Nga bàn giao 'đối thủ HIMARS' cho quân đội, nhưng chiến trường vẫn vắng bóng?

29 phút trướcBài gốc

Sarma: Dự án "đối thủ HIMARS" hay bản hồi sinh từ quá khứ?

Dù được Nga quảng bá là câu trả lời đối trọng với hệ thống HIMARS của Mỹ, nhưng thực tế Sarma không phải là một sản phẩm hoàn toàn mới. Theo các tài liệu chuyên ngành, đây chính là phiên bản nâng cấp và đổi tên từ hệ thống thử nghiệm 9A52-4 Kama vốn đã ra mắt từ năm 2007.

Hệ thống pháo phản lực phóng loạt Sarma cỡ 300 mm (MLRS) là tổ hợp pháo phản lực hạng nặng do Nga phát triển, nhằm cung cấp hỏa lực tầm xa có độ chính xác cao và tính cơ động lớn trong điều kiện tác chiến hiện đại. Ảnh: Army Recognition

Vào thời điểm đó, Kama được thiết kế như một biến thể thu nhỏ của "thần sấm" Tornado-S, ưu tiên sự cơ động bằng cách đặt ống phóng lên khung gầm xe tải bánh hơi thay vì xe tải đa cầu hạng nặng. Tuy nhiên, dự án này từng bị coi là một thất bại về thương mại. Trong suốt nhiều năm, Kama chỉ xuất hiện dưới dạng mô hình tĩnh tại các triển lãm để "trưng bày cho đẹp" thay vì là một vũ khí thực thụ có thể chiến đấu, khiến giới chuyên gia tin rằng chương trình này đã bị đóng băng hoàn toàn.

Phải đến khi nhu cầu về pháo phản lực cơ động cao trở nên cấp thiết, hệ thống này mới được "hồi sinh" với cái tên mới: Sarma. Sau khi được cải tiến về buồng điều khiển và bệ phóng vào năm 2023, Sarma đã chính thức đánh dấu sự trở lại của mình trên sàn diễn quốc tế tại Triển lãm Quốc phòng Thế giới 2026 (World Defense Show) vào tháng 2 ở Ả Rập Xê-út, hứa hẹn trở thành một mắt xích quan trọng trong chiến thuật pháo binh mới của Nga.

Thông số kỹ thuật và so sánh với HIMARS

Xét về cấu hình, Sarma sở hữu 6 ống phóng, con số tương đương với HIMARS của Mỹ nhưng chỉ bằng một nửa so với "người tiền nhiệm" Tornado-S (12 ống). Về tầm bắn, nếu đạt mức 120 km, Sarma sẽ vượt xa các dòng đạn GMLRS cơ bản của Mỹ (tầm bắn 70-80 km). Tuy nhiên, nó vẫn "hụt hơi" trước các loại tên lửa chiến thuật mà HIMARS có thể triển khai như ATACMS (300 km) hay dòng PrSM mới (500 km).

Về độ chính xác, trong khi HIMARS đã khẳng định danh tiếng nhờ đạn dẫn đường bằng GPS với sai số cực thấp (dưới 10m), thì các dòng rocket của Nga vẫn nặng về tính chất hủy diệt diện rộng. Việc Sarma thực sự sở hữu đạn thông minh hay chỉ là "bình mới rượu cũ" cho các loại rocket truyền thống hiện vẫn là một dấu hỏi lớn.

Hệ thống pháo phản lực cơ động cao M142 HIMARS do Mỹ phát triển được triển khai tại Ukraine. Ảnh: Reuters

Đáng chú ý, việc lãnh đạo tập đoàn Rostec nhấn mạnh vào khả năng bảo vệ kíp xe cho thấy Nga đã rút ra bài học xương máu từ chiến trường. Sau 3 năm liên tục bị UAV tự sát và chính HIMARS truy quét, việc gia cố giáp buồng lái cho Sarma không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu sống còn để tồn tại trong môi trường tác chiến hiện đại.

Sự im hơi lặng tiếng bất thường

Điểm gây tranh cãi nhất chính là sự "mất tích" của Sarma trên thực địa. Đã hơn một năm kể từ khi truyền thông Nga tuyên bố triển khai hệ thống này vào đầu năm 2025, nhưng đến nay vẫn chưa có bất kỳ hình ảnh hay video nào xác nhận sự hiện diện của Sarma tại chiến trường Ukraine.

Sự vắng bóng này là một điều cực kỳ bất thường trong một cuộc xung đột được "số hóa" dày đặc như hiện nay. Từ UAV trinh sát, camera hành trình của binh sĩ đến ảnh vệ tinh thương mại, mọi vũ khí mới của Nga như xe tăng T-14 Armata hay tên lửa Oreshnik đều nhanh chóng lộ diện chỉ sau vài tuần xuất hiện. Việc Sarma hoàn toàn "vô hình" suốt nhiều tháng khiến giới phân tích nghi ngờ về quy mô thực sự của đợt bàn giao này.

Điều này hiện được giải thích qua ba giả thuyết chính. Khả năng đầu tiên là các tổ hợp này tuy đã được bàn giao nhưng vẫn đang trong giai đoạn huấn luyện chuyên sâu và thử nghiệm nội bộ, do đó chưa được điều động ra tiền tuyến.

Giả thuyết thứ hai cho rằng hệ thống có thể đang vận hành tại các khu vực hậu cần hoặc các hướng chiến lược ít giao tranh, giúp hạn chế tối đa việc lộ diện trước các phương tiện trinh sát hình ảnh.

Cuối cùng, không loại trừ khả năng quy mô bàn giao hiện mới dừng lại ở mức độ hạn chế với số lượng ít nguyên mẫu dành cho mục đích đánh giá kỹ thuật, thay vì đã đạt đến giai đoạn sản xuất hàng loạt và trang bị đại trà như các thông tin công bố ban đầu.

Bối cảnh chiến lược và áp lực trên thị trường xuất khẩu

Nỗ lực phát triển dự án Sarma nhằm đối trọng với HIMARS của Mỹ diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp quốc phòng Nga đang chịu áp lực kép cực lớn. Một mặt, Nga phải chạy đua để bù đắp tổn thất pháo binh khổng lồ tại Ukraine. Mặt khác, các lệnh trừng phạt từ phương Tây đang siết chặt nguồn cung linh kiện điện tử và quang học chuyên dụng, vốn là những thành phần then chốt mà vũ khí Nga thường xuyên thiếu hụt.

Bên cạnh đó, việc Nga mang Sarma tới trình diễn tại World Defense Show 2026 cho thấy tham vọng tìm kiếm khách hàng quốc tế vẫn rất lớn. Tuy nhiên, triển vọng thực tế của hệ thống này hiện khá mờ nhạt. Sau gần hai thập kỷ xuất hiện dưới nhiều tên gọi khác nhau mà không thu được hợp đồng nào đáng kể, Sarma đang tỏ ra hụt hơi trước các đối thủ cạnh tranh trực tiếp.

Tại Đông Nam Á, thị trường mục tiêu ban đầu của Nga, các quốc gia hiện có nhiều lựa chọn hấp dẫn và hiện đại hơn như AR3, SR5 của Trung Quốc, Astros II của Brazil hay K239 Chunmoo của Hàn Quốc.

Trong khi đó, phân khúc "đối thủ của HIMARS" đang chứng kiến một cuộc đua vũ trang sôi động tại phương Tây. Sau khi chứng kiến sức mạnh của pháo phản lực cơ động cao tại Ukraine, hàng loạt quốc gia châu Âu đã nhập cuộc.

Pháp đang đẩy nhanh thử nghiệm các hệ thống FLP-T 150 và X-Fire, trong khi Đức, Italy và Anh cũng rốt ráo theo đuổi các chương trình tương tự. Giữa một thị trường đầy rẫy những hệ thống đã chứng minh được hiệu quả thực chiến và có nguồn cung ổn định, Sarma của Nga đang phải đối mặt với bài toán sinh tồn vô cùng nan giải.

Hoàng Vũ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/nga-ban-giao-doi-thu-himars-cho-quan-doi-nhung-chien-truong-van-vang-bong-251543.html