thương mại và tình hình Trung Đông. Trong phát biểu với báo giới, Tổng thống Trump cho biết ông đã đạt được "các thỏa thuận thương mại tuyệt vời" với phía Trung Quốc và khẳng định "rất nhiều điều tích cực" đã đạt được trong chuyến thăm lần này. Ông tiết lộ Trung Quốc đã đồng ý đặt mua 200 máy bay Boeing, dù Bắc Kinh hiện chưa xác nhận thông tin này.
Bên cạnh thương mại, vấn đề Iran và eo biển Hormuz cũng trở thành chủ đề nổi bật trong các cuộc thảo luận song phương. Theo Nhà Trắng, Mỹ và Trung Quốc nhất trí rằng Iran "không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân", đồng thời cùng cho rằng eo biển Hormuz phải được duy trì mở để bảo đảm dòng chảy năng lượng toàn cầu. Đáng chú ý, trong cuộc trả lời phỏng vấn Fox News, Tổng thống Trump cho biết Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã cam kết Bắc Kinh sẽ không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran. Ông Trump nhấn mạnh đây là "một tuyên bố rất quan trọng", đồng thời cho biết nhà lãnh đạo Trung Quốc mong muốn đạt được một thỏa thuận nhằm chấm dứt căng thẳng tại Trung Đông và sẵn sàng hỗ trợ thúc đẩy tiến trình này.
Thông cáo của Nhà Trắng cũng cho biết Chủ tịch Tập Cận Bình phản đối việc quân sự hóa eo biển Hormuz cũng như mọi nỗ lực áp phí đối với tàu thuyền qua lại khu vực này. Bắc Kinh đồng thời bày tỏ quan tâm tới việc tăng nhập khẩu dầu mỏ từ Mỹ nhằm giảm phụ thuộc vào tuyến hàng hải chiến lược này trong tương lai. Dù phía Trung Quốc chưa bình luận trực tiếp về phát biểu của Tổng thống Trump, Bắc Kinh từ lâu khẳng định không cung cấp vũ khí cho Tehran. Trước đó, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc từng bác bỏ các cáo buộc liên quan và cho rằng những thông tin như vậy là "không chính xác".
Trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông tiếp tục leo thang và eo biển Hormuz bị phong tỏa, các cuộc thảo luận giữa Mỹ và Trung Quốc được đánh giá mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với ổn định năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Kỳ vọng mở ra giai đoạn ổn định mới
Truyền thông Trung Quốc đồng loạt đánh giá tích cực về kết quả hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh. Tờ Global Times nhận định cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo có thể mở ra giai đoạn ổn định mới cho quan hệ Mỹ - Trung trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gia tăng.
Theo bài xã luận của Global Times, ngoại giao nguyên thủ tiếp tục đóng vai trò "kim chỉ nam" giúp quan hệ song phương tránh rơi vào vòng xoáy đối đầu mất kiểm soát. Tờ báo cho rằng những đồng thuận mới giữa hai nhà lãnh đạo cho thấy đối thoại giữa Bắc Kinh và Washington hiện mang tính thực chất hơn, đồng thời các "lằn ranh đỏ" cũng được xác định rõ ràng hơn.
Truyền thông Trung Quốc nhấn mạnh quan hệ Mỹ - Trung hiện không còn đơn thuần là quan hệ song phương, mà đã trở thành biến số chiến lược ảnh hưởng trực tiếp tới kinh tế thế giới, chuỗi cung ứng toàn cầu và trật tự quốc tế. Theo các nhà quan sát, điều cộng đồng quốc tế kỳ vọng nhất hiện nay là hai bên tiếp tục duy trì đối thoại chiến lược, kiểm soát khác biệt và triển khai đầy đủ các đồng thuận mà lãnh đạo hai nước đã đạt được.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới đối mặt nhiều bất ổn, cạnh tranh địa chính trị gia tăng và xung đột tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, việc Washington và Bắc Kinh phát đi thông điệp hợp tác và ổn định chiến lược được đánh giá là tín hiệu tích cực đối với môi trường quốc tế.
Chiều 15-5, Tổng thống Trump đã rời Bắc Kinh, kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Trung Quốc của một tổng thống Mỹ đương nhiệm trong vòng 9 năm qua. Tuy nhiên, những thông điệp được phát đi từ hội nghị thượng đỉnh lần này nhiều khả năng sẽ tiếp tục tác động mạnh tới cục diện quan hệ quốc tế trong thời gian tới.
AN BÌNH