“Trường Sĩ quan Chính trị là cơ sở đào tạo đại học, sau đại học, hợp tác đào tạo quốc tế, cung cấp đội ngũ sĩ quan chính trị cấp phân đội, giáo viên khoa học xã hội và nhân văn, cán bộ khoa học trình độ đại học, sau đại học và nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, góp phần xây dựng Quân đội, xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” (1). Mục tiêu xuyên suốt của Nhà trường là đào tạo những cán bộ chính trị “vừa hồng, vừa chuyên” cho Quân đội. Thực tiễn cho thấy, để hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường, học viên không chỉ cần có trình độ, năng lực, phương pháp, tác phong công tác mà còn phải có đạo đức cách mạng. Vì vậy, các nhà trường quân đội nói chung, Trường Sĩ quan Chính trị nói riêng luôn xác định giáo dục, rèn luyện, nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng cho học viên là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong quá trình đào tạo.
Học viên Trường Si quan Chính trị
Nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò, tầm quan trọng của đạo đức cách mạng đối với người cán bộ nói chung, học viên Nhà trường nói riêng, những năm qua, Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường, các cơ quan, khoa giáo viên, đơn vị quản lý học viên đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện đồng bộ nhiều chủ trương, biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho học viên. Nội dung giáo dục được cụ thể hóa, gắn với mục tiêu, yêu cầu đào tạo sĩ quan chính trị cấp phân đội; hình thức, phương pháp từng bước được đổi mới theo hướng kết hợp giữa giáo dục chính khóa với hoạt động ngoại khóa, giữa lý luận với thực tiễn. Công tác quản lý, rèn luyện học viên được duy trì nền nếp; vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ, giảng viên được phát huy; các phong trào thi đua, các cuộc vận động được triển khai sâu rộng, góp phần tạo môi trường sư phạm quân sự lành mạnh, thúc đẩy học viên tự giác tu dưỡng, rèn luyện. Nhờ đó, đại đa số học viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm, có động cơ, thái độ học tập, rèn luyện đúng đắn, đáp ứng yêu cầu, mục tiêu đào tạo.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hành đạo đức cách mạng của học viên vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Nhận thức của một bộ phận học viên về vị trí, ý nghĩa của việc tự tu dưỡng, rèn luyện chưa thật sâu sắc; động cơ phấn đấu có mặt chưa bền vững, tính tự giác trong thực hành đạo đức còn hạn chế. Nội dung, hình thức, biện pháp giáo dục, rèn luyện ở một số thời điểm còn chậm đổi mới, chưa thật sự sát với đặc điểm đối tượng và yêu cầu thực tiễn; việc gắn kết giữa giáo dục trong Nhà trường với hoạt động thực tiễn có mặt chưa chặt chẽ. Việc phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác của học viên trong tự tu dưỡng, rèn luyện chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Trong thời gian tới, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, các yếu tố an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Cùng với đó, mặt trái của cơ chế thị trường, quá trình Hội nhập quốc tế và sự bùng nổ thông tin trên không gian mạng, cùng với âm mưu, thủ đoạn chống phá ngày càng tinh vi của các thế lực thù địch, đã và đang tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm, tâm lý, đạo đức, lối sống của học viên. Những yếu tố đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với việc giữ vững bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ tương lai. Vì vậy, nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng cho học viên Trường Sĩ quan Chính trị không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn là yêu cầu cấp thiết hiện nay. Trên cơ sở đó, cần tập trung triển khai thực biện đồng bộ, hiệu quả một số giải pháp sau:
Một là, tạo sự chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng đối với nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay
Đây là giải pháp quan trọng hàng đầu, giữ vai trò định hướng, chỉ đạo toàn bộ hoạt động thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay. Bởi vì, xét cho đến cùng, mọi hoạt động của con người đều bắt đầu từ nhận thức. Nhận thức đúng mới có hành động đúng, đó là vấn đề có tính quy luật. Khi đã nhận thức đúng thì hiệu quả hành động sẽ từng bước được nâng cao. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Tư tưởng đúng thì hành động mới khỏi sai lầm và mới làm tròn nhiệm vụ cách mạng được” (2). Vì vậy, thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị chỉ có kết quả tốt khi các tổ chức, các lực lượng nhận thức đúng về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của việc thực hành đạo đức cách mạng, từ đó nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong các hoạt động thực hành.
Để tạo sự chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm cho các tổ chức, các lực lượng trong thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay cần tập trung vào một số nội dung như: Giáo dục cho các tổ chức, lực lượng về vị trí, vai trò của đạo đức cách mạng; sự cần thiết phải nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng cho học viên; những thuận lợi, khó khăn trong nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng của học viên hiện nay. Đồng thời, giáo dục về vai trò, quyền hạn, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng đối với nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng của học viên hiện nay.
Tạo sự chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm cho các tổ chức, lực lượng phải được tiến hành thường xuyên, liên tục thông qua các hình thức như: Thường xuyên nghiên cứu, quán triệt và vận dụng có hiệu quả các nghị quyết, chỉ thị của các cấp có liên quan đến thực hành đạo đức cách mạng; đẩy mạnh công tác tuyên truyền về thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị; thông qua sinh hoạt các tổ chức, các lực lượng trong đơn vị. Đồng thời, thông qua giao ban, hội ý, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm…
Hai là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và hướng dẫn của cấp ủy, cán bộ chủ trì cơ quan chức năng đối với nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị
Sự lãnh đạo, chỉ đạo và hướng dẫn của cấp ủy, cán bộ chủ trì, các cơ quan chức năng là nhân tố cơ bản quan trọng hàng đầu, quyết định đến chất lượng, hiệu quả thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay.
Theo đó, cấp ủy các cấp cần chủ động xây dựng nghị quyết chuyên đề về thực hành đạo đức cách mạng, xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương hướng và biện pháp thực hiện phù hợp. Đồng thời, tổ chức quán triệt, hướng dẫn học viên thực hiện nghiêm các quy định bảo đảm đúng định hướng, có chiều sâu, mang tính giáo dục cao; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát định kỳ, khách quan để kịp thời phát hiện, khắc phục hạn chế trong thực hành đạo đức cách mạng; đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho các lực lượng.
Đồng thời, cán bộ chủ trì trên cơ sở quán triệt đầy đủ các nghị quyết, chỉ thị của cấp trên, chủ động xây dựng, triển khai kế hoạch giáo dục, rèn luyện thực hành đạo đức cách mạng phù hợp với thực tiễn; thể hiện là tấm gương mẫu mực về đạo đức, lối sống và tinh thần trách nhiệm. Cần linh hoạt, sáng tạo trong tổ chức các hoạt động tư tưởng, tạo môi trường làm việc dân chủ, khích lệ học viên, chủ động lắng nghe, giải quyết kịp thời những tâm tư, nguyện vọng, tạo động lực để học viên yên tâm công tác, phấn đấu, rèn luyện.
Cùng với đó, các cơ quan chức năng của Nhà trường, nhất là Phòng Chính trị cần chủ động quán triệt các nghị quyết, chỉ thị của cấp ủy đảng các cấp, phối hợp chặt chẽ với Phòng Đào tạo trong việc tham mưu cho Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường xây dựng kế hoạch, nội dung, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động thực hành đạo đức cách mạng của học viên. Các cơ quan chức năng khác trong Nhà trường cũng cần phối hợp trong việc giám sát, kiểm tra và đánh giá kết quả thực hiện chương trình, kế hoạch thực hành đạo đức cách mạng của học viên.
Ba là, xác định đúng nội dung, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, biện pháp nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay
Đây là giải pháp giữ vai trò then chốt, tác động trực tiếp đến nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay.
Theo đó, nội dung nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng của học viên cần tập trung vào các nội dung như: Lòng yêu nước, trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; sự vững vàng về chính trị, tư tưởng; khả năng vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào quá trình học tập, rèn luyện; nêu cao ý thức tổ chức kỷ luật, kiên quyết chống tiêu cực, tích cực đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chống biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; đoàn kết, nhân ái, gần gũi với đồng chí, đồng đội và Nhân dân, giữ gìn phẩm chất người quân nhân cách mạng.
Cùng với xác định đúng nội dung, cần quán triệt, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức biện pháp thực hành đạo đức cách mạng của học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị. Theo đó cần tập trung vào một số hình thức biện pháp cơ bản như: thông qua việc xây dựng chương trình, kế hoạch tu dưỡng đạo đức gắn với kế hoạch công tác hằng năm; đăng ký nội dung phấn đấu, cam kết rèn luyện theo các tiêu chí cụ thể; thường xuyên tự soi, tự sửa. Đồng thời, thông qua sinh hoạt các tổ chức để nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng của học viên. Bên cạnh đó, thông qua vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ các cấp để tạo sức lan tỏa, thúc đẩy giảng viên tự giác học tập và noi theo.
Bốn là, phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong tự tu dưỡng, rèn luyện nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng hiện nay
Đây là nội dung, biện pháp có vị trí đặc biệt quan trọng, giữ vai trò “nội lực” quyết định tính bền vững trong nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Muốn có nhiều cán bộ, Đảng phải giúp cán bộ tự học tập. Đảng đã giúp, cán bộ phải chịu khó học” (3).
Theo đó, nội dung của biện pháp tập trung vào việc xây dựng động cơ, trách nhiệm tự tu dưỡng, rèn luyện đúng đắn cho học viên; xây dựng chương trình, kế hoạch, cam kết trong học tập, rèn luyện của học viên; xác định đúng nội dung và hình thức biện pháp tự tu dưỡng, rèn luyện bản thân; phát huy vai trò nêu gương của học viên trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; gắn với đấu tranh phòng, chống các biểu hiện suy thoái về đạo đức, lối sống.
Để thực hiện tốt các nội dung trên, cần triển khai đồng bộ các biện pháp thiết thực, hiệu quả như: Tăng cường giáo dục, định hướng nhận thức nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm và động cơ phấn đấu của học viên, làm rõ vai trò của tự tu dưỡng, rèn luyện đối với sự trưởng thành của mỗi cá nhân và yêu cầu nhiệm vụ của Quân đội; xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chí, chuẩn mực cụ thể để học viên làm căn cứ tự soi, tự sửa, tổ chức cho học viên đăng ký mục tiêu phấn đấu, xây dựng kế hoạch rèn luyện cá nhân gắn với từng giai đoạn đào tạo; kết hợp chặt chẽ giữa quản lý của tổ chức với tự quản của học viên; gắn tự tu dưỡng, rèn luyện với các hoạt động thực tiễn, phong trào thi đua và môi trường văn hóa sư phạm quân sự lành mạnh, qua đó tạo động lực và điều kiện để học viên phát huy cao nhất tính tích cực, chủ động, sáng tạo của bản thân.
Năm là, phát huy sức mạnh tổng hợp trong nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay
Đây là nội dung, biện pháp có vị trí quan trọng, mang tính bảo đảm và khuếch đại hiệu quả của toàn bộ hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị.
Nội dung của giải pháp tập trung vào việc xác lập và vận hành cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các chủ thể trong và ngoài Nhà trường tham gia vào quá trình giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho học viên. Trọng tâm là phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy, quản lý điều hành của chỉ huy, chức năng tham mưu, hướng dẫn của các cơ quan chức năng; đồng thời, đề cao trách nhiệm của đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý học viên, các tổ chức quần chúng và bản thân học viên. Bên cạnh đó, cần gắn kết chặt chẽ giữa các hoạt động giáo dục trong Nhà trường với thực tiễn đơn vị cơ sở, giữa giáo dục chính khóa với hoạt động ngoại khóa, giữa rèn luyện trong tổ chức với tự tu dưỡng cá nhân. Nội dung này cũng bao hàm việc khai thác, sử dụng hiệu quả các yếu tố của môi trường văn hóa sư phạm quân sự, truyền thống đơn vị, dư luận tập thể và các phong trào thi đua nhằm tạo tác động đa chiều đến nhận thức và hành vi của học viên.
Để thực hiện tốt các nội dung trên, cần triển khai đồng bộ các biện pháp cụ thể, thiết thực. Trước hết, xây dựng và hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các lực lượng trong Nhà trường theo hướng rõ chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm và mối quan hệ công tác, bảo đảm thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Đồng thời, nâng cao chất lượng công tác tham mưu của các cơ quan chức năng, kịp thời đề xuất chủ trương, biện pháp phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Cùng với đó, phát huy vai trò nêu gương và trách nhiệm trực tiếp của đội ngũ cán bộ, giảng viên trong giáo dục, quản lý và rèn luyện học viên; tăng cường sự phối hợp giữa Nhà trường với đơn vị cơ sở trong tổ chức thực hành, thực tập, qua đó gắn lý luận với thực tiễn. Bên cạnh đó, chú trọng xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân sự lành mạnh, phát huy vai trò của tập thể, dư luận và các phong trào thi đua trong định hướng hành vi đạo đức; thường xuyên kiểm tra, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm việc phối hợp giữa các lực lượng, kịp thời điều chỉnh những bất cập nhằm bảo đảm sức mạnh tổng hợp được phát huy hiệu quả, bền vững.
Nâng cao chất lượng thực hành đạo đức cách mạng của học viên Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa trực tiếp đối với việc xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị “vừa hồng, vừa chuyên”, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong tình hình mới. Các giải pháp được đề xuất tuy có vị trí, vai trò khác nhau, song thống nhất trong một chỉnh thể, có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại và bổ trợ lẫn nhau, bảo đảm tính đồng bộ trong tổ chức thực hiện. Vì vậy, cần triển khai một cách kiên trì, thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, gắn chặt giữa giáo dục, rèn luyện với thực tiễn hoạt động của học viên. Thực hiện hiệu quả các giải pháp này sẽ góp phần quan trọng hình thành, củng cố phẩm chất đạo đức cách mạng, bản lĩnh chính trị vững vàng, lối sống trong sáng, lành mạnh cho học viên, qua đó tạo nền tảng vững chắc để họ hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ của người sĩ quan chính trị cấp phân đội, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
(1). Trường Sĩ quan Chính trị, Quyết định số 2070/QĐ-SQCT, ngày 24/6/2025, ban hành “Sứ mạng, triết lý giáo dục, mục tiêu, văn hóa, tầm nhìn và chính sách chất lượng” của Trường Sĩ quan Chính trị.
(2). Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.360.
(3). Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.15.
Đinh Cao Thành (Trường Đại học Chính trị)