Năng lực công nghệ quân sự Đan Mạch có đủ để phòng thủ Greenland?

6 giờ trướcBài gốc

Thay vì theo đuổi mô hình quân đội đông đảo, Đan Mạch lựa chọn chiến lược “tinh gọn - công nghệ cao”, đặt trọng tâm vào khả năng tác chiến chuyên nghiệp và mức độ liên kết sâu với NATO. Năng lực quốc phòng của Đan Mạch hiện được hình thành từ hai trụ cột chính gồm lực lượng vũ trang hiện đại ở cấp quốc gia và hệ thống giám sát - kiểm soát chủ quyền tại Greenland.

Trong nhiều thập kỷ, binh sĩ Đan Mạch đã sát cánh cùng quân đội Mỹ tại các chiến trường khốc liệt như Afghanistan và Iraq.Thậm chí chịu tỷ lệ thương vong trên đầu người cao hơn cả Mỹ. Tuy nhiên, thách thức chiến lược lớn nhất của Đan Mạch không nằm ở các sa mạc Trung Đông, mà nằm ở vùng băng giá rộng lớn Greenland. Việc bảo vệ hòn đảo lớn nhất thế giới này đặt ra một bài toán nan giải về nguồn lực, buộc Đan Mạch phải kết hợp giữa năng lực quân sự tinh gọn và đòn bẩy ngoại giao từ các liên minh quân sự.

Binh sĩ Đan Mạch tham gia cuộc tập trận chung cùng lực lượng Đức, Pháp, Thụy Điển và Na Uy tại Greenland hồi tháng 9 năm ngoái - Ảnh: Reuters

Lực lượng vũ trang Đan Mạch

Quân đội Đan Mạch duy trì quân số thường trực khoảng 20.000 người, được tổ chức chủ yếu để tham gia các chiến dịch đa quốc gia thay vì phòng thủ lãnh thổ đơn lẻ. Triết lý “chất lượng hơn số lượng” thể hiện rõ trong cơ cấu trang bị và học thuyết tác chiến của nước này.

Ở lĩnh vực không quân, Đan Mạch đang thực hiện bước chuyển đổi quan trọng khi thay thế toàn bộ phi đội F-16 bằng tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm F-35A. Việc đưa F-35A vào biên chế không chỉ nâng cao năng lực tác chiến không đối không và không đối đất, mà còn giúp Đan Mạch trở thành một nút chia sẻ thông tin tình báo quan trọng trong mạng lưới NATO nhờ hệ thống cảm biến và kết nối dữ liệu tiên tiến của dòng máy bay này.

Tiêm kích F-35A của Đan Mạch - Ảnh: The Aviationist

Bên cạnh đó, các máy bay vận tải C-130J Super Hercules đảm nhiệm vai trò hậu cần chiến lược, trong khi phi đội Challenger 604 được sử dụng cho nhiệm vụ giám sát biển, đặc biệt phù hợp với điều kiện khắc nghiệt tại Bắc Cực.

Máy bay vận tải C-130J Super Hercules của Đan Mạch - Ảnh: Wikimedia Commons

Trên biển, Hải quân Hoàng gia Đan Mạch được đánh giá cao nhờ các thiết kế tàu chiến tối ưu cho môi trường Bắc Đại Tây Dương. Tàu hộ vệ lớp Iver Huitfeldt giữ vai trò nòng cốt trong phòng không khu vực, được trang bị radar mảng pha hiện đại và hệ thống phóng thẳng đứng mang tên lửa SM-2 và ESSM, cho phép tích hợp trực tiếp vào lưới phòng thủ tên lửa của NATO.

Tàu hộ vệ lớp Iver Huitfeldt của Hải quân Đan Mạch - Ảnh: Wikipedia

Song song đó, tàu lớp Absalon - thiết kế lai giữa tàu chiến và tàu vận tải - mang lại tính linh hoạt cao khi vừa có thể tác chiến, vừa thực hiện nhiệm vụ nhân đạo hoặc đổ bộ. Riêng tại khu vực Greenland, các tàu tuần tra lớp Thetis và Knud Rasmussen với thân vỏ gia cố chống băng đảm nhiệm vai trò tuần tra chủ quyền và thực thi pháp luật trên biển trong thời gian dài.

Đối với lục quân, Đan Mạch tập trung xây dựng các đơn vị cơ giới hóa hạng nhẹ và trung bình, có khả năng triển khai nhanh. Dù không sở hữu vũ khí hạt nhân hay lực lượng tên lửa chiến lược, binh sĩ Đan Mạch được đánh giá cao về kinh nghiệm thực chiến nhờ tham gia thường xuyên các chiến dịch tại Afghanistan và Iraq.

Phòng thủ Greenland

Với diện tích rộng lớn cùng điều kiện tự nhiên đặc biệt khắc nghiệt, Greenland đặt ra những yêu cầu riêng biệt đối với công tác quốc phòng. Trước thực tế đó, Đan Mạch áp dụng cách tiếp cận linh hoạt, kết hợp giữa sự hiện diện quân sự ở mức tối thiểu nhằm khẳng định chủ quyền và sự bảo trợ an ninh chiến lược từ Hoa Kỳ.

Bộ Chỉ huy Bắc Cực, đặt tại Nuuk, đóng vai trò trung tâm trong việc điều phối toàn bộ hoạt động quân sự, giám sát và tìm kiếm cứu nạn trên đảo. Song song với đó, Đội tuần tra Sirius - đơn vị đặc nhiệm tinh nhuệ sử dụng xe chó kéo, đảm nhiệm việc tuần tra thường xuyên tại khu vực Đông Bắc Greenland hẻo lánh, qua đó duy trì sự hiện diện liên tục mang ý nghĩa pháp lý quan trọng trong việc củng cố yêu sách chủ quyền theo luật pháp quốc tế.

Trên biển, nhiệm vụ bảo đảm an ninh và thực thi chủ quyền tại Greenland và quần đảo Faroe chủ yếu do Hải đội 1 của Hải quân Hoàng gia Đan Mạch đảm trách. Tính đến năm 2023, lực lượng này bao gồm bốn tàu tuần tra lớp Thetis, ba tàu tuần tra lớp Knud Rasmussen và du thuyền hoàng gia HDMY Dannebrog, trong đó con tàu hoàng gia cũng được giao vai trò thứ cấp về giám sát và cứu nạn trên biển.

Theo kế hoạch sau năm 2025, các tàu lớp Thetis sẽ dần được thay thế bằng lớp tàu đa nhiệm MPV80 do Odense Maritime Technology và SH Defence phát triển. Điểm nổi bật của lớp tàu mới này là thiết kế mô-đun, cho phép lắp đặt linh hoạt các gói trang bị khác nhau như rà phá hoặc rải thủy lôi, tùy theo yêu cầu nhiệm vụ cụ thể.

Đồ họa mô tả sự hiện diện của quân đội Đan Mạch tại Greenland - Ảnh: Bộ Quốc Phòng Đan Mạch

Bên cạnh đó, công tác tìm kiếm, cứu nạn tại Greenland được thực hiện trên cơ sở phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tư lệnh Bắc Cực liên quân của Lực lượng Vũ trang Đan Mạch và lực lượng cảnh sát Greenland. Ngoài các đơn vị hải quân, Trung tâm Điều phối Cứu nạn Liên hợp Greenland (JRCC) có thể huy động, khi cần thiết, các máy bay C-130J và Challenger 604 của Không quân Hoàng gia Đan Mạch. Trong đó, C-130J đảm nhiệm vai trò tiếp tế và bảo đảm hậu cần cho các lực lượng Đan Mạch đồn trú trên đảo, còn Challenger 604 hỗ trợ các nhiệm vụ giám sát tại khu vực Bắc Cực; từ năm 2021, một chiếc đã được triển khai thường trực tại Kangerlussuaq.

Đáng chú ý, đầu năm 2024, Quốc hội Đan Mạch đã đạt được thỏa thuận về một gói tăng cường quốc phòng mới, trong đó bao gồm kế hoạch triển khai các phương tiện giám sát hiện đại hơn tại Greenland. Trọng tâm của gói này là việc đưa vào sử dụng các máy bay không người lái tầm xa General Atomics MQ-9 Reaper, qua đó nâng cao đáng kể năng lực kiểm soát và theo dõi một không gian lãnh thổ rộng lớn nhưng thưa thớt lực lượng như Greenland.

Vai trò lịch sử của Mỹ với Đan Mạch và Greenland

Mặc dù sở hữu những đơn vị tinh nhuệ, Đan Mạch thừa nhận một thực tế rằng họ không thể tự mình bảo vệ Greenland về mặt quân sự theo nghĩa truyền thống. Chiến lược của Đan Mạch dựa trên nguyên tắc phòng thủ tập thể chứ không phải hành động đơn phương. Sức mạnh của Đan Mạch nằm ở sự liên kết và độ tin cậy với tư cách là một đồng minh, thay vì sự tự chủ hoàn toàn. Điều này dẫn đến một nghịch lý chiến lược: Đan Mạch nắm giữ chủ quyền pháp lý và hành chính đối với Greenland, nhưng chiếc ô an ninh thực sự lại phụ thuộc rất lớn vào Mỹ. Lịch sử đã chứng minh điều này qua các hiệp định phòng thủ từ thời Thế chiến thứ hai, khi Mỹ xây dựng các căn cứ không quân, cảng biển và trạm radar tại đây để ngăn chặn Đức Quốc xã.

Mối quan hệ này được củng cố trong Chiến tranh Lạnh và duy trì đến ngày nay thông qua Hiệp định Phòng thủ Greenland năm 1951 và tư cách thành viên NATO của Đan Mạch. Mỹ vẫn duy trì căn cứ Không quân Thule (nay là căn cứ không gian Pituffik), một mắt xích quan trọng trong hệ thống cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo và giám sát không gian của Mỹ.

Căn cứ quân sự Mỹ tại Greenland nhìn từ trên cao - Ảnh: Wikipedia

Sự hiện diện của quân đội Mỹ đảm bảo rằng bất kỳ mối đe dọa quân sự lớn nào đối với Greenland cũng sẽ kích hoạt phản ứng từ siêu cường này. Do đó, vai trò của quân đội Đan Mạch tại đây mang tính chất khẳng định chủ quyền, thực thi pháp luật và giám sát hơn là chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh tổng lực. Đan Mạch sử dụng quân đội của mình như một công cụ chính sách đối ngoại, đóng góp vào các nhiệm vụ quốc tế để duy trì vị thế và đảm bảo cam kết an ninh từ các đồng minh lớn.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc này cũng đặt ra những câu hỏi về tính bền vững nếu hệ thống liên minh bị lung lay. Những tuyên bố mạnh mẽ từ Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc kiểm soát Greenland đã buộc Đan Mạch phải đánh giá lại vị thế của mình.

Kịch bản giả định: Nếu Mỹ tấn công Greenland?

Nếu Mỹ - đồng minh và đối tác an ninh then chốt - sử dụng vũ lực để kiểm soát Greenland, cán cân quân sự sẽ nghiêng hoàn toàn về phía Washington. Lực lượng Đan Mạch tại Greenland vốn được thiết kế cho nhiệm vụ tuần tra thời bình, không có khả năng chống đỡ một chiến dịch quân sự cường độ cao.

Mỹ áp đảo hoàn toàn về năng lực quân sự so với Đan Mạch - Ảnh: Internet

Trên biển, các tàu tuần tra của Đan Mạch chỉ được trang bị vũ khí hạng nhẹ và sẽ nhanh chóng bị vô hiệu hóa bởi tàu ngầm hạt nhân hoặc nhóm tác chiến tàu sân bay của Mỹ từ khoảng cách xa. Trên bộ, ngay cả đơn vị tinh nhuệ nhất là đội tuần tra Sirius cũng chỉ có vũ khí cá nhân và phương tiện cơ động thô sơ, không thể đối đầu với lực lượng Thủy quân Lục chiến hay đặc nhiệm Mỹ được hỗ trợ bởi không quân và thiết giáp. Trên không, Greenland hoàn toàn không có hệ thống phòng không hay tiêm kích đồn trú, khiến ưu thế trên không thuộc tuyệt đối về phía Mỹ ngay từ đầu.

Đáng chú ý, Mỹ không cần triển khai một chiến dịch đổ bộ phức tạp, bởi họ đã hiện diện sẵn trên đảo thông qua căn cứ Pituffik và hệ thống hạ tầng sân bay do chính Mỹ xây dựng từ Thế chiến II. Trong bối cảnh đó, việc kiểm soát các đầu mối giao thông và liên lạc chỉ mang tính thủ tục.

Trước sự chênh lệch tuyệt đối về sức mạnh, “phòng thủ” của Đan Mạch trong kịch bản này sẽ chuyển hoàn toàn sang mặt trận ngoại giao. Đan Mạch nhiều khả năng sẽ ra lệnh không kháng cự vũ trang nhằm tránh thương vong không cần thiết, đồng thời tìm cách kích hoạt các cơ chế của NATO và Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, với vai trò trung tâm của Mỹ trong liên minh, hiệu quả thực tế của các biện pháp này sẽ rất hạn chế.

Mặc dù khả năng xảy ra xung đột quân sự trực tiếp tại Greenland được đánh giá là thấp, nhưng sự cạnh tranh địa chính trị tại Bắc Cực đang gia tăng. Biến đổi khí hậu làm tan băng, mở ra các tuyến đường hàng hải mới và khả năng tiếp cận các nguồn tài nguyên thiên nhiên chưa được khai thác, biến Greenland trở thành tâm điểm chú ý của các cường quốc.

Hoàng Vũ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/nang-luc-cong-nghe-quan-su-dan-mach-co-du-de-phong-thu-greenland-244802.html