Nga tấn công bằng vũ khí mới: Chuyên gia bối rối về nguồn gốc, phòng không Ukraine chịu áp lực lớn

2 giờ trướcBài gốc

Hệ thống tên lửa đạn đạo chiến thuật Iskander. Ảnh: Bộ Quốc phòng Liên bang Nga

Theo chuyên trang quân sự TWZ ngày 21/1, các đòn tấn công gần đây của Liên bang Nga nhằm vào Ukraine được cho là có sự kết hợp giữa các loại vũ khí mới và những loại khác được hoán cải từ các tên lửa cũ, hiếm gặp.

Nhiều nguồn tin, cả chính thức lẫn không chính thức cho thấy khả năng Liên bang Nga đã sử dụng một phiên bản mới của tên lửa đạn đạo tầm ngắn (SRBM) Iskander hoặc tên lửa hành trình siêu vượt âm Zircon vốn rất ít khi được triển khai.

Các mảnh vỡ thu hồi được tại Ukraine cũng lần đầu tiên xác nhận việc Liên bang Nga sử dụng các tên lửa vốn dùng cho huấn luyện phòng không, được hoán cải để tấn công mục tiêu mặt đất.

Theo báo cáo của Bộ Tư lệnh Không quân Ukraine, tổng cộng 34 tên lửa các loại đã được sử dụng trong đợt tập kích, cùng với 339 thiết bị bay không người lái (UAV), trong đó khoảng 250 chiếc thuộc dòng Shahed/Geran.

Ukraine tuyên bố đã bắn hạ 14 trong số 18 tên lửa đạn đạo phóng từ các hệ thống Iskander và S-300/S-400, 13 trong số 15 tên lửa hành trình Kh-101 phóng từ máy bay ném bom chiến lược, cùng 315 trong số 339 thiết bị bay không người lái tầm xa.

Dựa trên các thông tin từ phía Ukraine, Liên bang Nga đã sử dụng một phiên bản cải tiến của Iskander để tấn công ít nhất một mục tiêu ở tỉnh Vinnytsia, sâu trong lãnh thổ Ukraine, vào đêm 20/1.

Dù điều này chưa được xác nhận độc lập, nhưng một số phương tiện truyền thông Liên bang Nga cũng đã đưa tin tương tự.

Từ năm ngoái đã xuất hiện các báo cáo cho rằng Liên bang Nga chuẩn bị bắt đầu sản xuất hàng loạt một phiên bản Iskander mới, với tầm bắn xa hơn và độ chính xác được cải thiện.

Theo số liệu chính thức, tên lửa đạn đạo nhiên liệu rắn 9M723 của hệ thống 9K720 Iskander-M nguyên bản có tầm bắn 500 km (310 dặm), dù có bằng chứng cho thấy chúng có thể bay xa hơn.

Phiên bản mới, hiện chưa rõ tên gọi, được cho là có tầm bắn ít nhất 1.000 km (620 dặm), nên thường được gọi không chính thức là Iskander-1000 còn giới chức Ukraine gọi loại vũ khí này là Iskander-I.

Với tầm bắn được báo cáo như vậy, tên lửa mới sẽ thuộc nhóm tên lửa đạn đạo tầm trung (MRBM). MRBM được phân loại là các tên lửa đạn đạo có tầm bắn tối đa từ 1.000 - 3.000km (620 - 1.860 dặm), trong khi SRBM có tầm bắn từ 300 - 1.000km (190 đến 620 dặm).

Theo các báo cáo hiện có, Iskander tầm xa hơn sử dụng động cơ mạnh và hiệu quả hơn để tăng tầm bắn; một đầu đạn có kích thước nhỏ hơn cũng có thể là một giải pháp nhằm dành thêm không gian nạp nhiên liệu để tăng tầm bắn.

Độ chính xác được cải thiện nhờ một hệ thống dẫn đường và điều hướng mới, được đánh giá là bao gồm hệ thống dẫn đường quán tính (INS) mới, kết hợp với dẫn đường vệ tinh Glonass, và có thể có thêm đầu dò radar cho giai đoạn cuối. Độ chính xác được cho là trong phạm vi khoảng 5 mét (16 feet). Hiện chưa có thông tin về loại đầu đạn.

Giống như Iskander trước đây, Iskander-1000 nhiều khả năng có thể thực hiện các thao tác cơ động với gia tốc cao ở giai đoạn cuối và phóng mồi bẫy để né tránh hệ thống phòng không.

Cũng cần lưu ý rằng các báo cáo về Iskander-1000 xuất hiện sau khi Mỹ chấm dứt Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF).

Trước đó, hiệp ước này cấm Liên Xô (sau này là Liên bang Nga) và Mỹ triển khai bất kỳ loại tên lửa phóng từ mặt đất nào, mang đầu đạn thông thường hoặc đầu đạn hạt nhân, có tầm bắn từ 500 - 5.500 km (310 đến 3.420 dặm).

Việc INF sụp đổ giải phóng Liên bang Nga khỏi các hạn chế này, bao gồm cả đối với các phiên bản Iskander.

Do đó, Iskander-1000 không chỉ có ý nghĩa trong xung đột tại Ukraine (vì có thể tấn công các mục tiêu ở miền Tây Ukraine), mà còn có giá trị răn đe đối với NATO tại châu Âu.

Nếu được phóng từ vùng Kaliningrad, tầm bắn của Iskander-1000 sẽ bao phủ gần như toàn bộ khu vực Biển Baltic, toàn bộ Đan Mạch và phần lớn nước Đức.

Trả lời nhật báo Moskovskij Komsomolets của Liên bang Nga, chuyên gia tư vấn quân sự Anton Trutze cho rằng Iskander-1000 (kết hợp với tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik) bảo đảm “ưu thế vượt trội so với các năng lực thời Liên Xô trong lớp tên lửa tác chiến-chiến thuật, vốn từng bị giới hạn bởi Hiệp ước INF”.

Theo ông Trutze, điều này mang lại cho Liên bang Nga “một hậu thuẫn quan trọng cả về mặt tác chiến lẫn chính trị”.

Một giả thuyết khác cho rằng tên lửa đạn đạo được báo cáo là Iskander-1000/Iskander-I thực chất là một loại vũ khí khác.

Các nhà phân tích quốc phòng cho rằng tên lửa siêu vượt âm của Liên bang Nga có thể xuyên thủng hệ thống phòng thủ Bắc Cực, làm tê liệt năng lực cảnh báo sớm của Mỹ và đồng minh châu Âu. Ảnh minh họa: TASS

Giới chức Ukraine tuyên bố Liên bang Nga đã phóng một tên lửa siêu vượt âm Zircon từ Crimea hiện nằm dưới dự kiểm soát của Moskva.

Loại vũ khí này, vốn được thiết kế chủ yếu để chống hạm, trước đây đã từng được thử nghiệm tác chiến tại Ukraine.

Theo Bộ Tư lệnh Chiến lược Mỹ, Zircon có thể đạt tốc độ lên tới Mach 8 còn truyền thông Ukraine cho hay Zircon được phóng về hướng Vinnytsia.

Với bối cảnh này, không loại trừ khả năng Zircon đã bị báo cáo nhầm là Iskander-1000/Iskander-I, dù đây là hai loại vũ khí rất khác nhau.

Theo mọi đánh giá, Iskander-1000/Iskander-I là tên lửa đạn đạo, trong khi Zircon là tên lửa hành trình siêu vượt âm, nhiều khả năng sử dụng động cơ ramjet. Sự nhầm lẫn như vậy là khó hiểu, nhưng vẫn có thể xảy ra.

Bằng chứng rõ ràng hơn xuất hiện liên quan đến việc sử dụng một loại tên lửa khác của Liên bang Nga trong đêm 20/1.

Đó là RM-48U, được phát triển như một tên lửa mục tiêu để huấn luyện kíp chiến đấu của các hệ thống phòng không S-300 và S-400. RM-48U được phóng từ cùng bệ phóng và dựa trên các tên lửa 5V55 hoặc 48N6 đã được cải hoán, vốn được sử dụng bởi các hệ thống này sau khi hết hạn sử dụng.

Các mảnh vỡ cho thấy những bộ phận được đánh dấu rõ ràng là RM-48U đã được tìm thấy sau cuộc tập kích.

Theo Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine, đây là lần đầu tiên kể từ khi xung đột toàn diện nổ ra, RM-48U được sử dụng để tấn công Ukraine.

Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine ước tính Liên bang Nga hiện có khoảng 400 tên lửa loại này trong kho.

Hiện chưa rõ liệu tên lửa này có được gắn đầu đạn, biến nó thành vũ khí tấn công mặt đất thực sự, hay chỉ được phóng cùng với các tên lửa đạn đạo khác như một mồi nhử nhằm làm quá tải hệ thống phòng không của Ukraine.

Theo ông Alexander Kovalenko thuộc Nhóm Thông tin kháng chiến Ukraine, tên lửa RM-48U có thể có tầm bắn từ 30 - 120 km (19 - 75 dặm), tùy theo mức độ cải hoán.

Ông Kovalenko cho rằng các RM-48U đã được hoán cải để gắn đầu đạn nhằm bù đắp cho sự thiếu hụt các tên lửa đạn đạo thông thường, đặc biệt là Iskander và Liên bang Nga có thể chỉ sản xuất được khoảng hai tên lửa 9M723 (cho hệ thống Iskander) mỗi ngày.

Vào tháng 9/2022, các nguồn tin tình báo Ukraine từng tuyên bố chỉ còn 13% kho tên lửa đạn đạo Iskander trước chiến tranh của Liên bang Nga, buộc Moskva phải tìm các giải pháp khác.

Tuy nhiên, xét theo tầm bắn ước tính, ngay cả mức cao nhất, RM-48U cũng khó có thể là sự thay thế phù hợp cho Iskander.

Ngoài ra, xét đến vai trò ban đầu của chúng, độ chính xác của RM-48U nhiều khả năng rất thấp, khiến chúng chỉ phù hợp cho các cuộc tấn công tầm rất ngắn vào mục tiêu khu vực hoặc dùng làm mồi nhử.

Liên bang Nga từ lâu đã sử dụng tên lửa làm mồi nhử, bao gồm cả các tên lửa hành trình phóng từ trên không đã hết hạn sử dụng, với đầu đạn hạt nhân trước đây bị tháo bỏ.

Đồng thời, cũng có tiền lệ lâu dài về việc Liên bang Nga sử dụng các hệ thống phòng không S-300 và S-400 để phóng các tên lửa đánh chặn nhằm vào mục tiêu mặt đất tại Ukraine.

S-300 thực sự có một khả năng tấn công mặt đất ít được biết đến, dù độ chính xác trong vai trò này rất hạn chế.

Cuối cùng, cùng loạt tập kích tên lửa đó, còn có bằng chứng về việc Liên bang Nga sử dụng các tên lửa hành trình Kh-101 được sản xuất rất gần đây, phóng từ các máy bay ném bom Tu-95MS Bear-H và Tu-160 Blackjack.

Ít nhất một quả Kh-101 bị phòng không Ukraine bắn hạ được cho là được sản xuất trong quý I/2026.

Việc sử dụng một tên lửa mới như vậy càng cho thấy Liên bang Nga đã làm cạn kiệt kho vũ khí cũ, một tình trạng đã được thảo luận trước đây và đang trầm trọng hơn do các biện pháp trừng phạt làm gián đoạn khả năng sản xuất vũ khí chính xác với quy mô lớn.

Xét việc tên lửa Kh-101 nói trên còn rất mới, điều này cho thấy Liên bang Nga đang sử dụng chúng theo kiểu “vừa sản xuất xong là dùng ngay”.

Tổng hợp lại, những diễn biến liên quan đến tên lửa này cho thấy Liên bang Nga tiếp tục đa dạng hóa hỗn hợp vũ khí (tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình, thiết bị bay không người lái) cũng như mồi nhử trong các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Ukraine.

Đồng thời, việc sử dụng cả tên lửa hoàn toàn mới lẫn các tên lửa mục tiêu hoán cải phản ánh tình trạng thiếu hụt chung các loại tên lửa và mồi nhử được thiết kế chuyên dụng.

Đối với Ukraine, dù là vũ khí mới hay cũ, số lượng lớn tên lửa và thiết bị bay không người lái mà Liên bang Nga liên tục phóng đi vẫn tạo áp lực rất lớn lên hệ thống phòng không cứng của nước này.

Đây là mối lo đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung các hệ thống phòng không do phương Tây viện trợ vẫn hết sức hạn chế, trong khi những tháng mùa đông khắc nghiệt đang khiến đời sống dân thường trở nên đặc biệt khó khăn.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/nga-tan-cong-bang-vu-khi-moi-chuyen-gia-boi-roi-ve-nguon-goc-phong-khong-ukraine-chiu-ap-luc-lon-20260122160013838.htm