Năm nhà xuất bản ở Mỹ, gồm Hachette Book Group, Macmillan Publishing Group, Cengage Learning, McGraw Hill và Elsevier, cùng với tác giả ăn khách Scott Turow đã đệ đơn kiện tập thể chống lại Meta và CEO Mark Zuckerberg.
Tranh cãi về AI Llama của Meta
Vụ kiện đã được đệ trình lên tòa án quận liên bang khu vực phía nam New York. Các nguyên đơn cáo buộc Meta “tải lậu hàng triệu cuốn sách và bài báo, tạp chí có bản quyền từ các trang web lậu khét tiếng, đồng thời tải xuống trái phép toàn bộ dữ liệu trên Internet”. Sau đó, Meta “sao chép những nội dung bị đánh cắp để phát triển hệ thống AI tạo sinh trị giá hàng tỷ USD có tên là Llama”.
Đơn kiện khẳng định: “Bằng cách đó, các bị đơn có liên quan đến một trong những vụ vi phạm bản quyền lớn nhất lịch sử”.
Mark Zuckerberg bị nêu đích danh có liên quan trong hoạt động vi phạm bản quyền. Ảnh: Reuters.
Phản hồi về vụ kiện này, người phát ngôn của Meta cho biết: “AI đang thúc đẩy những đổi mới mang tính đột phá, tăng năng suất và giá trị sáng tạo cho cả các cá nhân và công ty. Tòa án (trong các phiên xử trước) đã đúng khi phán quyết rằng việc phát triển AI bằng tài liệu có bản quyền có thể được coi là sử dụng hợp pháp. Chúng tôi sẽ đấu tranh quyết liệt chống lại vụ kiện này”.
Các nguyên đơn cũng cáo buộc Meta và Zuckerberg “không hề bồi thường cho tác giả và nhà xuất bản, dù hoàn toàn biết rằng hành vi của họ vi phạm luật bản quyền”. Các nhà xuất bản cũng cho rằng “chính Zuckerberg đã ủy quyền và yêu cầu đẩy mạnh hành vi vi phạm.”
Đơn kiện cũng nêu thêm: “Meta đã loại bỏ thông tin quản lý bản quyền (CMI) lưu trên các tác phẩm có bản quyền mà họ đã đánh cắp” để “che giấu và tạo điều kiện cho việc sử dụng trái phép”.
Llama là viết tắt của cụm từ Large Language Model Meta AI, để chỉ hệ thống AI tạo sinh của Meta có khả năng tạo ra nội dung văn bản dài, bao gồm tiểu thuyết, luận văn học tập và bài báo khoa học.
Khả năng này của Llama cũng gây nhiều quan ngại. Đơn kiện cho rằng Meta muốn xây dựng một hệ thống AI có thể dễ dàng tạo ra các sản phẩm tương tự nhưng với tốc độ và quy mô lớn hơn nhiều. Những sản phẩm này có thể là các bản sao gần y nguyên bản gốc cũ, chương lẻ của sách giáo khoa, bản tóm tắt và sao chép những tác phẩm nổi tiếng hay những tác phẩm phái sinh độc quyền dành cho những người mua tài khoản.
Đơn kiện cũng chỉ ra hành vi vi phạm bản quyền của Meta “gây hại cho các nguyên đơn và thị trường sách theo nhiều cách, như làm suy yếu thị trường cấp phép bản quyền và tạo ra một cỗ máy thay thế vô hạn”.
Đơn kiện cũng cáo buộc Mark Zuckerberg, với tư cách là người sáng lập, chủ tịch, CEO kiêm cổ đông kiểm soát của Meta, đã đích thân ủy quyền và chỉ đạo hành vi vi phạm.
Meta phát triển Llama để cạnh tranh với các đối thủ sừng sỏ như Chat GPT, Gemini, Claude... Ảnh: Inc Magazine.
Giới lãnh đạo xuất bản gay gắt với Meta
David Shelley, CEO của Hachette, cho biết: “Bản quyền là nền tảng của mọi ngành công nghiệp sáng tạo. Meta và Mark Zuckerberg đã không bồi thường cho chủ sở hữu bản quyền dù sử dụng tác phẩm của họ. Việc Meta tải xuống các tác phẩm vi phạm bản quyền để phát triển mô hình của mình đã trái với nguyên tắc bản quyền lâu đời. Việc chấp thuận cho hành vi trộm cắp quy mô lớn như vậy sẽ gây thiệt hại nặng nề cho tác giả và toàn bộ ngành xuất bản”.
Jon Yaged, CEO của Macmillan Publishers, cho biết thêm: “Luật bản quyền từ lâu đã là nền tảng để bảo vệ tài sản trí tuệ... Thật không thể chấp nhận được khi một trong những công ty có giá trị nhất thế giới lại chọn cách đánh cắp hàng triệu tác phẩm của người sáng tạo để làm giàu cho chính mình. Việc tham gia vụ kiện này cùng với các đồng nghiệp trong ngành và các tác giả cho thấy Macmillan đang gửi một tín hiệu rõ ràng rằng chúng tôi sẽ đấu tranh để bảo vệ tác phẩm của tác giả và niềm tin độc giả đã dành cho chúng tôi”.
Maria A Pallante, Chủ tịch kiêm CEO của Hiệp hội các nhà xuất bản Mỹ (AAP), cho biết vụ kiện lần này “cho thấy Meta đã đưa ra những quyết định có tính toán. Họ làm giàu cho bản thân bằng các tài sản văn học mà họ không tạo ra, cũng không sở hữu, trong khi họ có thể hợp tác với các nhà xuất bản và tác giả... Đồng thời, AI sẽ không được phát triển đúng cách nếu các công ty công nghệ ưu tiên các trang web vi phạm bản quyền hơn là học thuật và giá trị sáng tạo thật sự”.
Minh Hoa