New York muốn phá bỏ 'mê cung thủ tục' để giải cứu khủng hoảng nhà ở

2 giờ trướcBài gốc

Với nhiều nhà phát triển bất động sản tại New York, việc xin phê duyệt môi trường cho một dự án nhà ở chẳng khác nào lạc vào một "mê cung thủ tục".

Các tòa nhà dân cư tại thành phố New York, Mỹ. Nguồn: Reuters

Sau nhiều năm nghiên cứu, đánh giá, điều tra và chỉnh sửa hồ sơ, chỉ một thay đổi nhỏ trong quy hoạch cũng có thể khiến toàn bộ quy trình quay về điểm xuất phát.

Nhưng điều đó có thể sắp thay đổi.

Bang New York đang chuẩn bị thông qua cuộc cải tổ lớn nhất đối với hệ thống đánh giá môi trường cho nhà ở trong suốt nửa thế kỷ qua. Nếu được triển khai đúng như đề xuất, đây có thể trở thành bước ngoặt làm thay đổi cách các đô thị Mỹ xử lý cuộc khủng hoảng nhà ở kéo dài nhiều năm.

Trong nhiều thập kỷ, các quy định đánh giá môi trường đã được xây dựng với mục tiêu bảo vệ cộng đồng và hệ sinh thái.

Tuy nhiên, tại New York, hệ thống này ngày càng bị chỉ trích vì biến quá trình xây dựng nhà ở thành một mê cung thủ tục kéo dài nhiều năm, đồng thời tạo cơ hội cho các nhóm phản đối trì hoãn hoặc ngăn chặn dự án mới.

Về lý thuyết, đây chỉ là quá trình thu thập và đánh giá thông tin. Nhưng trên thực tế, bất kỳ dự án nào cần điều chỉnh quy hoạch hoặc xin giấy phép đặc biệt đều phải trải qua hàng loạt bước kiểm tra phức tạp.

Một số dự án mất khoảng 2 năm để hoàn tất đánh giá cơ bản. Những dự án bị yêu cầu lập báo cáo đầy đủ còn phải trải qua hàng chục phân tích kỹ thuật và điều trần công khai kéo dài gần 3 năm. Nếu thiết kế thay đổi trong thời gian đó, chủ đầu tư có thể phải làm lại từ đầu. Các vụ kiện tụng thậm chí khiến toàn bộ quy trình bị lặp lại thêm một lần nữa.

Điều nghịch lý là phần lớn dự án cuối cùng vẫn được xác định là gần như không gây tác động môi trường đáng kể.

Theo chính quyền bang New York, quy trình hiện nay khiến chi phí xây dựng tăng thêm khoảng 82.000 USD cho mỗi căn hộ tại thành phố New York nhưng lại mang về rất ít lợi ích môi trường thực tế.

Trong bối cảnh giá nhà và tiền thuê liên tục leo thang, vấn đề này ngày càng trở thành áp lực chính trị lớn.

Dữ liệu từ Văn phòng Kiểm toán bang New York cho thấy New York đứng thứ năm trên toàn nước Mỹ trong năm 2024 về gánh nặng chi phí nhà ở, với hơn một phần ba người dân phải dành trên 30% thu nhập hộ gia đình cho chỗ ở.

Dân số bang cũng đang suy giảm khi ngày càng nhiều người rời New York vì chi phí nhà ở và sinh hoạt quá cao. Theo cơ chế phân bổ ghế của Quốc hội Mỹ, các bang đông dân hơn sẽ có nhiều ghế hơn tại Hạ viện. Vì vậy, nếu xu hướng giảm dân số tiếp diễn, New York có thể mất thêm ghế tại Quốc hội sau kỳ phân bổ lại năm 2030, qua đó làm suy giảm ảnh hưởng chính trị của bang.

Thống đốc New York Kathy Hochul trên nhiều diễn đàn truyền thông đã khẳng định đây không còn đơn thuần là câu chuyện quy hoạch đô thị mà đã trở thành bài toán cạnh tranh giữa các bang.

Theo bà Hochul, New York đang đánh mất cư dân vào tay các bang lân cận có tốc độ phát triển nhanh hơn và ít bị cản trở bởi tư tưởng NIMBY, thuật ngữ dùng để chỉ các nhóm phản đối xây dựng mới gần nơi sinh sống của họ.

Giải pháp mà bà theo đuổi là sửa đổi đạo luật đánh giá môi trường tồn tại từ năm 1975.

Theo đề xuất mới, các dự án tối đa 500 căn hộ tại những khu vực đông đúc nhất ở thành phố New York và 300 căn tại các đô thị khác sẽ được miễn đánh giá môi trường, miễn là dự án được xây trên khu đất đã phát triển trước đó.

Giới quy hoạch và doanh nghiệp bất động sản coi đây là tín hiệu cho thấy New York cuối cùng cũng bắt đầu chuyển từ tư duy “kiểm soát phát triển” sang “thúc đẩy xây dựng”.

Nếu dự luật cuối cùng được thông qua đúng như kỳ vọng, số giấy phép xây dựng có thể tăng lên ngay từ cuối năm nay. Các địa phương muốn phát triển nhà ở sẽ có nhiều dư địa hơn để đẩy nhanh dự án thay vì bị mắc kẹt trong các vòng thủ tục kéo dài nhiều năm.

Dĩ nhiên, cải cách này chưa thể giải quyết mọi vấn đề. Chính quyền địa phương vẫn giữ quyền quyết định cuối cùng đối với nhiều dự án, đồng nghĩa với việc các khu vực không muốn xây thêm nhà vẫn có thể trì hoãn hoặc ngăn cản phát triển như từng xảy ra trước đây.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là sự thay đổi trong tư duy chính trị tại các bang do đảng Dân chủ kiểm soát.

Sau nhiều năm ưu tiên các quy định kiểm soát phát triển đô thị và môi trường, ngày càng nhiều chính trị gia Dân chủ bắt đầu nhìn nhận rằng cuộc khủng hoảng nhà ở không thể được giải quyết nếu quá trình xây dựng tiếp tục bị kéo dài bởi các thủ tục phức tạp.

Xu hướng này không chỉ xuất hiện ở New York. Trong vài năm gần đây, các bang như California, Massachusetts và Washington cũng bắt đầu nới lỏng hoặc rút ngắn các quy trình đánh giá môi trường đối với nhà ở và hạ tầng.

Các bang hiện không chỉ học hỏi kinh nghiệm của nhau mà còn cạnh tranh trực tiếp để giữ dân cư, thu hút đầu tư và duy trì tăng trưởng kinh tế.

Sau nhiều thập kỷ bị trói buộc bởi những vòng thủ tục kéo dài, New York dường như đang muốn chuyển sang một tư duy khác, khi xây dựng nhanh hơn có thể đã trở thành điều kiện sống còn của các đô thị lớn ở Mỹ.

Ngọc Lâm

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/new-york-muon-pha-bo-me-cung-thu-tuc-de-giai-cuu-khung-hoang-nha-o-750632.html