Trong các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản thời gian qua, không khó để nhận thấy một điểm chung, đó là dòng tiền sau khi bị chiếm đoạt thường được chuyển đi rất nhanh qua nhiều tài khoản, nhiều kênh khác nhau, khiến việc truy vết và thu hồi gặp nhiều khó khăn.
Điển hình như trong lừa đảo do ổ nhóm tội phạm của Phó Đức Nam (Mr Pips) và Lê Khắc Ngọ (Mr Hunter) cầm đầu mà CATP Hà Nội đã điều tra khám phá năm 2025, số tiền bị chiếm đoạt không chỉ dừng lại ở các giao dịch đơn lẻ, mà còn được luân chuyển qua nhiều lớp trung gian, có dấu hiệu được tổ chức bài bản.
Tội phạm "rửa tiền" trong các đường dây lừa đảo có thủ đoạn ngày càng tinh vi
Qua trình điều tra khai thác mở rộng vụ án, CATP Hà Nội đã làm rõ hành vi của Nguyễn Hòa Bình cùng với đồng bọn "rửa tiền" cho sàn forex của các đối tượng lừa đảo này.
Trong thời gian từ tháng 6-2020 đến tháng 9-2022, đã có hơn 150 bị hại gửi số tiền gần 214 tỷ đồng vào các tài khoản mang tên công ty Cổ phần Ngân lượng để đầu tư vào các sàn điện tử của Mr Pips qua các sàn GKFX, ASX, ACX và một số các sàn khác…
Đại tá Nguyễn Đức Long, Phó Giám đốc CATP Hà Nội cho biết, từ tháng 6 năm 2020, cơ quan điều tra đã có xác minh đối với các hoạt động giao dịch nạp tiền vào các sàn giao dịch nói trên. Mặc dù Nguyễn Hòa Bình biết được rằng các sàn của Phó Đức Nam, Lê Khắc Ngọ là các sàn vi phạm pháp luật, nhưng đã không cung cấp dữ liệu cho cơ quan điều tra mà chỉ đạo cho nhân viên câu kết với ổ nhóm của Phó Đức Nam để tạo lập dữ liệu giả, thành lập các ví giả để cung cấp cho cơ quan điều tra.
Có thể thấy hành vi rửa tiền liên quan đến các hoạt động lừa đảo ngày càng quy mô, tinh vi, có tổ chức. Không còn là những giao dịch đơn lẻ, dòng tiền bất hợp pháp được hợp thức hóa qua nhiều lớp trung gian, từ ví điện tử, tài khoản ngân hàng và có sự móc nối với các tổ chức, doanh nghiệp. Vì vậy, việc phân tích, cảnh báo sớm các giao dịch đáng ngờ đồng thời tăng cường trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính là hết sức cần thiết.
Theo ông Ngô Minh Hiếu, nhà sáng lập Dự án Chống lừa đảo thì cần siết chặt hơn vấn đề về pháp lý. Sàn tiền ảo cũng như các cổng thanh toán, các ví điện tử phải kết hợp với cơ quan chức năng chặt chẽ hơn, giám sát các nguồn tiền không rõ ràng.
Đặc biệt cần thực hiện sinh trắc học, đánh giá khả năng tài chính, dòng tiền của các doanh nghiệp cảm thấy nghi ngờ trong quá trình sử dụng ví điện tử hoặc cổng thanh toán dành cho mục đích lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc "rửa tiền".
Thực tế cho thấy trong các vụ án lừa đảo xuyên biên giới, "rửa tiền" bằng tiền điện tử đang được gia tăng sử dụng. Với tính ẩn danh và khả năng dịch chuyển nhanh, tài sản số dễ bị lợi dụng để che giấu nguồn gốc bất hợp pháp.
Vì vậy, việc hoàn thiện khung pháp lý trong lĩnh vực này là điều kiện quan trọng để theo dõi, kiểm soát và xử lý vi phạm. Đồng thời, việc phối hợp ứng dụng các công cụ truy vết trên nền tảng blockchain để lần theo dòng tiền cũng đã được triển khai để phục vụ hiệu quả công tác điều tra, thu hồi tài sản.
Ông Nghiêm Minh Hoàng, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam cho rằng hoàn toàn có thể kết hợp với cơ quan điều tra để mô hình hóa, nhìn được toàn bộ dòng tiền của một tội phạm hay một dự án lừa đảo sẽ “di chuyển” như thế nào, góp phần truy hồi tài sản cho nhà đầu tư.
"Rửa tiền" đang trở thành mắt xích nguy hiểm trong chuỗi tội phạm công nghệ cao. Khi dòng tiền bất hợp pháp được hợp thức hóa, việc phát hiện, xử lý và thu hồi tài sản trở nên khó khăn hơn, kéo theo nguy cơ gia tăng thiệt hại cho người dân. Việc kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi liên quan sẽ là yếu tố then chốt để hạn chế rủi ro và bảo vệ an toàn cho môi trường tài chính số.
T.Văn