Nền móng tự chủ quốc gia

5 giờ trướcBài gốc

Chúng ta biết rằng, khoa học cơ bản là lĩnh vực nghiên cứu những quy luật nền tảng của tự nhiên, xã hội và tư duy. Khác với khoa học ứng dụng vốn đi tìm lời giải cho các bài toán thực tiễn trước mắt, khoa học cơ bản hướng tới việc mở rộng biên giới tri thức của nhân loại. Những hạt mầm nghiên cứu này có thể chưa mang lại giá trị kinh tế trực tiếp trong ngắn hạn, nhưng lại là bệ phóng tối thượng để hình thành các công nghệ lõi và những bước nhảy vọt về năng suất lao động trong tương lai. Bản đồ cường quốc công nghệ thế giới đã chứng minh một chân lý đảo ngược là không một quốc gia nào có thể đạt đến đỉnh cao của sự phát triển nếu thiếu một nền móng khoa học cơ bản vững chắc. Nếu ví khoa học ứng dụng là cành lá sum suê thì khoa học cơ bản chính là bộ rễ đại thụ âm thầm hút dưỡng chất từ lòng đất để nuôi sống cả cây tri thức quốc gia.

Nhiều thập niên qua, Việt Nam đã gặt hái không ít quả ngọt nhờ tư duy “đi tắt đón đầu”, chủ động tiếp thu và chuyển giao công nghệ tiên tiến để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Chiến lược này giúp chúng ta tiết kiệm thời gian, nhanh chóng bắt nhịp với hơi thở thời đại. Thế nhưng, trong bối cảnh địa chính trị và cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng khốc liệt, công nghệ lõi đã trở thành vũ khí tối tân quyết định chủ quyền và vị thế quốc gia. Những lĩnh vực như chíp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học hay năng lượng sạch đang là vũ đài cạnh tranh sinh tử giữa các nền kinh tế lớn. Một quốc gia chỉ say sưa với phần ngọn ứng dụng, mải mê gia công, lắp ráp mà quên đi việc vun bồi cho khoa học cơ bản sẽ mãi rơi vào cái bẫy phụ thuộc công nghệ. Khi những công nghệ nhập khẩu chạm ngưỡng giới hạn hoặc bị phong tỏa, nền kinh tế ấy sẽ lập tức mất đi động lực tăng trưởng và rơi vào thế bị động. Muốn làm chủ công nghệ lõi, phải làm chủ tri thức nền tảng; và muốn có tri thức nền tảng, không có con đường nào khác ngoài việc tự mình dấn thân vào khoa học cơ bản.

Không còn nghi ngờ gì nữa, đầu tư cho khoa học cơ bản còn là chìa khóa vạn năng để khai phóng nguồn nhân lực chất lượng cao - tài sản lớn nhất của dân tộc. Tuy nhiên, khoa học cơ bản là một hành trình gian khổ, đòi hỏi nguồn lực đầu tư dài hạn và một bản lĩnh lớn là chấp nhận rủi ro. Nếu chúng ta đo đếm khoa học cơ bản bằng tư duy thương mại ngắn hạn, bắt mỗi đề tài phải “ra tiền” ngay lập tức, chúng ta sẽ tự triệt tiêu không gian sáng tạo của các nhà khoa học.

Theo các chuyên gia, để đưa khoa học cơ bản thực sự trở thành bệ đỡ cho khát vọng tự chủ, Nhà nước cần mạnh dạn chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị khoa học hiện đại. Hãy “cởi trói” cho các nhà khoa học khỏi những thủ tục giấy tờ, hóa đơn rườm rà để họ được toàn tâm toàn ý sống trong phòng thí nghiệm. Cần xây dựng một cơ chế trọng dụng nhân tài thực chất, kiến tạo môi trường học thuật liêm chính, minh bạch và đặc biệt là dũng cảm chấp nhận thất bại như một phần tất yếu của tiến trình tìm kiếm chân lý.

Một dân tộc muốn tự lực, tự cường vững vàng trong kỷ nguyên vươn mình không thể mãi vay mượn hay tiêu dùng tri thức của người khác. Đã đến lúc chúng ta phải tự thắp lên ngọn đuốc trí tuệ của riêng mình, bắt đầu từ việc xây dựng một nền khoa học cơ bản làm điểm tựa vững chãi cho con tàu đất nước rẽ sóng vươn khơi.

Xây Dựng

Nguồn Biên Phòng : https://bienphong.com.vn/nen-mong-tu-chu-quoc-gia-post504067.html