Thông tin từ giới quốc phòng cho thấy NATO và Mỹ đang xem xét khả năng mở rộng cơ chế chia sẻ hạt nhân sang các quốc gia sườn đông, trong đó có Ba Lan.
Đây là bước đi được thảo luận trong bối cảnh môi trường an ninh châu Âu thay đổi nhanh chóng, đặc biệt sau các căng thẳng kéo dài với Nga.
Cơ chế chia sẻ hạt nhân của NATO vốn đã tồn tại nhiều thập kỷ, cho phép Mỹ triển khai vũ khí hạt nhân chiến thuật tại một số quốc gia đồng minh.
Các vũ khí này vẫn do Mỹ kiểm soát hoàn toàn, nhưng có thể được sử dụng bởi lực lượng không quân các nước sở tại trong trường hợp xung đột.
Hiện nay, chương trình này đang được triển khai tại 6 quốc gia châu Âu, bao gồm Bỉ, Đức, Italy, Hà Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Anh.
Trong các cuộc thảo luận gần đây, Mỹ được cho là đang cân nhắc mở rộng phạm vi triển khai sang các nước gần biên giới phía đông của NATO, nơi được xem là tuyến đầu đối phó với cái gọi là "các mối đe dọa an ninh mới".
Ba Lan nổi lên như một ứng viên tiềm năng trong kế hoạch này. Trong nhiều năm qua, giới lãnh đạo nước này đã nhiều lần bày tỏ mong muốn tham gia cơ chế chia sẻ hạt nhân nhằm tăng cường năng lực răn đe.
Các đề xuất bao gồm việc triển khai vũ khí hạt nhân chiến thuật hoặc tích hợp tiêm kích đa nhiệm F-35A Lightning II của Ba Lan vào nhiệm vụ mang vũ khí hạt nhân.
Trong cấu trúc hiện tại, vũ khí chủ lực của chương trình là bom hạt nhân dẫn đường B61-12, loại bom có khả năng điều chỉnh sức công phá và được tích hợp trên các máy bay chiến đấu hiện đại.
Khi mang theo bom B61-12, tiêm kích có thể thực hiện nhiệm vụ tấn công hạt nhân chiến thuật với độ chính xác cao, tạo ra khả năng răn đe linh hoạt trong nhiều kịch bản..
Tuy nhiên, việc mở rộng chia sẻ hạt nhân không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa chính trị sâu sắc.
Các cuộc thảo luận hiện vẫn đang diễn ra trong nội bộ NATO và chưa có quyết định chính thức.
Một số nguồn tin cho biết, các nước sườn đông như Ba Lan và các quốc gia Baltic tỏ ra quan tâm, trong khi các đồng minh khác vẫn thận trọng trước nguy cơ leo thang căng thẳng với Nga.
Về mặt chiến lược, việc triển khai vũ khí hạt nhân gần hơn với khu vực Đông Âu có thể giúp tăng cường khả năng răn đe, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp.
Nga từ lâu đã coi việc mở rộng hạ tầng quân sự NATO về phía đông là mối đe dọa an ninh, do đó bất kỳ động thái nào liên quan đến vũ khí hạt nhân đều có thể kéo theo phản ứng mạnh mẽ.
Giới phân tích cho rằng, đây là bước đi phản ánh sự thay đổi trong tư duy quân sự của NATO. Thay vì tập trung hoàn toàn vào lực lượng thông thường, liên minh đang tái nhấn mạnh vai trò của răn đe hạt nhân trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc ngày càng gay gắt.
Đồng thời, việc các quốc gia châu Âu tìm kiếm vai trò lớn hơn trong chiến lược hạt nhân cũng cho thấy nỗ lực giảm phụ thuộc vào Mỹ, dù “ô hạt nhân” của Washington vẫn được xem là yếu tố đảm bảo an ninh then chốt.
Trong bối cảnh các cuộc thảo luận tiếp tục diễn ra, khả năng Ba Lan tham gia cơ chế chia sẻ hạt nhân sẽ là một trong những biến số quan trọng, có thể tác động trực tiếp đến cán cân an ninh tại châu Âu trong những năm tới.
Việt Hùng