New Zealand đối mặt làn sóng chỉ trích vì kế hoạch giải thể Bộ Môi trường

4 giờ trướcBài gốc

New Zealand từ lâu quảng bá hình ảnh quốc gia “100% nguyên chất”, “sạch và xanh”, với thiên nhiên được xem là một phần quan trọng trong bản sắc quốc gia. Ảnh: iStockphoto

Theo đề xuất, Bộ Môi trường sẽ được sáp nhập vào một “siêu bộ” mới, phụ trách đồng thời các lĩnh vực nhà ở, phát triển đô thị, giao thông vận tải, chính quyền địa phương và môi trường. Dự luật giải thể đã được Chính phủ liên minh trình lên Quốc hội ngày 19.2, với mục tiêu đưa cơ quan mới đi vào hoạt động từ ngày 1.7.2026.

Chính phủ New Zealand cho rằng động thái này nhằm tinh giản bộ máy và khắc phục tình trạng chồng chéo trong quản lý. Bộ trưởng phụ trách cải cách quản lý tài nguyên Chris Bishop, khi công bố đề xuất hồi tháng 12, nhận định hệ thống hiện tại “quá rời rạc và thiếu sự phối hợp”.

Theo ông Bishop, nhiều công chức cũng như các bộ trưởng “thường xuyên cảm thấy thất vọng trước sự trùng lặp, chồng chéo trách nhiệm và thiếu phối hợp” giữa các cơ quan. Ông cho rằng bộ mới sẽ kết hợp các công cụ chính định hình tăng trưởng và năng suất, từ đó nâng cao hiệu quả điều hành.

Tuy nhiên, kế hoạch này đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các chuyên gia và các đảng đối lập. Nhiều ý kiến cho rằng việc sáp nhập có thể làm suy yếu cơ chế trách nhiệm giải trình và đẩy các mục tiêu bảo vệ môi trường vào thế bất lợi khi phải đặt cạnh các ưu tiên phát triển kinh tế.

Tiến sĩ Bronwyn Hayward, Giáo sư Khoa học chính trị tại Đại học Canterbury ở Christchurch, đồng thời là chuyên gia về khí hậu và dân chủ, bày tỏ “rất lo ngại” trước thay đổi này. Bà cảnh báo trong quá trình sáp nhập, nguy cơ đánh mất tính nhất quán trong thực thi chính sách, cũng như các mối liên kết về trách nhiệm và chuyên môn, là hoàn toàn có thể xảy ra.

New Zealand từ lâu quảng bá hình ảnh quốc gia “100% nguyên chất”, “sạch và xanh”, với thiên nhiên được xem là một phần quan trọng trong bản sắc quốc gia.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều loài bản địa đang suy giảm nghiêm trọng, với tỷ lệ cao các loài bị đe dọa hoặc có nguy cơ tuyệt chủng. Nhiều tuyến đường thủy nước ngọt cũng xuống cấp do ô nhiễm dinh dưỡng và tràn nước thải, trong bối cảnh khủng hoảng đa dạng sinh học toàn cầu gia tăng.

Kể từ khi nhậm chức năm 2023, Chính phủ liên minh cánh hữu đã nhiều lần hứng chỉ trích về định hướng chính sách môi trường và khí hậu. Chính phủ cam kết khởi động lại hoạt động khai thác dầu khí ngoài khơi, dành 200 triệu USD trong ngân sách cho thăm dò khí đốt, đồng thời đặt mục tiêu tăng xuất khẩu khoáng sản lên 3 tỉ USD vào năm 2035. Song song với đó là việc cắt giảm đáng kể ngân sách dành cho các sáng kiến bảo tồn và khí hậu.

Một đạo luật mới cho phép đẩy nhanh các dự án hạ tầng quy mô lớn, bao gồm cả khai thác mỏ, đã bị một số nhà phê bình mô tả là có nguy cơ gây tổn hại nghiêm trọng đến môi trường. Năm 2025, một nhóm luật sư môi trường đã khởi kiện chính phủ, cho rằng kế hoạch giảm phát thải hiện tại “thiếu hiệu quả một cách nguy hiểm”.

Bà Rachel Brooking, phát ngôn viên môi trường của đảng Lao động đối lập, nhận định kế hoạch xóa bỏ Bộ Môi trường là “biểu tượng cho cách tiếp cận của chính phủ đối với thiên nhiên”, đồng thời bày tỏ lo ngại các hoạt động giám sát và bảo vệ môi trường sẽ bị suy giảm hiệu lực.

Trong khi đó, ông Lan Pham, phát ngôn viên môi trường của đảng Xanh, cho rằng động thái này gửi đi tín hiệu môi trường không còn là ưu tiên. Ông nhấn mạnh việc thành lập Bộ Môi trường năm 1986 phản ánh quyết định của người dân khi đó rằng thế giới tự nhiên cần một tiếng nói chuyên trách ở trung tâm chính phủ.

Phản hồi trước những chỉ trích, ông Bishop và Bộ trưởng Môi trường Penny Simmonds khẳng định các chức năng theo Đạo luật Môi trường năm 1986 sẽ được giữ nguyên. Theo các Bộ trưởng, cải cách nhằm cải thiện cơ cấu và hiệu quả quản lý, không phải thu hẹp trách nhiệm bảo vệ môi trường của New Zealand.

Dự luật hiện đang được xem xét tại quốc hội, trong bối cảnh tranh luận về tương lai chính sách môi trường của New Zealand vẫn tiếp tục diễn ra gay gắt cả trong nghị trường lẫn ngoài xã hội.

KHÁNH MY

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/the-gioi/new-zealand-doi-mat-lan-song-chi-trich-vi-ke-hoach-giai-the-bo-moi-truong-206817.html