Nắng phía lưng đồi

4 giờ trướcBài gốc

Dự án đô thị cao cấp Đào Tấn Diamond ở ngã ba Đào Tấn, Đồng Khởi, Trần Thái Tông, tạo nên một diện mạo mới cho đô thị Huế. Ảnh: Ngọc Hòa

Chuyển tiếp giữa núi rừng và bình nguyên, những ngọn đồi Hương An, Xước Dũ ở phía bắc và Dương Xuân, Phước Quả, Tam Thai… ở phía nam sông Hương như gạch nối cảnh quan đa dạng của sông núi hữu tình. Đô thị Huế đang vươn cánh tay ra đầm phá, ven biển thì vùng gò đồi ấy như tấm lưng vững chãi, che chắn gió mưa, bão lũ. Những nghĩa địa được thu hẹp dần, nhường chỗ cho những phố đồi, hoa viên được điểm xuyết với những danh thắng nổi tiếng hấp dẫn du khách như Bân Sơn, Thiên An, Vọng Cảnh, Huyền Không Sơn Thượng…

Huế đã và đang làm thức dậy một vùng gò đồi thành những con phố sinh động, tăng quỹ đất để bố trí tái định cư khi giải tỏa một số khu dân cư liên quan đến các dự án xây dựng, bảo tồn di sản và bảo đảm dân sinh. Khu tái định cư Trường An hình thành sớm nhất ở một vùng đồi nghĩa địa rộng lớn, buổi đầu để định cư người dân vạn đò sau mở rộng thành một khu đô thị nhộn nhịp với chục tuyến đường ngang dọc. Sau Trường An là các khu đô thị Bình An, Cầu Lim, Xóm Hành, Cư Chánh, các tiểu khu đô thị xen ghép thành những phố đồi khang trang, yên ả với những biệt thự xinh đẹp, những mái ngói lô xô giữa những mảng xanh hoa trái ngọt ngào. Không thiếu những nơi dừng chân cho du khách từ các resort cao cấp như Làng Hành Hương, Về Nguồn, ANhill Boutique đến các khách sạn, nhà nghỉ, homestay trong các phố đồi yên ả.

Năm 2025, đường Huyền Trân Công Chúa hoàn thành việc nâng cấp, mở rộng với vỉa hè, cây xanh, hệ thống chiếu sáng tạo nên một cung đường đẹp, mềm mại từ Thành Lồi di tích Chăm xưa qua làng Hương lên đồi Vọng Cảnh vòng về Cư Chánh ven các lăng tẩm đế vương, vườn thiền trầm mặc, cổ kính. Cũng trong năm 2025, đường Vành đai phía nam dài 3,6km đã được khởi động, khơi thông vùng đồi Thủy Xuân từ cầu Nguyễn Hoàng đến khu vực cầu Lim để nối với đường Võ Văn Kiệt, thành một tuyến giao thông quan trọng gắn với biển, đầm phá ở phía đông và cao tốc Bắc Nam ở phía tây, đảm bảo thông suốt cả trong lúc bão lũ. Vùng gò đồi là địa bàn vững chãi chia sẻ với vùng đô thị khi có thiên tai gây ra ở vùng núi Ngự, sông Hương.

Trong buổi bình minh của đô thị Huế, Pierre Poiivre, một thương gia người Pháp đến đô thành Phú Xuân yết kiến chúa Nguyễn vào các năm 1749, 1750 đã mô tả như sau: “Nhà vua có 3 cung điện, mà 2 cái đều nằm ở bờ sông, cái lớn nhất để ở vào mùa thu... Cung điện thứ hai nhỏ hơn, được xây trên một cái gò hơi xa sông một chút và nó có một cánh nhìn ra phía sông. Vua thường ngự ở đó vào mùa đông hay mùa mưa kéo dài đến bốn tháng”. Trong tiến trình lịch sử, vùng đất cao này được chọn làm nơi xây dựng các ngôi cổ tự, nhà thờ lớn, các làng nghề thủ công truyền thống như dệt, làm hương, đúc đồng. Ngay trên nền phế tích phủ Dương Xuân “cung điện thứ hai” ấy, đình làng Dương Xuân Hạ được xây dựng trên sườn đồi, một trong những nơi tránh lũ cho người dân quanh cánh đồng Bàu Vá. Đô thị Huế thường có lũ lụt hàng năm thì vùng gò đồi là cánh tay nối dài cho các vùng bị ngập nặng, dài ngày, nơi trú ẩn cho người, gửi gắm phương tiện, tiếp tế lương thực, thực phẩm, vật dụng trong lũ lụt. Nhờ vậy, từ năm 2020 đến 2025 xảy ra ba đợt lũ lớn, lũ chồng lũ mà người dân vùng lũ đô thị Huế không bị thiếu ăn, thiếu mặc, giảm nhiều tổn thất do lũ gây ra.

Chỉ trong một tuần từ ngày 27/10 đến ngày 2/11 năm 2025, ba cơn lũ lớn tương đương lũ lịch sử năm 1999 đã gây ngập nặng ở thành phố Huế. Hàng nghìn phương tiện ô tô, xe máy đã được di chuyển, gửi ở vùng cao này, những đò máy, ca nô ngược xuôi ứng cứu người dân vùng lũ. Trong khi các phường, xã đôi bờ sông Hương ngập lụt im lìm, lặng lẽ, đêm đến chìm trong bóng tối do cắt điện, thì vùng cao vẫn bình thường trong nhịp sống về đêm. Các đường phố Trần Phú, Đặng Huy Trứ, Đào Tấn, Điện Biên Phủ… như đông hơn, nhộn nhịp hơn thường ngày do các yêu cầu tiếp sức vùng lũ.

Cháu nội của bà Kiều, người lái đò xưa trên bến đò ngang Phường Đúc - Kim Long là Trần Vũ, một trong 40 hộ làm nhà ở khu tái định cư Bàu Vá 4 thuộc diện giải tỏa để thực hiện dự án đường đi bộ ven sông Hương từ cầu Dã Viên đến đường Huyền Trân Công Chúa. Anh cho biết, trước đây do nhà sát mép sông Hương nên chỉ cần nước sông lên báo động 2 là nhà ngập lũ, có năm cả chục lần kê dọn vô cùng vất vả. Khi gia đình anh và hàng chục hộ dân ven sông ngày trước chuyển lên làm nhà mới ở khu đất cao quanh đình Phú Vĩnh thì lần đầu tiên trong đời không đối phó với lũ lụt. Các gia đình ở đây còn hỗ trợ bà con xóm cũ định cư ở khu tái định cư Lịch Đợi thấp hơn, bị ngập lụt. Thật sự đó là một sự đổi đời!

Thành phố Huế định hướng đô thị về hướng đông, đông nam mở cánh cửa ra biển để phát triển, đồng thời khai thác vùng gò đồi phía tây, tây nam, thu hẹp các nghĩa địa tự phát, tạo quỹ đất dân cư phục vụ các dự án xây dựng cũng là bước đi thích hợp. Không chỉ có các khu tái định cư Cầu Lim 2, Thượng 2, Thành Lồi, dự án nhà ở xã hội Bàu Vá 454 căn hộ dần hình thành mà còn có dự án đô thị cao cấp Diamond city Huế với nhiều shophouse 5 tầng đang được khởi công ở ngã ba Đào Tấn, Đồng Khởi, Trần Thái Tông, tạo nên một diện mạo mới cho đô thị Huế trên vùng đất nương rẫy, nghĩa trang xưa.

Nắng vàng chiếu trên đồi núi tây nam đô thị Huế với dòng Hương quanh co là một vẻ đẹp của thành phố thơ mộng, nắng phía lưng đồi với phố thị yên bình tạo nên sức sống mới để Huế phát triển hài hòa giữa núi đồi với sông biển và đầm phá, giữa cổ kính và hiện đại, hướng về một ngày mai trong kỷ nguyên đất nước vươn mình.

Nguyên Du

Nguồn Thừa Thiên Huế : https://huengaynay.vn/doi-song/nang-phia-lung-doi-162819.html