Mỹ - Trung tăng cường các công cụ gây sức ép trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh?

5 giờ trướcBài gốc

Ảnh: Reuters

Tuy nhiên, dù tránh chỉ trích công khai ông Trump về cuộc chiến Iran và phát tín hiệu mong muốn một cuộc gặp tích cực giữa hai nhà lãnh đạo, Bắc Kinh đã nhanh chóng mở rộng bộ công cụ gây sức ép kinh tế nhằm vào Washington.

Tận dụng giai đoạn đoạn đình chiến

Kể từ tháng 10 năm ngoái, Trung Quốc đã ban hành các luật nhằm trừng phạt các thực thể nước ngoài chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc, siết chặt cơ chế cấp phép đất hiếm, cấm chip trí tuệ nhân tạo nước ngoài tại các trung tâm dữ liệu được nhà nước tài trợ, cấm phần mềm an ninh mạng của Mỹ và Israel tại doanh nghiệp Trung Quốc, đồng thời đang cân nhắc hạn chế xuất khẩu thiết bị sản xuất năng lượng mặt trời sang Mỹ.

Các chuyên gia nhận định xu hướng này cho thấy Trung Quốc đang tận dụng giai đoạn đình chiến thương mại để xây dựng một “danh sách” các công cụ ảnh hưởng kinh tế - lĩnh vực mà trước đây gần như chỉ Mỹ nắm ưu thế - trước thềm hội nghị thượng đỉnh dự kiến giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump vào giữa tháng 5.

“Phía Trung Quốc hy vọng có một thỏa thuận đình chiến lâu dài hơn và có nền tảng rộng hơn, nhưng tư duy ở đây rất rõ: nếu muốn hòa bình, hãy chuẩn bị cho chiến tranh”, ông Joe Mazur, chuyên gia địa chính trị của Công ty tư vấn Trivium China tại Bắc Kinh nói.

Thỏa thuận đình chiến, dự kiến hết hạn vào tháng 11/2026, được hình thành một phần nhờ các đe dọa của Bắc Kinh năm ngoái về việc hạn chế xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ. Theo các nhà phân tích, các biện pháp kiểm soát đó đã gây thiếu hụt trong chuỗi cung ứng ô tô Mỹ chỉ trong vài tuần, góp phần đưa ông Donald Trump tới bàn đàm phán với ông Tập Cận Bình tại cuộc gặp ở Busan.

Kể từ đó, Trung Quốc tiếp tục ban hành nhiều biện pháp trả đũa đối phó với các nỗ lực đưa sản xuất ra khỏi nước này hoặc các biện pháp nhắm vào nhập khẩu nguyên liệu thô mà Bắc Kinh cho là cần thiết để bảo vệ lợi ích của mình.

Trong tháng 4, Thủ tướng Lý Cường đã ký hai quy định, lần đầu tiên xuất hiện tại Trung Quốc, trao cho nhà chức trách quyền lực rộng lớn để điều tra các công ty, chính phủ và cá nhân nước ngoài bị cáo buộc phân biệt đối xử với chuỗi cung ứng và công nghiệp của Trung Quốc, cũng như thực thi điều Bắc Kinh gọi là “quyền tài phán ngoài lãnh thổ vô lý” đối với các thực thể Trung Quốc. Nhà chức trách có thể từ chối nhập cảnh, trục xuất và tịch thu tài sản của những người bị xác định vi phạm.

Xung đột tại Iran càng khiến Trung Quốc chú trọng hơn đến các biện pháp kinh tế mới, đặc biệt sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đe dọa vào giữa tháng 4 sẽ trừng phạt các bên mua dầu xuất khẩu của Iran – trong đó Trung Quốc mua tới 80%.

Ông Michael Hart, Chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ tại Trung Quốc, cho biết các quy định về chuỗi cung ứng và can thiệp ngoài lãnh thổ có hiệu lực ngay lập tức, không có cơ hội để doanh nghiệp góp ý.

“Các công ty hiện đối mặt sự bất đối xứng: Trung Quốc có thể giảm mua hàng của doanh nghiệp nước ngoài mà ít chịu hậu quả, trong khi một công ty nước ngoài nếu giảm phụ thuộc vào Trung Quốc lại có nguy cơ bị điều tra”, ông Hart nói.

Cuộc đối đầu tại các “điểm nghẽn”

Về phần mình, Washington cũng đã sử dụng đòn bẩy riêng khi mở điều tra thương mại về tình trạng dư thừa công suất công nghiệp và việc sử dụng lao động cưỡng bức tại Trung Quốc hồi tháng 3, bên cạnh các hạn chế xuất khẩu chất bán dẫn và thiết bị sản xuất chip đã làm chậm khả năng chế tạo chip tiên tiến của Trung Quốc.

“Chính vì các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mà Trung Quốc không thể tiếp cận một số thiết bị sản xuất bán dẫn tiên tiến nhất thế giới”, ông Chim Lee, chuyên gia phân tích chính sách công nghiệp tại Đơn vị Tình báo kinh tế cho biết.

Cuộc cạnh tranh giành đòn bẩy cũng làm phức tạp thỏa thuận để Trung Quốc mua số máy bay trị giá hàng chục tỷ USD của Boeing. Bắc Kinh muốn mua máy bay và phụ tùng, nhưng Washington cho biết họ cần các lô hàng nguyên tố đất hiếm yttrium từ Trung Quốc để sản xuất động cơ phản lực, theo các quan chức chính phủ Mỹ và nguồn tin doanh nghiệp am hiểu đàm phán.

Đáp lại các động thái của Mỹ, Trung Quốc đã leo thang sức ép quản lý. Từ cuối năm 2025, nước này yêu cầu các hãng sản xuất chip phải sử dụng ít nhất 50% thiết bị nội địa khi mở rộng công suất mới, cấm một số phần mềm an ninh mạng của Mỹ và Israel, đồng thời buộc các trung tâm dữ liệu được nhà nước tài trợ thay thế chip AI nước ngoài, qua đó thúc đẩy thay thế nội địa và đẩy nhà cung cấp Mỹ ra khỏi thị trường Trung Quốc.

Khi Mỹ tìm cách giảm phụ thuộc vào khoáng sản chiến lược của Trung Quốc, Bắc Kinh cũng đang chạy đua xác định các “điểm nghẽn” mới. Giới chức Trung Quốc đã có các cuộc trao đổi ban đầu với các nhà cung cấp thiết bị pin mặt trời về khả năng hạn chế xuất khẩu công nghệ tiên tiến nhất sang Mỹ.

Quỳnh Vũ

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/my-trung-tang-cuong-cac-cong-cu-gay-suc-ep-truoc-them-hoi-nghi-thuong-dinh-10415581.html