NATO, Đài Loan siết bảo vệ cáp ngầm trước nguy cơ từ tàu liên quan tới Nga, Trung Quốc

2 giờ trướcBài gốc

Từ Biển Baltic đến Thái Bình Dương, một cuộc chạy đua toàn cầu đang diễn ra nhằm bảo vệ các tuyến cáp ngầm dễ bị phá hoại.

Chính phủ, quân đội, chủ sở hữu cáp và các công ty khởi nghiệp công nghệ đang hành động để tăng cường phòng vệ cho mạng lưới cáp dưới biển của thế giới, nơi vận chuyển phần lớn lưu lượng dữ liệu quốc tế.

Tại Bắc Âu, NATO đang sử dụng tàu và drone (máy bay không người lái) để ngăn chặn khả năng phá hoại, sau khi một con tàu liên quan đến Nga cắt đứt các tuyến cáp quan trọng năm 2024, theo trang WSJ.

Ở châu Á, Đài Loan đang tăng cường tuần tra bờ biển và áp dụng mức phạt nặng hơn với hành vi làm hư hại cáp, nhằm răn đe những kẻ phá hoại tiềm năng. Các nhà vận hành cáp tư nhân cũng đang xem xét những tuyến đi tránh các vùng biển tranh chấp như Biển Đông, nơi tàu Trung Quốc từng va chạm với tàu Philippines và đưa ra các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ.

Những nỗ lực này cho thấy thách thức lớn: không có cách nào đảm bảo tuyệt đối an toàn cho cáp ngầm.

Nguyên nhân chính khiến cáp ngầm đứt

Việc bị neo tàu kéo lê dưới biển là nguyên nhân chính khiến cáp ngầm đứt, có thể làm hư hại ngay cả cáp bọc thép, vốn có đường kính xấp xỉ một quả bóng bàn. Khi gần bờ, cáp được chôn dưới đáy biển, nhưng chỉ đến một độ sâu nhất định.

“Một đối thủ quyết tâmvẫn có thể cắt cáp khá dễ dàng ở vùng nước nông”, ông David Brewster, nhà nghiên cứu an ninh hàng hải khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương ở Đại học Quốc gia Úc, nhấn mạnh.

Xung đột tại Iran đã làm dấy lên những lo ngại mới, gồm cả khả năng các tàu đặt và sửa chữa cáp không thể đi qua eo biển Hormuz, gây chậm trễ trong việc sửa hoặc nâng cấp cần thiết.

Trung Quốc và Nga phủ nhận liên quan đến các vụ cắt cáp. Một trở ngại với các quan chức phương Tây là rất khó chứng minh một thuyền trưởng có hành động theo chỉ thị từ Trung Quốc và Nga hay không, đặc biệt khi nhiều tàu mang cờ của nước thứ ba.

“Thách thức trong việc quy trách nhiệm này đã làm tê liệt phản ứng của cộng đồng quốc tế”, ông Jason Hsu, hiện làm việc tại Viện Hudson, cho biết trong một bản điều trần gửi Quốc hội Mỹ.

Theo Ủy ban Bảo vệ Cáp Quốc tế, phần lớn sự cố cáp là do tai nạn của con người, thiên tai, mài mòn hoặc lỗi thiết bị. Ủy ban này cho biết chưa ghi nhận vụ phá hoại nào do nhà nước tài trợ được xác minh kể từ Thế chiến thứ hai. Số sự cố cáp mỗi năm dao động khoảng 150 - 200 và tương đối ổn định.

“Ngành cáp ngầm đã nỗ lực rất lớn để bảo vệ cáp, đảm bảo tính bền vững của mạng lưới và giảm thiểu gián đoạn”, theo Dean Veverka - Chủ tịch Ủy ban Bảo vệ Cáp Quốc tế kiêm Giám đốc công nghệ của hãng điều hành cáp Southern Cross. Tuy vậy, ông cũng thừa nhận “các tác nhân xấu vẫn có thể gây gián đoạn nếu thực sự muốn”.

Bùng nổ việc triển khai ngầm do AI

Việc triển khai cáp ngầm đang bùng nổ khi sự phát triển của AI (trí tuệ nhân tạo) thúc đẩy nhu cầu về dung lượng mạng. Tính đến giữa tháng 2, có 119 tuyến cáp mới được lên kế hoạch trên toàn cầu, tăng từ 98 vào tháng 1.2025 và 66 hồi tháng 1.2020, theo Tim Stronge - Giám đốc nghiên cứu tại hãng dữ liệu viễn thông TeleGeography.

Tuy nhiên, việc gia cố vật lý cho cáp có giới hạn. Bọc bằng dây thép giúp cáp tránh bị nghiền nát, nhưng không thể ngăn chặn hoàn toàn thiệt hại khi neo tàu lớn mắc vào và kéo đi, Tim Stronge cho biết.

“Những chiếc neo trên tàu thương mại, đặc biệt là tàu chở hàng, cực kỳ lớn. Thêm một chút thép cũng không ngăn được việc cáp bị kéo đứt”, ông nói.

Dù khó xác định thủ phạm, một số nhà phân tích cho rằng các sự cố gần đây có tính chính xác cao đến mức khó có thể là tai nạn.

Các vụ cắt cáp ở tuyến kết nối đến Đài Loan năm 2023 và 2025 nhắm vào những điểm gây gián đoạn lớn nhất. Sau một vụ việc năm ngoái, tòa án Đài Loan kết luận thuyền trưởng tàu treo cờ Togo - một công dân Trung Quốc - đã cố ý làm hỏng cáp và tuyên án ba năm tù. Trung Quốc sau đó cho rằng một hoạt động buôn lậu của Đài Loan mới là nguyên nhân gây đứt cáp.

Đài Loan tạm giữ tàu mang cờ Togo năm ngoái sau khi một đường cáp ngầm dưới biển bị hư hỏng - Ảnh: Getty Images

Gần đây hơn, giới chức Đài Loan cho biết đang điều tra một tàu Trung Quốc khác, được cử đi cứu tàu cá mắc cạn, vì có thể đã làm hỏng cáp gần một đảo ngoài khơi vào tháng 3.

Nguồn: TeleGeography

Trung Quốc có thể đang tìm cách nâng cao năng lực cắt cáp. Một số nhà phân tích lo ngại trước thông tin rằng các nhà nghiên cứu Trung Quốc đã phát triển thiết bị sử dụng bánh mài phủ kim cương có thể cắt cáp ở độ sâu khoảng 4.000 mét, khiến cả các tuyến cáp sâu dưới đại dương cũng dễ bị tổn thương.

Dùng giải pháp quân sự để ngăn chặn phá hoại cáp ngầm

Một số quốc gia đang áp dụng giải pháp quân sự để ngăn chặn phá hoại cáp ngầm dưới biển. Các nước thuộc NATO, lo ngại hoạt động đáng ngờ từ “đội tàu bóng tối” liên quan đến Nga, gồm cả các tàu chở dầu bị trừng phạt, nên đang sử dụng tàu, drone và máy bay tuần tra Biển Baltic.

Chiến dịch mang tên Baltic Sentry, triển khai từ tháng 1.2025, đã mang lại kết quả, theo Arlo Abrahamson - người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Hàng hải Đồng minh thuộc NATO.

Sau khi các cuộc tuần tra được triển khai, không có sự cố đáng ngờ nào trong gần một năm, cho đến khi Phần Lan tạm giữ một tàu bị nghi làm hỏng cáp cuối năm 2025.

NATO dự kiến sẽ sử dụng thêm các tàu không người lái trong năm nay. “Đây là nhiệm vụ diễn ra liên tục và khó khăn, nhưng cho thấy liên minh có thể tạo ra sự răn đe thông qua hành động tập thể”, ông nói.

Singapore đang triển khai kế hoạch tăng gấp đôi số tuyến cáp kết nối đảo quốc lên hơn 50 (hiện hơn 30). Nước Đông Nam Á này cũng muốn mở rộng thêm các điểm cập bờ cáp ngoài hai điểm hiện tại.

Điểm cập bờ cáp là nơi các tuyến cáp biển từ dưới đại dương đi vào đất liền.

“Dù nguyên nhân cắt cáp là gì, bạn vẫn phải sửa chữa và cần thời gian. Khả năng chuyển hướng lưu lượng nhanh sang tuyến khác là cách tốt nhất để duy trì độ ổn định cho mạng”, bà Loh Woon Sien, Giám đốc cấp cao tại Cơ quan Phát triển Truyền thông Thông tin của Singapore, cho biết.

Một số tuyến cáp mới được thiết kế đi qua các khu vực an toàn hơn về địa chính trị. Ví dụ, tuyến I-AM sẽ tránh trung tâm Biển Đông, đi gần bờ biển Philippines. Tuyến khác là Candle (Nến) sẽ chạy về phía đông Philippines trong một phần hành trình.

Nguồn: TeleGeography

Một số công ty đang thúc đẩy công nghệ mới gọi là “cảm biến âm thanh phân tán”, cho phép phát hiện tàu gần cáp hoặc khi cáp bị hư hại, đặc biệt hữu ích nếu tàu tắt thiết bị định vị.

Công nghệ này hoạt động bằng cách bắn xung laser dọc theo sợi cáp, trong đó một phần ánh sáng phản xạ trở lại. Khi có rung động âm thanh, tín hiệu phản hồi thay đổi, cho biết điều gì đang xảy ra và ở vị trí nào trên cáp.

“Chúng tôi có thể xác định đó là tàu chở dầu, tàu cá, xuồng cao tốc hay thuyền buồm”, ông Zack Spica, đồng sáng lập công ty Lumetec, cho biết.

Lumetec là startup công nghệ Mỹ tập trung vào việc giám sát và bảo vệ hạ tầng cáp quang, đặc biệt là cáp ngầm dưới biển.

Hãng công nghệ quốc phòng Anduril Industries (Mỹ) đã phát triển thiết bị Seabed Sentry có thể triển khai xuống đáy đại dương trong nhiều tháng, tích hợp hệ thống sonar để phát hiện tàu thuyền đi qua, giúp giám sát các điểm nghẽn hoặc lối vào cảng.

Sonar là công nghệ dùng sóng âm (âm thanh dưới nước) để phát hiện và xác định vị trí vật thể trong môi trường nước.

Sơn Vân

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/nato-dai-loan-siet-bao-ve-cap-ngam-truoc-nguy-co-tu-tau-lien-quan-toi-nga-trung-quoc-250012.html