Nhắc đến tiểu thuyết võ hiệp Kim Dung, độc giả thường nghĩ ngay đến những nam chính khởi đầu yếu đuối nhưng sau đó nhờ kỳ ngộ mà luyện thành tuyệt thế võ công, trở thành trụ cột giang hồ.
Những nam chính quen thuộc trong tiểu thuyết Kim Dung, thường khởi đầu yếu đuối nhưng dần trở thành đại hiệp võ lâm
Từ Dương Quá của Thần điêu hiệp lữ cho đến Trương Vô Kỵ trong Ỷ thiên đồ long ký, hành trình quen thuộc ấy gần như trở thành "công thức" làm nên thương hiệu Kim Dung. Tuy nhiên, ở giai đoạn sau của sự nghiệp, nhà văn họ Kim đã chủ động phá vỡ khuôn mẫu, tạo ra một nam chính đi ngược hoàn toàn với mọi kỳ vọng của độc giả.
Vi Tiểu Bảo, nhân vật phản võ hiệp, bước chuyển quan trọng trong tư duy sáng tác của Kim Dung
Sau khi hoàn thành Tiếu ngạo giang hồ, Kim Dung cho ra đời Lộc Đỉnh Ký, tác phẩm gây tranh cãi vì nhân vật Vi Tiểu Bảo không phải đại hiệp mà là một kẻ láu cá, gần như không có căn cơ võ học. Dẫu vậy, Vi Tiểu Bảo vẫn còn chút kỹ năng sinh tồn nhờ mưu mẹo, bảo giáp và khinh công Thần hành bách biến. Nhưng Kim Dung vẫn chưa dừng lại ở đó. Trong truyện ngắn Việt nữ kiếm, ông còn đi xa hơn khi xây dựng một nam chính… hoàn toàn không biết võ.
Nhân vật ấy là Phạm Lãi, một mưu sĩ nho nhã, tay không tấc sắt, xuất hiện trong bối cảnh lịch sử Ngô - Việt. Trớ trêu thay, chính con người "yếu đuối" ấy lại trở thành tâm điểm của những mối tình và biến cố dữ dội nhất trong toàn bộ thế giới Kim Dung. Người đầu tiên vì Phạm Lãi mà đánh mất lý trí là A Thanh, cô gái chăn dê sở hữu kiếm pháp vô song, được xem là thiên hạ đệ nhất cao thủ trong truyện.
Phạm Lãi trong bối cảnh Ngô - Việt, hình mẫu nam chính không biết võ công hiếm thấy của Kim Dung
A Thanh học được Việt nữ kiếm pháp từ một con linh viên, chỉ với một cây trúc trong tay đã có thể trong khoảnh khắc đánh bại hai nghìn giáp sĩ được trang bị đầy đủ. Thành tích này, đặt trong toàn bộ hệ thống võ học Kim Dung, gần như vô tiền khoáng hậu.
Thế nhưng, trước vẻ tuấn tú và phong thái nho nhã của Phạm Lãi, nữ cao thủ ấy lại trở nên mù quáng. Vì người mình yêu, A Thanh không ngần ngại chặt đứt hai cánh tay của linh viên, người vừa là bạn, vừa là thầy, chỉ để mở đường cho Phạm Lãi tiến thân.
A Thanh, thiếu nữ chăn dê sở hữu Việt nữ kiếm pháp, được xem là thiên hạ đệ nhất cao thủ
Bi kịch càng được đẩy lên cao khi A Thanh phát hiện Phạm Lãi đã sớm có người trong lòng. Cơn cuồng nộ vì tình khiến nàng xông thẳng vào vương cung, tạo nên cảnh tượng kinh thiên động địa. Nhưng điều đặc biệt là, Phạm Lãi không chỉ khiến thiên hạ đệ nhất cao thủ vì mình mà phát cuồng, ông còn là người khiến thiên hạ đệ nhất mỹ nhân lựa chọn rời bỏ tất cả.
Trong thế giới Kim Dung, Tây Thi hiện lên với vẻ đẹp khiến ngay cả A Thanh cũng phải tự ti và dừng tay. Sau cơn sóng gió chốn cung đình, Phạm Lãi nảy sinh ý định quy ẩn, và Tây Thi đã không chút do dự đi theo ông, rời bỏ quyền lực, danh vọng để lui về núi rừng, sống cuộc đời bình dị. Một lựa chọn lặng lẽ nhưng mang sức nặng biểu tượng, khép lại mối tình vượt lên trên mọi chuẩn mực võ hiệp quen thuộc.
Có thể nói, Phạm Lãi chính là nam chính yếu đuối nhất trong toàn bộ tiểu thuyết Kim Dung: không võ công, không chiến tích, không hào quang giang hồ. Thế nhưng, bằng trí tuệ, khí chất và sức hút cá nhân, ông lại trở thành trung tâm của những nhân vật nữ kiệt xuất nhất.
Việt nữ kiếm là truyện ngắn giàu tính biểu tượng trong thế giới võ hiệp Kim Dung
Việt nữ kiếm chỉ dài hơn một vạn chữ, song đã để lại dấu ấn đặc biệt khi tái cấu trúc những điển tích quen thuộc như "Tây Thi nâng tim" hay "Ba nghìn Việt giáp có thể nuốt Ngô" dưới lăng kính võ hiệp. Một tác phẩm ngắn, nhưng đủ để chứng minh rằng trong thế giới Kim Dung, sức mạnh lớn nhất đôi khi không nằm ở võ công, mà ở con người.
Ngọc Hân - CTV