Chính phủ vừa có Nghị định 141 ngày 29/4 sửa quy định về ngưỡng miễn thuế với cá nhân, hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng một năm, gấp đôi mức hiện hành. Nhóm này sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, giá trị gia tăng (VAT).
Tương tự, doanh nghiệp nhỏ cũng lần đầu được áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế 1 tỷ đồng mỗi năm. Đây là điểm mới so với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành - vốn chỉ quy định ưu đãi về thời gian miễn, giảm hoặc mức thuế suất, chưa có ngưỡng miễn với đối tượng này.
Quy định miễn thuế không áp dụng với công ty con hoặc có quan hệ liên kết với doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện miễn thuế.
Nghị định này có hiệu lực từ 1/1/2026. Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống đã kê khai, nộp thuế trong quý đầu năm, thì số thuế đã nộp được bù trừ hoặc hoàn trả lại.
Hộ, cá nhân doanh thu trên 1 tỷ đồng phải dùng hóa đơn điện tử có mã hoặc từ máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế. Trường hợp mới ra kinh doanh xác định doanh thu dưới 1 tỷ đồng nhưng trong năm tính thuế có doanh thu vượt ngưỡng sẽ phải đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trong vòng 30 ngày.
Ảnh minh họa
Doanh nghiệp mới thành lập, nếu dự kiến doanh thu năm không quá 1 tỷ đồng, không phải tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Cuối kỳ, nếu doanh thu thực tế vượt ngưỡng này, doanh nghiệp kê khai, quyết toán theo quy định và không bị tính tiền chậm nộp.
Số liệu của cơ quan thuế cho thấy khoảng 2,56 triệu hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng. Bộ Tài chính ước tính ngân sách nhà nước giảm thu khoảng 4.850 tỷ đồng so với chính sách hiện hành (ngưỡng 500 triệu đồng), và khoảng 16.650 tỷ đồng nếu so với 2025 khi còn áp dụng thuế khoán và ngưỡng 100 triệu đồng.
Trước đó, Bộ Tài chính lý giải việc nâng ngưỡng nhằm hỗ trợ khu vực kinh doanh nhỏ lẻ trong bối cảnh chi phí đầu vào, đặc biệt là nhiên liệu và logistics tăng cao, sức mua suy yếu. Chính sách cũng hướng tới thiết kế hệ thống thuế "khoa học, hợp lý", giảm động cơ trốn, tránh thuế. Ngoài ra, việc miễn thuế ở ngưỡng cao hơn sẽ giúp hộ kinh doanh duy trì hoạt động, có dư địa tích lũy để mở rộng và chuyển đổi thành doanh nghiệp, từ đó "nuôi dưỡng nguồn thu" lâu dài.
Với nhóm doanh nghiệp, chính sách góp phần khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp với quản trị chuyên nghiệp, điều kiện mở rộng quy mô, hiệu quả. Quy định này cũng nhằm thực hiện mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp đến 2030 theo Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị. Dự kiến, số thuế thu nhập doanh nghiệp được miễn ước khoảng 2.164 tỷ đồng, tương ứng khoảng 235.800 doanh nghiệp được hưởng lợi.
Hiện nay, khu vực hộ kinh doanh cá thể vẫn chiếm tỷ trọng rất lớn trong nền kinh tế Việt Nam. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê Việt Nam, cả nước có khoảng 5-5,5 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động, đóng góp đáng kể vào GDP và tạo sinh kế cho hàng chục triệu lao động. Riêng TP.HCM, tính đến cuối năm 2025, Thuế TP.HCM đang quản lý 364.461 hộ kinh doanh ổn định. Trong đó, có 345.893 hộ khoán. Trong số này, có hơn 179.000 hộ có doanh thu từ 200 triệu đồng/năm trở xuống; hơn 163.000 hộ doanh thu trên 200 triệu đến 3 tỷ đồng/năm; 3.099 hộ có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm.
Tuy nhiên, phần lớn các hộ này hoạt động ở quy mô nhỏ, trình độ quản trị hạn chế và chưa tham gia đầy đủ vào khu vực kinh tế chính thức. Chính phủ đã đặt mục tiêu thúc đẩy quá trình “nâng cấp” hộ kinh doanh lên doanh nghiệp nhằm mở rộng khu vực kinh tế chính thức, tăng tính minh bạch và khả năng tiếp cận vốn, công nghệ. Các chính sách hỗ trợ tập trung vào cải cách thủ tục đăng ký, ưu đãi thuế và nâng cao năng lực quản trị. Mục tiêu dài hạn là đạt khoảng 1,5-2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, trong đó một phần quan trọng đến từ chuyển đổi hộ kinh doanh - lực lượng được xem là “vùng trũng” nhưng giàu tiềm năng nếu được khơi thông đúng cách.
Hoàng Hải