Ngân hàng chấp nhận giảm lãi, mạnh tay dọn nợ xấu

2 giờ trướcBài gốc

Giới chuyên gia nhận định, sự sụt giảm lợi nhuận tại các ngân hàng như Sacombank, ACB hay Eximbank không hẳn là tín hiệu tiêu cực, mà là bước đi chiến lược: Chấp nhận "hy sinh" lợi ích ngắn hạn, tăng trích lập dự phòng để xử lý triệt để nợ xấu, củng cố bộ đệm tài chính cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Khi lợi nhuận nhường chỗ cho an toàn hệ thống

Mùa báo cáo tài chính quý IV/2025 chứng kiến sự phân hóa sâu sắc chưa từng có. Không còn xu hướng tăng trưởng đồng thuận, thị trường ghi nhận nhiều "cú sốc" giảm lãi từ những tên tuổi vốn được coi là hiệu quả nhất hệ thống.

Đáng chú ý nhất trong nhóm ngân hàng tư nhân top đầu là ACB. Là thành viên duy nhất trong "bộ tứ" tư nhân ghi nhận lợi nhuận đi lùi, ACB báo lãi quý IV chỉ đạt 3.467 tỷ đồng, giảm 39% so với cùng kỳ. Phân tích sâu vào cấu trúc tài chính cho thấy, bên cạnh việc giảm nguồn thu ngoài lãi, nguyên nhân chính kéo tụt lợi nhuận là do nhà băng này đã chủ động trích lập dự phòng rủi ro lớn (gần 2.000 tỷ đồng). Đây là động thái thận trọng cần thiết trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến số.

VIB ghi nhận lợi nhuận sụt giảm trong quý IV/2025 do thu nhập ngoài lãi giảm tới 21% so với cùng kỳ.

Cùng chung xu hướng chịu áp lực từ chi phí và nguồn thu là VIB. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất quý IV của ngân hàng này giảm 14,2%, về mức 1.648 tỷ đồng. "Gà đẻ trứng vàng" một thời là thu nhập ngoài lãi (từ dịch vụ, bảo hiểm) sụt giảm mạnh 21%, trong khi chi phí hoạt động lại tăng 12% đã tạo nên "gọng kìm" siết chặt biên lợi nhuận, cộng với việc tăng trích lập dự phòng rủi ro tín dụng.

Ở nhóm ngân hàng quy mô nhỏ hơn, sự suy giảm còn diễn ra khốc liệt hơn do tác động kép của biên lãi thuần (NIM) thu hẹp và áp lực dự phòng. SeABank ghi nhận lợi nhuận giảm tới 92%, BVBank giảm 59%. Tại SeABank, NIM năm 2025 ước tính rơi xuống mức 2,73% (từ 3,47% năm trước), đồng thời chi phí dự phòng tăng gấp 2,3 lần. Tương tự, BVBank cũng phải tăng chi phí dự phòng thêm 56% trong quý cuối năm.

Điểm nhấn đặc biệt của quý này là sự xuất hiện của các khoản lỗ lớn tại những ngân hàng đang trong giai đoạn tái cơ cấu quyết liệt. Tuy nhiên, giới phân tích nhìn nhận đây là những khoản lỗ mang tính "làm sạch" hơn là sự yếu kém trong hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Điển hình là trường hợp của Sacombank với khoản lỗ 3.360 tỷ đồng – quý lỗ đầu tiên sau gần một thập kỷ. Mặc dù con số bề mặt có vẻ tiêu cực, nhưng thực tế hoạt động kinh doanh cốt lõi của ngân hàng vẫn rất khả quan với lợi nhuận thuần cả năm đạt hơn 19.000 tỷ đồng (tăng 29%). Khoản lỗ quý IV hoàn toàn đến từ quyết định nâng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng lên mức kỷ lục hơn 9.200 tỷ đồng.

Động thái "mạnh tay" này, kết hợp với những thay đổi lớn ở thượng tầng (bổ nhiệm ông Nguyễn Đức Thụy làm Quyền Tổng giám đốc), cho thấy Sacombank đang muốn dứt điểm các tồn đọng quá khứ, tăng cường "bộ đệm" phòng thủ để sẵn sàng cho một giai đoạn mới sạch sẽ và minh bạch hơn.

Tương tự, Eximbank cũng báo lỗ lần lượt 537 tỷ đồng. Lãnh đạo Eximbank thẳng thắn chia sẻ, việc lợi nhuận sụt giảm nằm trong tính toán chiến lược. Ngân hàng chấp nhận tăng chi phí dự phòng gấp 3,8 lần, hy sinh chỉ số tài chính ngắn hạn để đổi lấy sự an toàn và tạo dư địa xử lý nợ xấu tốt hơn trong tương lai.

Chất lượng tài sản lội ngược dòng

Sự đánh đổi về lợi nhuận đã bắt đầu mang lại hiệu quả rõ rệt trên bảng cân đối kế toán. Bức tranh chất lượng tài sản toàn ngành tại thời điểm 31/12/2025 đã sáng hơn đáng kể so với dự báo.

Theo thống kê từ 27 ngân hàng niêm yết, tỷ lệ nợ xấu (NPL) bình quân đã giảm xuống còn 2,4%, cải thiện mạnh so với mức 2,66% của quý III và 2,9% hồi cuối năm 2024. Có tới 22/27 ngân hàng báo cáo tỷ lệ nợ xấu giảm, một tín hiệu cho thấy nỗ lực trích lập và xử lý nợ đang đi đúng hướng.

Ấn tượng nhất phải kể đến NCB – ngân hàng có mức giảm nợ xấu mạnh nhất hệ thống nhờ nỗ lực tái cơ cấu và thoái lãi dự thu. Ngoài ra, ABBank cũng ghi nhận thành tích giảm 2,86 điểm %, đưa tỷ lệ nợ xấu về dưới 1% (0,88%), lọt top những ngân hàng có tài sản lành mạnh nhất. Các nhà băng khác như PGBank, OCB, TPBank, VPBank, SHB cũng ghi nhận mức giảm nợ xấu tích cực từ 0,5 đến 1,5 điểm %.

Song song với việc giảm nợ xấu, "tấm khiên" bảo vệ ngân hàng ngày càng dày thêm. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) bình quân toàn ngành tăng lên gần 83% vào cuối năm 2025. Nhóm ngân hàng quốc doanh và tư nhân hàng đầu tiếp tục duy trì tỷ lệ bao phủ trên 100%, dẫn đầu là Vietcombank (259%), Vietinbank (159%), ACB (144%) và Techcombank (128%).

Nhìn về năm 2026, báo cáo của Chứng khoán Vietcombank (VCBS) dự báo lợi nhuận toàn ngành có thể hồi phục với mức tăng trưởng khoảng 20%, nhưng sự phân hóa sẽ tiếp tục diễn ra mạnh mẽ dựa trên nền tảng chất lượng tài sản đã được thiết lập trong năm 2025.

Nhóm ngân hàng quốc doanh và các ngân hàng tư nhân lớn (đã hoàn tất việc trích lập cao trong năm 2025) được kỳ vọng sẽ bứt phá nhờ áp lực dự phòng giảm bớt và NIM mở rộng. Ngược lại, nhóm ngân hàng quy mô nhỏ, nếu chưa xử lý dứt điểm nợ xấu và có bộ đệm dự phòng mỏng, sẽ tiếp tục đối mặt với thách thức khi quy định về tăng trưởng tín dụng ngày càng chặt chẽ.

Các chuyên gia kỳ vọng, với hành lang pháp lý thông thoáng hơn từ việc Luật hóa Nghị quyết 42 và sự ấm lên của thị trường bất động sản, hoạt động xử lý tài sản bảo đảm sẽ được đẩy nhanh trong năm 2026.

Huyền Anh

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/ngan-hang-chap-nhan-giam-lai-manh-tay-don-no-xau.html