Nhờ đặc tính giao dịch nhanh, xuyên biên giới và ít bị kiểm soát, tiền mã hóa từ lâu được quảng bá như công cụ giúp chuyển tiền cho bất kỳ ai, ở bất kỳ đâu, để mua bán bất cứ thứ gì. Song hiện nay, “bất cứ thứ gì” ấy lại gồm cả con người. Các nạn nhân trong đường dây buôn người bị ép làm việc trong những trung tâm lừa đảo hoặc ngành mại dâm quy mô lớn. Việc mua bán họ được thực hiện qua các giao dịch tiền mã hóa gần như công khai, ít bị ngăn chặn hay xử lý.
Trong nghiên cứu được công bố hôm 13.2, công ty phân tích blockchain Chainalysis phát hiện ra rằng các giao dịch buôn người bằng tiền mã hóa, chủ yếu là lao động cưỡng bức trong các khu phức hợp tại Đông Nam Á và bị ép lừa đảo trực tuyến, cũng như các đường dây mại dâm, đã tăng bùng nổ vào năm 2025.
Chainalysis là công ty phân tích dữ liệu blockchain có trụ sở chính tại thành phố New York, Mỹ. Được thành lập năm 2014, Chainalysis chuyên cung cấp công cụ và dịch vụ giúp theo dõi, truy vết các giao dịch tiền mã hóa nhằm hỗ trợ cơ quan thực thi pháp luật, tổ chức tài chính và doanh nghiệp phát hiện rửa tiền, lừa đảo, tài trợ khủng bố và các hoạt động tội phạm khác liên quan đến tiền mã hóa. Ngoài trụ sở tại Mỹ, Chainalysis còn có văn phòng tại nhiều quốc gia như Anh, Singapore và Nhật Bản.
Lần theo dấu vết tiền mã hóa mà các tổ chức tội phạm này sử dụng trên nhiều blockchain, nhóm nghiên cứu tại Chainalysis phát hiện những giao dịch liên quan đến buôn người đã tăng ít nhất 85% so với cùng kỳ năm 2024. Tổng giá trị các giao dịch này ở mức ít nhất hàng trăm triệu USD mỗi năm. Tuy nhiên, Chainalysis từ chối đưa ra con số chính xác vì cho rằng ước tính của họ còn mang tính thận trọng, có thể chưa phản ánh đúng quy mô thực sự của vấn đề.
“Đây là sự tiếp nối của câu chuyện về tình trạng bóc lột có hệ thống. Sự xuất hiện của các phương thức thanh toán xuyên biên giới, phí thấp đã tạo cơ hội để nạn buôn người mở rộng quy mô nhanh hơn”, nhà phân tích Tom McLouth của Chainalysis nói.
Các hoạt động buôn người mà Chainalysis xác định chủ yếu do các nhóm tội phạm nói tiếng Trung điều hành, đăng quảng cáo trên ứng dụng nhắn tin Telegram. Nhiều bài đăng xuất hiện trên các chợ đen bảo chứng hoạt động qua kênh Telegram như Xinbi Guarantee và Tudou Guarantee (hiện đã ngừng hoạt động), cung cấp dịch vụ ký quỹ bằng tiền mã hóa nhằm tránh chuyện lừa đảo giữa người dùng. Chainalysis còn phát hiện các kênh Telegram độc lập khác rao bán dịch vụ mại dâm.
Từ các bài đăng trên Telegram, cùng thông tin từ cơ quan thực thi pháp luật và các tổ chức đối tác, các nhà phân tích Chainalysis đã truy vết các giao dịch, gần như hoàn toàn được thực hiện bằng stablecoin (tiền mã hóa neo giá theo đồng USD để tránh biến động) như Tether và USDC.
Phần lớn lợi nhuận từ hoạt động buôn người lại chảy ngược về chính các chợ đen bảo chứng trên Telegram, vốn đóng vai trò như những trung tâm rửa tiền khổng lồ trị giá hàng tỉ USD, nơi nhà cung cấp sẵn sàng đổi tiền mặt lấy tiền mã hóa bất hợp pháp.
Thu về hàng chục tỉ USD mỗi năm
Các khu phức hợp lừa đảo tại Myanmar, Campuchia và Lào đã hoạt động rầm rộ nhiều năm nay. Phần lớn nạn nhân bị dụ sang đây bằng những lời mời việc làm giả lương cao, chủ yếu đến từ Nam Á và châu Phi. Hiện nay, các trung tâm lừa đảo này thu về hàng chục tỉ USD mỗi năm, nhiều hơn bất kỳ loại tội phạm mạng nào khác. Các tổ chức nhân quyền ước tính đã có hàng trăm nghìn người bị mắc kẹt và bị ép buộc tham gia lừa đảo trong những khu này.
Tuy nhiên, Chainalysis cho biết phần lớn mức tăng trưởng có thể đo lường được của hoạt động buôn người bằng tiền mã hóa lại đến từ các đường dây mại dâm. Công ty phát hiện nhiều quảng cáo tiếng Trung trên Telegram mô tả chi tiết hồ sơ gái mại dâm, cung cấp dịch vụ theo giờ, dài hạn, thậm chí dịch vụ quốc tế đưa người đến Ma Cao, Đài Loan, Hồng Kông và các địa điểm khác.
Bài đăng bằng tiếng Trung trên Telegram mời chào dịch vụ mại dâm, kèm mô tả số đo cơ thể của các cô gái - Ảnh: Chainalysis
Chainalysis cho biết một số quảng cáo có dấu hiệu liên quan đến mại dâm trẻ vị thành niên. Phân tích các giao dịch tiền mã hóa cho thấy tiền không chuyển cho những người bán dâm hoạt động riêng lẻ, mà chảy về các tổ chức quản lý số lượng lớn phụ nữ và trẻ em gái. Công ty cũng phát hiện rằng 62% giao dịch trong các mạng lưới mại dâm thông thường có giá trị từ 1.000 đến 10.000 USD. Với các đường dây buôn bán tình dục xuyên quốc gia, gần một nửa số giao dịch vượt 10.000 USD. Những con số này cho thấy đây là các tổ chức tội phạm hoạt động với quy mô lớn.
“Chúng ta không nói về kẻ buôn bán tình dụcvới 3, 5 hay 10 nạn nhân. Chúng ta đang nói về hàng trăm nạn nhân”, Tom McLouth nhấn mạnh.
Dù tiền mã hóa có thể đã thúc đẩy sự phát triển của hoạt động buôn bán tình dục, McLouth cũng lưu ý rằng khả năng truy vết trên blockchain giúp phơi bày một ngành tội phạm vốn lâu nay hoạt động bí mật. “Đây là mức độ minh bạch mới với một trong những tội ác lâu đời nhất”, ông nói.
Chainalysis còn phát hiện các tin nhắn Telegram đề nghị trả tiền để đưa lao động cưỡng bức mới vào khu lừa đảo, dao động từ 8.888 USD (con số mang ý nghĩa may mắn trong văn hóa Trung Quốc) đến 22.000 USD mỗi người.
“Khu số 7 đang thâm nhập thị trường một cách mạnh mẽ. Tất cả đại lý đều được hoan nghênh so sánh giá và liên hệ. Yêu cầu biết đánh máy, sức khỏe tốt, nói tiếng phổ thông chuẩn, không sử dụng giấy tờ giả, không có vấn đề về tâm thần… Làm việc trực tiếp tại khu, nhân sự được phỏng vấn ở công ty, thanh toán ngay lập tức”, trích nội dung tin nhắn trên Telegram kêu gọi tuyển lao động biết nói tiếng Trung cho một khu ở Campuchia.
Nạn buôn người phục vụ mại dâm và lừa đảo bằng tiền mã hóa ở Đông Nam Á đang bùng nổ - Ảnh: SV
Theo lời kể chi tiết của một người tố giác đã liên hệ với tạp chí WIRED từ bên trong đường dây lừa đảo năm ngoái, những người lao động thường bị tịch thu hộ chiếu và buộc làm việc 15 hoặc 16 tiếng mỗi ca, nhắm mục tiêu vào các nạn nhân phương Tây. Một số bị giam giữ vì nợ nần, trong khi những người khác bị nhốt trong các khu nhà có tường bao quanh, bị đánh đập hoặc chích điện nếu vi phạm quy định hay không đạt chỉ tiêu lừa đảo.
Điểm chung của những kẻ bóc lột tình dục và khu lừa đảo là sử dụng Telegram làm nền tảng giao dịch và stablecoin, đặc biệt là Tether, làm phương tiện thanh toán.
“Tại sao Telegram và Tether lại chấp nhận kiếm tiền từ việc bóc lột con người?”
Erin West, cựu công tố viên tại bang California (Mỹ) và hiện điều hành tổ chức chống lừa đảo Operation Shamrock, cho rằng cả Telegram lẫn Tether có thể làm nhiều hơn để ngăn chặn nạn buôn người.
Telegram có thể cấm tài khoản của những kẻ buôn người. Tether (hoạt động như một loại tiền tệ tập trung, khác với Bitcoin) có thể tịch thu hoặc đóng băng tài sản của chúng. Tuy nhiên, bà Erin West lập luận rằng cả hai công ty đều cho phép các tổ chức tội phạm tiếp tục sử dụng nền tảng của mình.
“Tại sao Telegram và Tether lại chấp nhận kiếm tiền từ việc bóc lột con người? Họ biết điều này đang xảy ra. Số tiền này đang được chuyển trên nền tảng của họ và các cuộc thảo luận diễn ra trên các diễn đàn công khai”, Erin West nói.
Phản hồi với WIRED, Tether tuyên bố lên án mạnh mẽ nạn buôn người, lao động cưỡng bức và bóc lột tình dục, đồng thời nhấn mạnh đã hợp tác với 330 cơ quan thực thi pháp luật trên toàn cầu trong hơn 2.000 vụ việc; đóng băng khoảng 4 tỉ USD Tether; phát hành lại gần 1 tỉ USD để phục hồi tài sản và bồi thường nạn nhân. Tether tiết lộ họ hợp tác và tài trợ cho một số chương trình của Liên Hợp Quốc tập trung vào chống buôn người và lừa đảo.
“Cần phân biệt giữa việc công cụ tài chính bị tội phạm lợi dụng và chính công cụ đó. Stablecoin cũng giống nhiều phương tiện tài chính phổ biến khác, có thể bị kẻ xấu sử dụng sai mục đích. Tuy nhiên, blockchain công khai vẫn cho phép cơ quan chức năng theo dõi và truy vết giao dịch minh bạch hơn nhiều so với các mạng lưới buôn người dùng tiền mặt, vốn hiện vẫn là hình thức chủ yếu trong các hoạt động tội phạm này trên toàn cầu”, Tether tuyên bố.
Khi WIRED liên hệ, Telegram cho biết các hoạt động phạm pháp như buôn người hay rửa tiền đều bị cấm theo điều khoản dịch vụ của nền tảng và sẽ bị gỡ bỏ ngay khi phát hiện. Telegram nói rằng họ có trang thống kê kiểm duyệt nội dung và nhắc đến việc đã chặn kênh Xinbi Guarantee cùng Huione Guarantee vào tháng 5.2025. Song trên thực tế, cả hai chợ đen này đều sớm hoạt động trở lại trên Telegram những tháng sau đó: Xinbi Guarantee lập lại các kênh mới, còn Huione Guarantee đổi tên thành Tudou Guarantee để tiếp tục vận hành.
Nghiên cứu của Chainalysis còn đề cập việc tiền mã hóa được dùng để mua bán nội dung xâm hại tình dục trẻ em (CSAM). Dù tổng giá trị giao dịch nhỏ hơn nhiều, tác hại với nạn nhân là không thể đo bằng tiền. Khoảng một nửa giao dịch CSAM dưới 100 USD, cho thấy mức độ rẻ và dễ tiếp cận. Đáng lo ngại, nội dung từ các cộng đồng cực đoan, vốn sử dụng thủ đoạn ép trẻ vị thành niên tự quay video nhạy cảm, hiện ngày càng xuất hiện trở lại trên các chợ thương mại và được rao bán bằng tiền mã hóa.
Khác các hình thức buôn người khác chủ yếu dùng stablecoin, giao dịch CSAM vẫn phần lớn sử dụng Bitcoin, dù nhiều chợ đen chuyển sang Monero (tiền mã hóa chú trọng quyền riêng tư) để rửa tiền.
Internet Watch Foundation, tổ chức phi lợi nhuận chống lạm dụng tình dục trẻ em có trụ sở tại Anh, nhận thấy sự gia tăng đều đặn của việc sử dụng tiền mã hóa để mua bán CSAM trong 5 năm qua. Dù các giao dịch Bitcoin có thể bị truy vết, việc thanh toán xuyên biên giới của đồng tiền mã hóa này cho phép các đối tượng trả tiền để lưu trữ nội dung CSAM ở một quốc gia khác, thường là tại Mỹ, khiến việc điều tra và xử lý của cơ quan chức năng trở nên phức tạp hơn.
Chainalysis cho rằng dù tiền mã hóa có thể tiếp tay cho nạn buôn người, nó cũng tạo cơ hội cho cơ quan chức năng nhắm vào các điểm yếu như hệ thống stablecoin tập trung và chợ đen bảo chứng trên Telegram - vốn là điểm rút tiền của những ngành công nghiệp bóc lột con người này.
“Đây là những cơ hội hàng đầu để lực lượng thực thi pháp luật can thiệp. Thế nhưng, họ cần hành động nhanh hơn và đầu tư nhiều nguồn lực hơn để hiểu cách các hệ thống này vận hành, vì chúng sẽ còn tiếp tục thay đổi và tinh vi hơn”, Tom McLouth cảnh báo.
Sơn Vân