NATO bước vào làn sóng tái vũ trang lớn nhất nhiều thập kỷ

3 giờ trướcBài gốc

Năm ngoái, Tổng thư ký NATO Mark Rutte từng trấn an Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng châu Âu sẽ tăng chi tiêu quốc phòng “một cách mạnh mẽ, đúng như cần phải vậy, và đó sẽ là chiến thắng của ông”.

Binh sĩ Mỹ trước xe bọc thép trong cuộc tập trận NATO tại Koren, Bulgaria, ngày 9-6-2025. Nguồn: Reuters

Các đồng minh của Washington giờ đây đang bắt đầu thực hiện lời hứa ấy, dù để xoa dịu áp lực từ ông Trump hay để chuẩn bị cho khả năng nước Mỹ dần thu hẹp vai trò bảo trợ an ninh truyền thống. So sánh ngân sách quân sự toàn cầu năm nay cho thấy mức thay đổi lớn nhất trong chi tiêu quốc phòng của các đồng minh Mỹ kể từ đầu thế kỷ 21.

Báo cáo từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) so sánh chi tiêu quân sự của các nước theo 3 tiêu chí: giá trị USD, tỷ lệ GDP và sức mua tương đương quân sự (PPP).

Chỉ số cuối cùng điều chỉnh chênh lệch giá cả và tiền lương giữa các quốc gia, qua đó phản ánh sát hơn quy mô thực tế của ngân sách quân sự so với Mỹ.

Theo đó, chi tiêu quân sự toàn cầu năm 2025 đạt 2.900 tỷ USD, tăng 2,9% sau lạm phát so với năm trước, đồng thời đánh dấu năm tăng thứ 11 liên tiếp. Riêng châu Âu, không tính Nga và Ukraine, đóng góp gần một nửa mức tăng này. Ngân sách quốc phòng khu vực tăng 14,1%, lên 864 tỷ USD.

Trong khi các đồng minh tăng tốc tái vũ trang, Mỹ lại đi theo chiều ngược lại. Ngân sách quân sự của Washington giảm 7,5%, còn 954 tỷ USD, gần quay về mức của năm 2021.

Một phần của sự dịch chuyển này phản ánh việc hỗ trợ Ukraine. Năm 2025, Mỹ không phê duyệt thêm gói ngân sách bổ sung nào cho Kiev, trong khi các nước châu Âu tiếp tục mở rộng hỗ trợ. Tuy nhiên, quá trình tái vũ trang của châu Âu giờ đã vượt xa cuộc chiến Ukraine.

Ngay cả khi loại Nga, Ukraine và toàn bộ viện trợ liên quan khỏi phép tính, chi tiêu quốc phòng châu Âu vẫn tăng 13,4%.

Không chỉ châu Âu, các đồng minh khác của Mỹ cũng đang tăng tốc quân sự hóa. Ngân sách quốc phòng Nhật Bản tăng 9,7% trong năm 2025, lên 62 tỷ USD. Chi tiêu quân sự hiện tương đương 1,4% GDP, mức cao nhất của Tokyo kể từ năm 1958.

Những thay đổi này đồng nghĩa rằng, nếu tính theo sức mua tương đương quân sự, các đồng minh của Mỹ hiện đã chi cho quốc phòng nhiều hơn Washington lần đầu tiên kể từ năm 2001.

Nếu tính cả NATO và các đồng minh hiệp ước của Mỹ tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương như Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan và Philippines, tổng chi tiêu quân sự năm 2025 đã tương đương 111% ngân sách quốc phòng Mỹ. Riêng các đồng minh NATO tại châu Âu và Canada đạt mức tương đương 81%.

Dù vậy, Mỹ vẫn là quốc gia chi tiêu quân sự lớn nhất thế giới nếu tính theo USD thực tế lẫn PPP quân sự, trong khi Trung Quốc đứng thứ hai.

SIPRI ước tính ngân sách quốc phòng của Bắc Kinh tăng 7,4% trong năm 2025, lên 336 tỷ USD. Nếu quy đổi theo sức mua tương đương quân sự, con số này tương đương khoảng 599 tỷ USD, chiếm 12,7% tổng chi tiêu quân sự toàn cầu, so với mức 20,2% của Mỹ.

Ukraine tiếp tục là quốc gia chi nhiều nhất cho quốc phòng tính theo tỷ trọng GDP, với mức tương đương 40% sản lượng kinh tế, trong khi Nga ở mức 7,5%.

Khoảng cách của Mỹ có thể sớm nới rộng trở lại nếu tính theo giá trị USD. Tổng thống Trump muốn nâng chi tiêu quốc phòng Mỹ lên gần 5% GDP. Trong khi đó, dù đã tăng mạnh trong năm nay, phần lớn thành viên NATO khác vẫn chỉ chật vật chạm ngưỡng 2%.

Một báo cáo gần đây của Viện Kiel nhận định không có chiến dịch quân sự quy mô lớn nào của châu Âu có thể diễn ra nếu thiếu sự cho phép, phần mềm và vũ khí từ Mỹ.

Chi tiêu quân sự của các đồng minh đang tăng rất nhanh. Nhưng số tiền đó có lẽ vẫn chưa đủ để mua lấy quyền tự chủ chiến lược khỏi Washington.

Ngọc Lâm

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/nato-buoc-vao-lan-song-tai-vu-trang-lon-nhat-nhieu-thap-ky-749479.html