Ngày 31/5, kênh telegram của nhà phân tích quân sự nổi tiếng người Nga Fighterbomber đã thông báo về việc nhà sản xuất chuyển giao một máy bay A-50U cho quân đội nước này.
Chiếc phi cơ này được đưa trở lại hoạt động sau khi sửa chữa một số hệ thống riêng lẻ, các nhà phân tích từ Tập đoàn AviVector cho biết.
Vào ngày 30/5, chiếc máy bay chỉ huy - cảnh báo sớm trên không (AWACS) A-50U này đã trải qua cuộc kiểm tra hệ thống liên lạc mặt đất sau khi hoàn tất quá trình sửa chữa.
Về nguồn gốc, chiếc A-50U (RF-92957, số hiệu đuôi 47"Đỏ") trở thành máy bay được hiện đại hóa hàng loạt đầu tiên và bàn giao cho Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga vào năm 2011.
Trong quá trình nâng cấp, máy bay được trang bị hệ thống điện tử mới. Đặc biệt là tổ hợp hiển thị tình hình tại vị trí của người điều khiển đã được cải tiến và lắp đặt màn hình độ phân giải cao. Ngoài ra chiếc phi cơ còn được trang bị tổ hợp điều khiển bay và dẫn đường mới.
Máy bay này trang bị tổ hợp kỹ thuật vô tuyến Shmel, được chế tạo dựa trên máy tính điện tử hàng không Argon-50 của Liên Xô. Chiếc A-50 có khả năng thực hiện trinh sát các mục tiêu trên không, trên mặt đất và trên biển.
Một vấn đề nữa cần phải đề cập đó là Nga đang sử dụng các sân bay dân sự ở Quân khu Trung tâm để làm nơi đóng quân cho phi đội máy bay AWACS A-50U. Ngoài ra những phi cơ này còn phải thường xuyên thay đổi vị trí để tránh bị tấn công.
Tính đến ngày 4/6, khu vực tập trung chính của máy bay A-50U AWACS được ghi nhận là tại căn cứ không quân Ivanovo - Severny thuộc vùng Ivanovo, cách biên giới Ukraine khoảng 700 km, nơi phát hiện 8 chiếc A-50.
Bên cạnh đó, 1 máy bay khác được quan sát thấy tại căn cứ không quân Vorkuta - Sovetsky thuộc Cộng hòa Komi, cách Ukraine khoảng 2.300 - 2.400 km.
Ngoài ra 3 máy bay A-50U khác đã được phát hiện tại các sân bay dân sự, bao gồm sân bay Begishevo thuộc lãnh thổ Cộng hòa Tatarstan, tại sân bay Chelyabinsk và ở sân bay Nizhnevartovsk ở Khu tự trị Khanty - Mansi.
Đồng thời như các nhà phân tích lưu ý, máy bay AWACS đã đến sân bay Chelyabinsk gần đây, cụ thể là vào khoảng ngày 1/6 đến 2/6/2026. Trước đó vào tháng 3/2026, đã có 2 chiếc A-50U tại đây.
Đối với Nga, việc duy trì và phát triển phi đội A-50U là yêu cầu tất yếu nhằm đối phó với các mối đe dọa từ tên lửa hành trình, UAV tầm xa, máy bay tàng hình và các phương tiện tác chiến điện tử hiện đại.
Một phi đội AWACS mạnh giúp rút ngắn thời gian phản ứng, tăng khả năng sống còn của lực lượng chiến đấu và giảm nguy cơ bị bất ngờ chiến lược.
Bên cạnh việc duy trì các máy bay A-50U hiện có, Nga cũng cần tiếp tục đầu tư vào các chương trình AWACS thế hệ mới với radar hiện đại hơn, khả năng xử lý dữ liệu lớn và tích hợp mạng tác chiến số hóa.
Điều này không chỉ bảo đảm năng lực kiểm soát không gian chiến trường trong nhiều thập niên tới mà còn góp phần duy trì vị thế của Nga như một trong số ít quốc gia trên thế giới có khả năng triển khai hệ thống cảnh báo sớm và chỉ huy trên không ở quy mô chiến lược.
Việt Dũng