Trụ sở OPEC ở Vienna, Áo. Ảnh: THX/TTXVN
Việc Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) tuyên bố rút khỏi OPEC và OPEC+ kể từ ngày 1/5 đánh dấu một trong những sự rạn nứt đáng kể nhất trong nhóm các nước sản xuất dầu mỏ trong nhiều năm qua. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang chịu áp lực nghiêm trọng từ cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran, khiến giá dầu thô tăng mạnh và làm dấy lên lo ngại về an ninh nguồn cung từ vùng Vịnh. UAE là thành viên của OPEC từ năm 1967, trong khi Nga là thành viên của OPEC+ (gồm OPEC và các đối tác).
Phản ứng từ Nga và Mỹ
Theo hãng thông tấn Anadolu (Thổ Nhĩ Kỳ), người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm 29/4 tuyên bố việc UAE rút khỏi OPEC và OPEC+ là một "quyết định chủ quyền" và khẳng định Nga "tôn trọng điều đó". Ông Peskov cũng cho biết Moskva hoan nghênh tuyên bố của Abu Dhabi về việc UAE sẽ tiếp tục giữ lập trường có trách nhiệm trên thị trường năng lượng và phối hợp song phương, đồng thời bày tỏ kỳ vọng duy trì các cuộc tiếp xúc "mang tính xây dựng và hiệu quả" với quốc gia vùng Vịnh này, kể cả thông qua đối thoại năng lượng.
Dù vậy, ông Peskov nhấn mạnh Moskva kỳ vọng OPEC+ sẽ được duy trì bất chấp việc UAE rút lui, đồng thời ca ngợi nền tảng này là "lĩnh vực hoạt động rất quan trọng, đặc biệt then chốt trong bối cảnh hiện nay, khi thị trường năng lượng đang hỗn loạn". Theo ông Peskov, cơ chế OPEC+ "cho phép giảm thiểu đáng kể sự biến động trên các thị trường phi năng lượng và giúp ổn định các thị trường này". Ông Peskov cũng khẳng định Nga không xem xét việc rời khỏi OPEC+.
Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ thái độ "tích cực" trước quyết định của UAE. Khi được các phóng viên tại Nhà Trắng hỏi về vấn đề này, ông Trump nói: "Tôi nghĩ điều đó thật tuyệt vời", lưu ý rằng đây là điều "tốt để giảm giá xăng, giảm giá dầu, giảm giá mọi thứ", đồng thời thừa nhận OPEC đang "gặp một số vấn đề".
Vì sao UAE rời đi?
Bình luận với Anadolu, Carole Nakhle, Giám đốc điều hành của Crystol Energy, cho rằng quyết định trên của UAE đã "được chuẩn bị từ lâu", xuất phát từ sự không thoải mái của Abu Dhabi với các hạn chế về sản lượng và tình trạng tuân thủ không đồng đều giữa các thành viên.
Chuyên gia Nakhle nêu rõ: "UAE đã đầu tư mạnh vào việc mở rộng năng lực sản xuất và ngày càng cảm thấy không thoải mái với những hạn chế về sản lượng". Bối cảnh địa chính trị rộng lớn hơn, theo chuyên gia này, cũng đóng vai trò quan trọng, khi các ưu tiên chiến lược của UAE hiện nay "có thể được phục vụ tốt hơn nếu nằm ngoài khuôn khổ OPEC+".
Yesar Al-Maleki, nhà phân tích vùng Vịnh tại MEES và nghiên cứu viên cao cấp tại Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng quyết định này "không có gì đáng ngạc nhiên". Ông lưu ý trước đây UAE đã từng thất vọng vì hạn ngạch của OPEC khiến nước này không thể tận dụng hết công suất sản xuất. Ông cũng nhận định rằng quyết định trên cho phép UAE "tối đa hóa sản lượng, thu hồi vốn đầu tư vào cơ sở hạ tầng, trước khi tốc độ tăng trưởng nhu cầu bắt đầu chậm lại".
Tác động tiềm tàng
Các chuyên gia nhận định tác động tức thời của việc UAE rút khỏi OPEC đối với thị trường sẽ bị kiềm chế. Chuyên gia Nakhle giải thích: "Trong ngắn hạn, thị trường dầu mỏ vẫn chủ yếu bị chi phối bởi cuộc chiến liên quan đến Iran và những rủi ro về nguồn cung liên quan. Theo nghĩa đó, thời điểm UAE rút lui có thể hạn chế bất kỳ tác động tức thời nào đến thị trường".
Ông Al-Maleki bổ sung: "Do eo biển Hormuz hiện đang bị phong tỏa, UAE không thể xuất khẩu hoàn toàn dầu mỏ của mình, điều này càng hạn chế tác động ngay lập tức lên cán cân thị trường và giá cả. Điều này cũng cho phép OPEC có thêm thời gian điều chỉnh lại chính sách".
Về dài hạn, Li-Chen Sim, cộng tác viên tại Viện Nghiên cứu Trung Đông có trụ sở tại Mỹ, cho rằng tác động sẽ lớn hơn đáng kể. Chuyên gia Sim nhận định UAE, quốc gia đặt mục tiêu tăng sản lượng dầu lên 5 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2027, "có khả năng sẽ tăng sản lượng vượt mức này vào năm 2030" khi không còn bị ràng buộc bởi hạn ngạch OPEC. Trong khi đó, chuyên gia Al-Maleki nhấn mạnh rằng việc UAE rút lui "làm giảm thị phần và công suất dự phòng của OPEC và liên minh OPEC+ rộng lớn hơn".
Về quyền tự chủ chiến lược, chuyên gia Nakhle cho rằng UAE sẽ có được "sự linh hoạt hơn trong chính sách sản xuất" và khả năng "khai thác tối đa năng lực của mình, tùy thuộc vào điều kiện thị trường". Chuyên gia Sim cũng nhận định động thái này "mang lại rất nhiều lợi ích kinh tế và chính trị" cho Abu Dhabi và đưa UAE xích lại gần hơn với Mỹ.
Liệu có làn sóng rút khỏi OPEC tiếp theo?
Các chuyên gia cho rằng việc UAE rời khỏi OPEC có thể khiến một số nhà sản xuất xem xét lại vị thế của mình. Tuy nhiên, chuyên gia Nakhle nhận định một làn sóng rút lui rộng rãi hơn là "không chắc chắn", vì "ít quốc gia nào có được sự kết hợp giữa sức mạnh tài chính, năng lực dự phòng và tính linh hoạt chiến lược như UAE".
Chuyên gia Sim cho rằng Venezuela và Kazakhstan có thể là những nước tiếp theo xem xét rời khỏi OPEC hoặc OPEC+, và kịch bản đó sẽ đặt ra câu hỏi về vị thế của Nga trong liên minh - liệu Moskva sẽ ưu tiên quan hệ với Saudi Arabia hay UAE hơn.
Công Thuận/Báo Tin tức và Dân tộc