Quang cảnh cảng hàng hóa Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)
Ngày 7/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt thời hạn cho Liên minh châu Âu (EU) đến ngày 4/7 để thực hiện phần cam kết của khối này trong thỏa thuận thương mại với Mỹ, nếu không sẽ tăng mạnh thuế quan đối với EU.
Tổng thống Trump đưa ra thông báo trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social cho biết ông đã có một “cuộc điện đàm tuyệt vời” với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen vào ngày 7/5.
Tổng thống Trump cho biết ông đã “kiên nhẫn chờ đợi” EU thực hiện phần cam kết của họ trong thỏa thuận thương mại lịch sử mà hai bên đã đạt được tại Turnberry, Scotland. Theo ông, EU cam kết sẽ thực hiện phần nghĩa vụ của mình trong thỏa thuận, trong đó giảm thuế quan xuống mức 0.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết đã đồng ý cho Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen thời hạn đến dịp kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc của Mỹ để thực hiện cam kết, nếu không mức thuế Mỹ áp lên hàng hóa EU sẽ ngay lập tức tăng mạnh.
Bên cạnh đó, Tổng thống Trump cũng cho biết trong cuộc điện đàm, ông và bà von der Leyen đều nhất trí rằng Iran không nên được tiếp cận vũ khí hạt nhân.
Diễn biến này xảy ra sau khi ông Trump tuần trước thông báo sẽ tăng thuế đối với ôtô và xe tải nhập khẩu từ EU vào Mỹ lên mức 25%.
Vào tháng 7, ông Trump và bà von der Leyen đã công bố thỏa thuận thương mại quy định mức thuế 15% đối với hàng hóa châu Âu. EU cũng đồng ý mua 750 tỷ USD năng lượng từ Mỹ như một phần của thỏa thuận này. Đáng chú ý, mức thuế này thấp hơn đáng kể so với mức 30% mà ông Trump từng đe dọa áp lên EU và giúp tránh được một cuộc chiến thương mại giữa hai bên.
Các nhà lãnh đạo EU tuyên bố họ sẽ không chấp nhận việc Mỹ tăng thuế sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 phản đối một số mức thuế diện rộng nhất mà ông Trump áp đặt.
Cùng ngày, Tòa Thương mại Quốc tế Mỹ đã giáng thêm một đòn pháp lý đối với Tổng thống Trump khi phán quyết rằng mức thuế toàn cầu mới do ông ban hành là không đúng theo quy định pháp luật.
Theo phán quyết với tỷ lệ 2-1 của tòa, việc áp thuế hiện tạm thời bị chặn đối với 2 công ty và bang Washington. Tuy nhiên, quyết định này có thể mở đường cho các phán quyết tương tự trong tương lai.
Tòa án cho rằng Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 chỉ cho phép áp thuế trong trường hợp xảy ra “thâm hụt cán cân thanh toán lớn và nghiêm trọng," trong bối cảnh ông Trump viện dẫn Điều 122 này là cơ sở cho mức thuế bổ sung 10% theo giá trị đối với “mọi mặt hàng nhập khẩu vào Mỹ”, với lý do xử lý tình trạng thâm hụt thương mại.
Trong một thông cáo, văn phòng của người đứng đầu tư pháp bang Oregon Dan Rayfield - một trong các bên dẫn đầu liên minh 24 bang khởi kiện hồi tháng 3/2026, khẳng định “không tồn tại trường hợp như vậy," do “thâm hụt thương mại không đồng nghĩa với thâm hụt cán cân thanh toán” như định nghĩa trong Đạo luật Thương mại năm 1974. Theo đó, Tòa tuyên bố việc áp thuế của Tổng thống là “không hợp lệ và các mức thuế áp dụng đối với nguyên đơn không được pháp luật cho phép."
Phán quyết cũng yêu cầu các bên bị đơn thực hiện quyết định trong vòng 5 ngày và hoàn trả tiền cho các nhà nhập khẩu khởi kiện trong vụ việc này.
Vào tháng 4/2025, chính quyền Tổng thống Trump ban đầu dẫn Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) làm cơ sở cho việc áp thuế phổ quát trên toàn cầu. Tuy nhiên, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bất lợi cho mức thuế này hồi tháng 2 năm nay, ông Trump chuyển sang viện dẫn Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Mức thuế này có hiệu lực từ 0h01 ngày 24/2/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ (tức 12h01 trưa cùng ngày theo giờ Việt Nam) và dự kiến duy trì đến 0h01 ngày 24/7/2026, trừ khi bị đình chỉ, sửa đổi, chấm dứt sớm hoặc được Quốc hội gia hạn.
Để thực hiện mục tiêu này, giới chức Mỹ đã mở các cuộc điều tra mới đối với hàng chục đối tác thương mại liên quan đến lao động cưỡng bức và tình trạng dư thừa công suất, động thái có thể dẫn tới các mức thuế mới hoặc biện pháp khác.
Chính quyền Tổng thống Trump vẫn có thể kháng cáo phán quyết trên của tòa./.
(TTXVN/Vietnam+)