Tại Hội thảo tập huấn “Kỹ năng tác nghiệp an toàn trong thiên tai cho đội ngũ phóng viên chuyên trách phòng, chống thiên tai khu vực miền Bắc” ngày 15/5, ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia đã có những thông tin nhận về xu thế thời tiết, thiên tai và diễn biến bão, lũ năm 2026.
Ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia thông tin tại Hội thảo.
Theo đó, từ tháng 3 đến nửa đầu tháng 5/2026, cả nước đã ghi nhận nhiều hình thái thời tiết đáng chú ý, trong đó có 6 đợt không khí lạnh, nhiều đợt mưa diện rộng tại Bắc Bộ, Trung Bộ và các đợt nắng nóng xuất hiện sớm ở một số khu vực.
Tại Bắc Bộ, từ tháng 3 đến nửa đầu tháng 5/2026 đã xảy ra 10 đợt mưa diện rộng. Khu vực Trung Bộ cũng ghi nhận nhiều đợt mưa, đáng chú ý là mưa vừa, mưa to tại các tỉnh từ Huế đến phía Đông Quảng Ngãi trong tháng 3.
Trong khi đó, Nam Bộ phổ biến ít mưa trong giai đoạn đầu, sau đó mưa gia tăng từ đầu tháng 5, cục bộ có nơi mưa vừa đến mưa to.
Về nắng nóng, ông Lâm cho biết, khu vực từ Nghệ An đến Quảng Ngãi đã xuất hiện đợt nắng nóng diện rộng đầu tiên trong năm từ ngày 30-31/3, sớm hơn trung bình nhiều năm.
Sang tháng 4, nắng nóng xảy ra trên diện rộng tại Tây Bắc Bộ, Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ; nhiều nơi ghi nhận nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến từ 36-40 độ C, có nơi cao hơn.
Ông Lâm cho biết, hiện ENSO đang ở trạng thái trung tính. Tuy nhiên, hiện tượng này được dự báo chuyển dần sang trạng thái El Ninõ trong giai đoạn tháng 6-9/2026 với xác suất 85-95%, sau đó có thể duy trì đến đầu năm 2027. Có khoảng 20-25% khả năng El Ninõ đạt cường độ mạnh.
Trong điều kiện El Ninõ, nhiệt độ tại hầu hết các vùng trên cả nước có xu hướng cao hơn trung bình. Nắng nóng có thể xuất hiện nhiều hơn, gay gắt hơn và tiềm ẩn khả năng xuất hiện các kỷ lục nhiệt độ cao nhất tuyệt đối.
Ông Lâm lưu ý, El Ninõ thường gây thiếu hụt lượng mưa trên phần lớn diện tích cả nước, phổ biến từ 25-50%, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn.
Năm 2026 được nhận định nắng nóng sẽ gay gắt hơn, nhiệt độ cao hơn TBNN.
Theo thông tin tại Hội thảo, mùa bão năm 2026 trên Biển Đông được dự báo có khả năng xuất hiện vào khoảng tháng 6, tương đương trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, cũng như số cơn ảnh hưởng đến đất liền, có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm. Dù vậy, cơ quan khí tượng cảnh báo vẫn cần đề phòng bão có diễn biến bất thường về cường độ và quỹ đạo.
Về nắng nóng, trong năm 2026, nắng nóng được dự báo xảy ra nhiều hơn và gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm; số ngày nắng nóng có thể cao hơn năm 2025.
Tại Bắc Bộ và Trung Bộ, nắng nóng tập trung trong khoảng tháng 5-8, giảm dần từ tháng 9 và kết thúc vào tháng 10. Nhiệt độ các tháng trong năm 2026 được dự báo cao hơn khoảng 0,5-1,5 độ C so với trung bình nhiều năm.
Đối với mưa lớn, số đợt mưa lớn diện rộng trên toàn quốc được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm. Các đợt mưa lớn có khả năng bắt đầu từ tháng 5 tại Bắc Bộ, sau đó dịch dần về phía Nam và kết thúc khoảng tháng 11 tại Trung Bộ.
Về thủy văn, trong tháng 5/2026 chưa có dấu hiệu xuất hiện lũ tiểu mãn trên các sông chính khu vực Bắc Bộ. Từ tháng 6-10/2026, các sông ở Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt lũ; đỉnh lũ trên các sông nhỏ, thượng nguồn hệ thống sông Hồng - Thái Bình ở mức báo động 2 đến báo động 3. Lượng dòng chảy trên các sông chính khu vực Bắc Bộ phổ biến thiếu hụt so với trung bình nhiều năm.
Tại Trung Bộ và Nam Bộ, từ tháng 5-8/2026, dòng chảy trên các sông ven biển Trung Bộ và Cao nguyên Trung Bộ được dự báo ở mức thấp, thiếu hụt phổ biến 10-35% so với trung bình nhiều năm. Nguy cơ thiếu nước, hạn hán cục bộ có thể xảy ra tại các khu vực ngoài vùng cấp nước của công trình thủy lợi ở ven biển Trung Bộ từ Đà Nẵng đến Khánh Hòa, Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng.
Trong mùa lũ năm 2026, các sông từ Quảng Trị đến Đắk Lắk có khả năng xuất hiện đỉnh lũ ở mức báo động 2 đến báo động 3, có sông trên báo động 3. Trên các sông suối nhỏ, vùng thượng lưu, cần đề phòng lũ lớn, lũ quét, sạt lở đất; ngập úng tại vùng trũng thấp, khu đô thị và ven sông.
Đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, mùa lũ năm 2026 trên sông Mê Công được dự báo xuất hiện tương đương trung bình nhiều năm. Đỉnh lũ đầu nguồn sông Cửu Long dao động ở mức báo động 1, trong khi các trạm hạ lưu có thể ở mức báo động 2 đến báo động 3 và trên báo động 3. Dòng chảy từ thượng nguồn sông Mê Công về Đồng bằng sông Cửu Long trong tháng 11-12/2026 có khả năng thiếu hụt so với trung bình nhiều năm, khiến xâm nhập mặn có thể đến sớm hơn mùa khô 2025-2026.
Khôi Anh