Bộ Ngoại giao Nga cho biết, Ngoại trưởng Sergei Lavrov đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Iran Abbas Araghchi, nhấn mạnh “cần bảo toàn lệnh ngừng bắn” và “tiếp tục nỗ lực ngoại giao để ngăn tình hình vượt tầm kiểm soát, tránh tái diễn đối đầu vũ trang”.
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov
Thông báo của Bộ Ngoại giao Nga nêu rõ: “Phía Nga một lần nữa nhấn mạnh sự cần thiết duy trì lệnh ngừng bắn, vốn phải được tuân thủ trong các thông số đã thỏa thuận ban đầu và do các nhà trung gian Pakistan công bố”.
Lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran do Tổng thống Donald Trump công bố ngày 7-4 sẽ hết hiệu lực lúc 20h ngày 22-4 (giờ miền Đông Mỹ).
Iran đang cân nhắc cử phái đoàn tới Pakistan đàm phán nhưng nhấn mạnh “chưa có quyết định” do Mỹ “tiếp tục vi phạm ngừng bắn”. Tranh cãi lớn nhất là việc Mỹ phong tỏa cảng Iran và bắt giữ tàu Touska ngày 19-4, mà Tehran gọi là “cướp biển có vũ trang”.
Nga đã nhiều lần lên án chiến dịch không kích của Mỹ vào Iran. Điện Kremlin kêu gọi Washington “lùi bước” và tìm giải pháp ngoại giao dài hạn. Matxcơva cũng chỉ trích “lệnh phong tỏa hải quân bất hợp pháp của Mỹ tại eo biển Hormuz và vụ bắt tàu Iran”. Ngoại trưởng Lavrov nói việc duy trì ngoại giao là bước đi quan trọng để “ngăn kịch bản quay lại đối đầu vũ trang”.
Cùng ngày, Trung Quốc cũng lên án Mỹ - Israel tấn công Iran, kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức và nối lại đàm phán.
Mỹ muốn một thỏa thuận giúp tránh cú sốc giá dầu và chứng khoán, trong khi Iran muốn dùng eo Hormuz làm đòn bẩy để được nới lỏng trừng phạt và giữ chương trình hạt nhân. Tuy nhiên các bất đồng vẫn lớn khi Mỹ yêu cầu Iran giao toàn bộ 430 kg uranium làm giàu và đóng băng hạt nhân 20 năm; Iran chỉ chấp nhận giám sát của IAEA, giới hạn 5 năm, hoặc chuyển uranium sang Nga.
Về eo Hormuz, Tehran muốn thu phí 2 triệu USD/tàu dầu và chia doanh thu với Oman, hoặc yêu cầu bồi thường chiến tranh. Tổng thống Trump hôm 19-4 cảnh báo sẽ “phá hủy mọi cây cầu, nhà máy điện ở Iran” nếu Tehran từ chối điều khoản của Mỹ.
Các nhà trung gian Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Trung Quốc và Nga đang tích cực có động thái để thúc đẩy gia hạn ngừng bắn. Pakistan đã triển khai gần 20.000 nhân viên an ninh tại Islamabad để chuẩn bị đón phái đoàn. Tuy nhiên Phó Tổng thống Mỹ JD Vance vẫn ở Washington, phủ nhận tin đã lên đường sang Pakistan.
Một quan chức cấp cao Iran nói Tehran “đánh giá tích cực” việc tham gia, động thái thay đổi so với tuyên bố trước đó là sẽ không dự và có hành động trả đũa. Song Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cáo buộc Mỹ gửi “tín hiệu mâu thuẫn” và “muốn Iran đầu hàng”.
Giới phân tích cảnh báo nếu đàm phán thất bại trước hạn chót 22-4, xung đột có thể bùng phát lại với quy mô lớn hơn, đe dọa toàn bộ tuyến vận tải dầu qua vịnh Ba Tư.
Theo Reuters
Thu Nguyên