Hiệp ước New START giữa Mỹ và Liên bang Nga chính thức hết hiệu lực. Ảnh minh họa: Getty Images
Theo đài RT, Bộ Ngoại giao Nga nhấn mạnh nước này sẵn sàng đối phó một cách dứt khoát với các mối đe dọa tiềm tàng nhưng vẫn để ngỏ đối thoại sau khi thỏa thuận kiểm soát vũ khí chiến lược cuối cùng còn lại với Mỹ hết hiệu lực.
Tháng 9/2025, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đưa ra một đề xuất tạm thời, theo đó Nga sẵn sàng tiếp tục tuân thủ các giới hạn vũ khí của hiệp ước New START thêm một năm sau khi hiệp ước hết hạn vào ngày 5/2, với điều kiện Mỹ cũng có hành động tương ứng.
Bộ Ngoại giao Nga nói: “Các ý kiến của chúng tôi đã bị cố tình bỏ ngỏ, không được trả lời”.
Nga hiện cho rằng các bên tham gia New START không còn bị ràng buộc bởi nghĩa vụ hay tuyên bố tương ứng nào. Nga dự định hành động một cách có trách nhiệm và cân bằng, xây dựng chính sách trong lĩnh vực vũ khí tấn công chiến lược dựa trên việc phân tích kỹ lưỡng chính sách quân sự của Mỹ và tình hình chung trong lĩnh vực chiến lược. Đồng thời, Nga vẫn sẵn sàng tìm kiếm các giải pháp chính trị và ngoại giao nhằm ổn định toàn diện tình hình chiến lược trên cơ sở các giải pháp đối thoại bình đẳng và cùng có lợi.
Trước đó, Điện Kremlin cảnh báo rằng thế giới đang tiến gần đến "thời khắc nguy hiểm" khi New START hết hiệu lực. Phát ngôn viên Dmitry Peskov cho biết nếu hiệp ước không được gia hạn, hai cường quốc hạt nhân sẽ không còn thỏa thuận nào để kiểm soát kho vũ khí của nhau và điều này sẽ khiến tình hình toàn cầu trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết. Nga đã đề xuất gia hạn hiệp ước thêm một năm, nhưng không nhận được phản hồi từ phía Mỹ.
Về phần mình, ngày 4/2, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng thỏa thuận hạt nhân nào với Nga cũng cần phải bao gồm cả Trung Quốc. Phát biểu với báo giới, ông Rubio khẳng định: "Tổng thống Donald Trump đã nêu rõ quan điểm trước đây rằng để kiểm soát vũ khí một cách thực sự trong thế kỷ 21, không thể thực hiện một thỏa thuận nào mà không có sự tham gia của Trung Quốc - quốc gia có kho vũ khí khổng lồ và đang gia tăng nhanh chóng".
Trong khi đó, Trung Quốc kêu gọi Mỹ phản ứng tích cực với đề xuất của Nga về các thỏa thuận tiếp theo của New START. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm nhấn mạnh rằng yêu cầu tham gia vào các cuộc đàm phán ba bên về vũ khí hạt nhân là không công bằng, vì năng lực hạt nhân của Trung Quốc và Mỹ có sự chênh lệch rõ rệt.
Hiệp ước New START, được ký năm 2010 và gia hạn năm 2021, giới hạn số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược và phương tiện phóng được triển khai, đồng thời thiết lập các cơ chế giám sát đối với kho vũ khí của Nga và Mỹ.
Năm 2023, Nga đình chỉ các cơ chế xác minh của hiệp ước, với lý do Ukraine tấn công các thành phần của năng lực răn đe hạt nhân Nga và cáo buộc phương Tây tham gia tích cực vào các hành động này.
Việc New START hết hiệu lực sẽ khiến hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới không còn “lan can an toàn” nào đối với kho vũ khí hạt nhân.
Tuần trước, bản tin của các nhà khoa học nguyên tử đã điều chỉnh “Đồng hồ Ngày tận thế” tiến gần hơn nửa đêm thêm 5 giây và cảnh báo về nguy cơ xảy ra cuộc chạy đua vũ trang toàn diện giữa các cường quốc.
Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc