Napoleon Bonaparte: Từ thiếu niên bị bắt nạt đến thiên tài quân sự thế giới

2 giờ trướcBài gốc

Napoleon Bonaparte (1769 - 1821) sinh ra tại đảo Corsica, gia nhập quân đội Cộng hòa Pháp, là người con thứ tư trong gia đình 8 người con và là con trai thứ hai của ông Carlo Bonaparte và bà Letizia Ramolino. Thuở nhỏ, cậu bé Napoleon thường xuyên bị các bạn cùng lớp bắt nạt khiến cậu thu mình trong cô đơn.

Sự vươn lên của ông là một trong những câu chuyện ly kỳ nhất lịch sử châu Âu. Năm 9 tuổi, Napoleon được cha gửi theo học trường quân sự tại Brienne-le Chateau, tỉnh nhỏ gần Troyes, Pháp, nơi ông sớm bộc lộ năng khiếu về quân sự và học hành trước khi theo học tại Học viện Quân sự Pháp.

Khi còn trẻ, ông yêu thích đọc sách, nghiên cứu lịch sử, khoa học và triết học. Napoleon đặc biệt thích các nhân vật anh hùng như Caesar và Alexander Đại đế. Sau này, mỗi khi hoạch định một chiến dịch quân sự, ông cũng đọc sách nghiên cứu về lịch sử, chính trị và văn hóa. Điều đó giúp nhà chỉ huy quân sự chuẩn bị tốt hơn cho những gì sẽ đương đầu và tránh được những sai lầm mà các vị tướng trước đó mắc phải.

Chân dung Napoleon Bonaparte.

Sau tốt nghiệp, Napoleon trở thành sĩ quan pháo binh. Cuộc cách mạng Pháp tạo điều kiện cho ông thăng tiến nhanh chóng trong quân ngũ nhờ tài năng và quyết đoán trên chiến trường.

Napoleon trở thành nhân vật lãnh đạo quyền lực nhất tại Pháp sau biến động chính trị năm 1799. Năm 1804, Napoleon tổ chức lễ đăng quang và trở thành Hoàng đế Napoleon I, trị vì đến năm 1814. Bách khoa toàn thư Britannica đánh giá ông là “một trong những tổng tư lệnh quân sự xuất sắc nhất trong lịch sử”, đồng thời là người góp phần hiện đại hóa quân đội Pháp.

Nhiều nhà nghiên cứu quân sự đánh giá Napoleon là một trong những vị tướng tài giỏi nhất trong lịch sử thế giới. Ông nổi bật bởi khả năng tích hợp chiến thuật, chiến lược và tổ chức, đặc biệt với tốc độ và linh hoạt.

Trong nhiều chiến dịch, ông từng dùng số quân ít hơn đánh bại quân đội quy mô hơn, thông qua các biện pháp như di chuyển nhanh và táo bạo, chia cắt quân địch để tấn công, cắt đường lui của kẻ thù và làm những gì kẻ thù ít nghĩ đến nhất. Nhiều người cho rằng Napoleon là vị tướng tài giỏi nhất lịch sử thế giới.

Các trận đánh lớn như Ulm và Austerlitz (1805) chứng tỏ tư duy chiến lược vượt trội của Napoleon.

Theo The History of Western Civilization II, ông lãnh đạo hơn 60 trận đánh với tỷ lệ thắng áp đảo trong phần lớn sự nghiệp và chỉ thua 7 trận, củng cố danh hiệu của ông như một trong những thiên tài quân sự của thời đại. Giáo sư chiến lược quân sự Carl von Clausewitz, một trong những lý thuyết gia quân sự nổi tiếng nhất, đánh giá Napoleon là bậc thầy trong nghệ thuật chiến tranh, người hình thành nhiều nguyên tắc mà các quân đội hiện đại sau này học theo.

Trong các tài liệu quân sự, Napoleon được ghi nhận về hệ thống quân đoàn (corps system) - các đơn vị có thể hành động độc lập nhưng phối hợp tác chiến hiệu quả, điều mà nhiều học viện quân sự sau này nghiên cứu sâu. Đây là một trong những lý do ông được xem là nhà chiến lược mẫu mực với ảnh hưởng kéo dài lâu dài.

Không chỉ trên chiến trường, Napoleon còn thay đổi cấu trúc quân đội Pháp với hệ thống quân đoàn linh hoạt hơn, khiến quân Pháp có thể huy động nhanh và tác chiến hiệu quả trên nhiều mặt trận. Hệ thống này cùng khả năng phân phối lực lượng là lý do khiến nhiều học viện quân sự sau này nghiên cứu Napoleon như trường hợp mẫu mực trong lịch sử binh pháp.

Một trong những triết lý nổi tiếng của Napoleon là “một đội quân hành quân bằng bao tử”. Theo ông, các binh sĩ nếu không được ăn no và trang bị đầy đủ không thể hy vọng họ chiến đấu mạnh mẽ. Ông luôn chú trọng khâu hậu cần, từng viết nhiều lá thư chỉ đề cập đến giày, nhằm đảm bảo rằng các binh sĩ của ông có thể di chuyển tốt.

Trên chiến trường, Napoleon toát ra khí thế chiến thắng dù trong tình huống tồi tệ nhất. Ông giúp tạo lòng tự tin, truyền cảm hứng chiến đấu và chiến thắng trong lòng các binh sĩ.

“Sức mạnh tinh thần chứ không phải số lượng mới quyết định chiến thắng”, ông từng nói.

Dù chi nhiều tiền để xây các cung điện, Napoleon thường xuyên xem xét và từ chối chi trả những khoản mà ông cho là vô lý.

Napoleon không chỉ là chỉ huy quân sự, mà còn là người sáng lập Bộ luật Napoleon (Napoleonic Code) - hệ thống pháp luật dân sự tiêu chuẩn hóa quyền sở hữu, hợp đồng, tư pháp có ảnh hưởng lâu dài tới nhiều quốc gia trên thế giới.

Ông xem đây là thành tựu lớn nhất khi viết rằng: “Điều mà không gì phá hủy được, điều sẽ trường tồn là Bộ luật dân sự của tôi”. Ông cũng thực hiện các cải cách chính trị và hành chính lớn, củng cố trật tự và hiệu quả của cơ quan nhà nước Pháp.

Napoleon trong chiến dịch Bắc Ý năm 1796, bức họa phẩm nổi tiếng của Jacques-Louis David.

Các binh sĩ tiết lộ, dù đang trong trận chiến, Napoleon vẫn có thể để đầu óc trống rỗng và tranh thủ chợp mắt khoảng 15 phút, để rồi thức dậy minh mẫn và tiếp tục chỉ huy trận chiến.

Napoleon có trí nhớ đặc biệt. Vào chiến dịch năm 1805, một trong những chỉ huy dưới quyền ông không thể xác định vị trí của một đội quân, trong lúc các trợ lý đang tìm tòi trên bản đồ và trong các tài liệu, Hoàng đế Napoleon có thể nêu địa điểm chính xác bằng trí nhớ của mình.

Lịch sử ghi lại, vị tướng tài ba có khả năng làm việc phi thường liên tục suốt vài ngày mà hầu như không hề ngơi nghỉ. Chỉ trong vài thập niên, ông đã cầm quyền Pháp và chinh phục phần lớn châu Âu.

Napoleon được xem là một trong những nhà lãnh đạo quân sự có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử thế giới, với các cuộc chiến được giảng dạy tại nhiều học viện quân sự.

Lệ Thu

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/napoleon-bonaparte-tu-thieu-nien-bi-bat-nat-den-thien-tai-quan-su-the-gioi-ar997226.html